Zatwierdzenie norm państwowych ustalonych przez Polski Komitet Normalizacyjny, dotyczących mechaniki.

ROZPORZĄDZENIE
PRZEWODNICZĄCEGO PAŃSTWOWEJ KOMISJI PLANOWANIA GOSPODARCZEGO
z dnia 27 kwietnia 1955 r.
w sprawie zatwierdzenia norm państwowych ustalonych przez Polski Komitet Normalizacyjny, dotyczących mechaniki.

Na podstawie art. 13 ust. 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o normach i o Polskim Komitecie Normalizacyjnym (Dz. U. Nr 15, poz. 61) zarządza się, co następuje:
§  1.
Zatwierdza się jako normy państwowe (PN) obowiązujące na całym obszarze Państwa następujące normy ustalone przez Polski Komitet Normalizacyjny:
Lp. Numer normy Tytuł normy Data ustalenia normy
1 54/M-02048 Rozwartości kluczy i wymiary "pod klucz". 29 października 1954 r.
2 54/M-02499 Nakiełki wewnętrzne 60°. 25 października 1954 r.
3 54/M-06501 Dźwignice.

Udźwigi.

25 września 1954 r.
4 54/M-45350 Suwnice.

Rozpiętości.

25 września 1954 r.
5 54/M-53300 Sprawdziany do gwintów cylindrycznych metrycznych i calowych.

Tolerancje.

30 października 1954 r.
6 54/M-53301 Sprawdziany do gwintów metrycznych klas 1 i 2 w zakresie średnic od 0,3 do 0,9 mm.

Tolerancje.

30 października 1954 r.
7 54/M-53302 Sprawdziany do gwintu calowego rurowego cylindrycznego.

Tolerancje.

30 października 1954 r.
8 54/M-55012 Chwyty i gniazda narzędzi.

Stożki narzędziowe.

Wymiary.

25 sierpnia 1954 r.
9 54/M-55019 Chwyty i gniazda narzędzi.

Zabieraki kwadratowe.

Wymiary.

25 sierpnia 1954 r.
10 54/M-55030 Chwyty i gniazda narzędzi.

Zabieraki rozwiertaków nasadzanych.

Wymiary.

20 września 1954 r.
11 54/M-55071 Obrabiarki do metali.

Końcówki wrzecion szlifierek z gniazdami.

Główne wymiary.

25 sierpnia 1954 r.
12 54/M-55083 Chwyty i gniazda narzędzi.

Zabieraki wpustowe frezów nasadzanych.

25 sierpnia 1954 r.
13 54/M-55691 Maszyny do obróbki plastycznej.

Prasy mimośrodowe wysięgowe stałe.

Sprawdzanie dokładności.

25 sierpnia 1954 r.
14 54/M-55692 Maszyny do obróbki plastycznej.

Prasy mimośrodowe wysięgowe przechylne.

Sprawdzanie dokładności.

25 sierpnia 1954 r.
15 54/M-55693 Maszyny do obróbki plastycznej.

Prasy korbowe ramowe.

Sprawdzanie dokładności.

25 sierpnia 1954 r.
16 54/M-56150 Obrabiarki.

Rękojeści stałe.

29 października 1954 r.
17 54/M-56151 Obrabiarki.

Kółka ręczne z ramionami.

29 października 1954 r.
18 54/M-56161 Obrabiarki.

Korby dwuramienne.

29 października 1954 r.
19 54/M-59118 Ściernice tarczowe.

Wyważanie statyczne.

27 października 1954 r.
20 54/M-60551 Przyrządy i uchwyty.

Tuleje redukcyjne do stożków Morse'a krótkie.

25 sierpnia 1954 r.
21 54/M-60552 Przyrządy i uchwyty.

Tuleje redukcyjne do stożków Morse'a długie.

25 sierpnia 1954 r.
22 54/M-85038 Wpusty pryzmatyczne wyciskowe.

Wymiary otworów pod wkręty.

23 sierpnia 1954 r.
23 54/M-88503 Zazębienia.

Zarys odniesienia i zarys pracujący zębatki.

20 września 1954 r.
24 54/O-96050 Narzędzia rzemieślnicze.

Pędzle owalne okrętowe.

Wymagania techniczne.

27 września 1954 r.
25 54/O-96051 Narzędzia rzemieślnicze.

Pędzel poprzeczny.

Wymagania techniczne.

27 sierpnia 1954 r.
§  2.
Zatwierdza się jako normy państwowe (PN) zalecane na całym obszarze Państwa następujące normy ustalone przez Polski Komitet Normalizacyjny:
Lp. Numer normy Tytuł normy Data ustalenia normy
1 54/M-02415 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Wytyczne stosowania sprawdzianów OCT (PN/M-02201 - PN/M-02386) do odbioru wyrobów wykonanych według tolerancji i pasowań ISA (PN/M-02100).

28 sierpnia 1954 r.
2 54/M-02416 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego otworu.

3 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
3 54/M-02417 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego otworu.

6 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
4 54/M-02418 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego otworu.

7 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
5 54/M-02419 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego otworu.

8 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
6 54/M-02420 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego otworu.

9 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
7 54/M-02421 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego otworu.

10 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
8 54/M-02422 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego otworu.

11 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
9 54/M-02423 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego wałka.

6 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
10 54/M-02424 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT

Zasada stałego wałka.

7 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
11 54/M-02425 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego wałka.

8 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
12 54/M-02426 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego wałka.

9 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
13 54/M-02427 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego wałka.

10 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
14 54/M-02428 Tolerancje i pasowania ISA-OCT.

Tablice porównawcze.

Zamienność sprawdzianów ISA przez OCT.

Zasada stałego wałka.

11 klasa dokładności ISA.

28 sierpnia 1954 r.
15 M-02780 Obrabiarki skrawające do metali.

Klasyfikacja.

30 kwietnia 1952 r.
16 54/M-55013 Chwyty i gniazda narzędzi.

Tolerancje wykonania stożków Morse'a i metrycznych.

20 września 1954 r.
17 54/M-55110 Chwyty i gniazda narzędzi.

Chwyty przeciągaczy płaskich.

Główne wymiary.

25 sierpnia 1954 r.
§  3.
Od dnia wejścia w życie rozporządzenia nie wolno w zakresie ustalonym w normach wymienionych w § 1:
1)
w dokumentacji i produkcji stosować rozwartości kluczy i wymiarów "pod klucz", nie odpowiadających normie wymienionej w § 1 lp. 1;
2)
stosować nakiełków wewnętrznych 60°, nie odpowiadających normie wymienionej w § 1 lp. 2;
3)
projektować dźwignic o udźwigach innych, niż określa norma wymieniona w § 1 lp. 3;
4)
projektować suwnic o innych rozpiętościach, niż określa norma wymieniona w § 1 lp. 4;
5)
projektować budynków i torów podsuwnicowych, w których mają być zainstalowane suwnice, nie odpowiadających normie wymienionej w § 1 lp. 4;
6)
produkować sprawdzianów do gwintów określonych w normach wymienionych w § 1 lp. 5-7 o tolerancjach nie odpowiadających tym normom;
7)
w dokumentacji i produkcji stosować stożków narzędziowych, zabieraków kwadratowych, zabieraków rozwiertaków nasadzanych, końcówek wrzecion szlifierek z gniazdami, zabieraków wpustowych frezów nasadzanych, tulei redukcyjnych krótkich i długich do stożków Morse'a, otworów pod wkręty we wpustach pryzmatycznych wyciskowych - o wymiarach innych, niż określają normy wymienione w § 1 lp. 8-12, 20-22;
8)
sprawdzać pras mimośrodowych wysięgowych stałych o nacisku nominalnym od 6,3 do 200 tonn, pras mimośrodowych wysięgowych przechylnych o nacisku od 6,3 do 100 tonn i pras korbowych ramowych inaczej, niż określają normy wymienione w § 1 lp. 13-15;
9)
produkować rękojeści stałych, kółek ręcznych z ramionami i korb dwuramiennych przeznaczonych do obrabiarek do metalu i drewna - innych, niż określają normy wymienione w § 1 lp. 16-18;
10)
stosować metod wyważania statycznego ściernic tarczowych płaskich o średnicach powyżej 250 mm i grubości ponad 25 mm, nie odpowiadających normie wymienionej w § 1 lp. 19;
11)
stosować zarysu odniesienia i zarysu pracującego zębatki innych, niż określa norma wymieniona w § 1 lp. 23;
12)
produkować pędzli owalnych okrętowych do malowania farbami olejnymi i lakierami oraz pędzli poprzecznych nie odpowiadających normom wymienionym w § 1 lp. 24 i 25.
§  4.
Przepisów rozporządzenia nie stosuje się:
1)
do wyrobów przeznaczonych na eksport w tym przypadku, gdy zamawiający stawia inne warunki;
2)
do prac naukowo-badawczych;
3)
do dźwignic wymienionych w § 1 lp. 3 zaprojektowanych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia;
4)
do suwnic wymienionych w § 1 lp. 4 przeznaczonych do pracy w budynkach wzniesionych lub zaprojektowanych przed dniem wejścia w życie rozporządzania;
5)
w zakresie normy wymienionej w § 1 lp. 23 - do wyrobów przeznaczonych do celów remontowych i do wyrobów produkowanych według licencji zagranicznych.
§  5.
1.
Tracą moc następujące normy:
1)
PN/M-02499 "Nakiełki";
2)
PN/M-55692 "Obrabiarki do metali. Sprawdzanie dokładności. Prasa dwustojakowa. (Najwyższe dokładności)";
3)
PN/M-55693 "Obrabiarki do metali. Sprawdzanie dokładności. Prasa jednostojakowa. (Najwyższe dokładności)";
4)
PN/M-60552 "Przyrządy i uchwyty. Przedłużacze redukcyjne do stożków Morse'a";
5)
PN/N-270 "Stożki Morse'a. Chwyty";
6)
PN/N-271 "Stożki Morse'a. Gniazda";
7)
PN/N-285 "Tulejki redukcyjne do stożków Morse a".
2.
Skreśla się:
1)
w § 1 rozporządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 26 lutego 1951 r. w sprawie uznania norm ustalonych przez Polski Komitet Normalizacyjny za obowiązujące (Dz. U. Nr 13. poz. 105) - lp. 50, 86, 87, 94 - 95;
2)
w § 1 rozporządzenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 16 kwietnia 1952 r. w sprawie uznania norm ustalonych przez Polski Komitet Normalizacyjny za obowiązujące oraz częściowej zmiany rozporządzenia z dnia 26 lutego 1951 r. w sprawie uznania norm ustalonych przez Polski Komitet Normalizacyjny za obowiązujące (Dz. U. Nr 21, poz. 136) - lp. 21

oraz treść odpowiednich kolumn.

§  6.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1955 r., z tym że:
1)
normy wymienione w § 1 lp. 2, 13, 14 i 15 obowiązują od dnia 1 października 1955 r.;
2)
normy wymienione w § 1 lp. 10, 12, 20 i 21 obowiązują w stosunku do produkcji - od dnia 1 października 1955 r.;
3)
norma wymieniona w § 1 lp. 23 obowiązuje od dnia 1 maja 1956 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1955.19.115

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zatwierdzenie norm państwowych ustalonych przez Polski Komitet Normalizacyjny, dotyczących mechaniki.
Data aktu: 27/04/1955
Data ogłoszenia: 14/05/1955
Data wejścia w życie: 01/07/1955, 01/10/1955, 01/05/1956