Obowiązkowe dostawy mleka.

DEKRET
z dnia 1 grudnia 1953 r.
o obowiązkowych dostawach mleka.

W celu
- zabezpieczenia trwałego i równomiernego zaopatrzenia ludności miast w mleko i jego przetwory,

- stworzenia korzystniejszych warunków zbytu produkcji mleka po stałych i opłacalnych cenach,

- popierania dalszego rozwoju hodowli bydła rogatego w gospodarstwach małorolnych i średniorolnych chłopów,

- sprawiedliwego ustalenia dostaw mleka, oddziaływującego na planowe i równomierne nasilenie produkcji,

stanowi się, co następuje:

Rozdział  1.

Przepisy ogólne.

Art.  1.

Gospodarstwa rolne oraz mleczarskie w miastach obowiązane są do dostaw mleka według zasad określonych w dekrecie.

Art.  2.

Obowiązkiem dostaw mleka objęte są:

1)
indywidualne gospodarstwa rolne,
2)
indywidualne gospodarstwa mleczarskie w miastach,
3)
działki przyzagrodowe członków spółdzielni produkcyjnych,
4)
spółdzielnie produkcyjne,
5)
państwowe gospodarstwa rolne, podległe Ministrowi Państwowych Gospodarstw Rolnych,
6)
pozostałe gospodarstwa rolne, należące do instytucji państwowych, spółdzielczych i społecznych.
Art.  3.

Rada Ministrów ustala na każdy rok państwowy plan obowiązkowych dostaw mleka.

Art.  4.

W ramach państwowego planu Minister Skupu w porozumieniu z Ministrem Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego planuje i nadzoruje wykonanie obowiązkowych dostaw mleka.

Art.  5.

Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określa jednostki gospodarcze powołane do skupu mleka.

Rozdział  2.

Obowiązek dostaw mleka.

Art.  6.
1.
Obowiązek dostaw mleka ciąży na osobach fizycznych i prawnych, będących właścicielami lub posiadaczami:
a)
gospodarstw rolnych,
b)
gospodarstw mleczarskich w miastach,

oraz na masach spadkowych, w skład których wchodzą gospodarstwa wymienione w pkt a) i b).

2.
Jeżeli na gospodarstwie zostało ustanowione prawo użytkowania lub też gospodarstwo oddane jest w dzierżawę, obowiązek dostaw ciąży na użytkowniku lub dzierżawcy.
Art.  7.
1.
Za gospodarstwo rolne uważa się takie gospodarstwo, którego ogólny obszar gruntów położonych w jednym powiecie stanowi własność albo jest w posiadaniu, użytkowaniu lub dzierżawie:
1)
jednej osoby fizycznej lub prawnej bądź
2)
dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, które prowadzą na nich wspólną gospodarkę.
2.
Za wspólną gospodarkę uważa się gospodarkę rolną, której sposób prowadzenia wskazuje na to, że stanowi ona jedną całość gospodarczą, w szczególności wskutek dokonywania wspólnych zbiorów oraz zaspokajania wspólnych potrzeb z przychodów osiągniętych z gospodarstwa jako całości.
3.
Za gospodarstwo mleczarskie uważa się gospodarstwo położone w mieście, a prowadzące chów krów dojnych dla produkcji i sprzedaży mleka.
Art.  8.

Obowiązek dostaw mleka rozpoczyna się z chwilą objęcia w posiadanie gospodarstwa (art. 6 ust. 1) lub ustania okoliczności faktycznych uzasadniających zwolnienie od obowiązku dostawy i kończy się z chwilą ustania posiadania gospodarstwa lub powstania okoliczności faktycznych uzasadniających zwolnienie od obowiązku dostawy.

Art.  9.
1.
Podstawą ustalania wysokości obowiązkowych dostaw mleka przez gospodarstwa rolne jest obszar użytków rolnych, wyrażony w hektarach fizycznych.
2.
Użytkami rolnymi w rozumieniu niniejszego dekretu są:
1)
grunty orne,
2)
łąki,
3)
pastwiska, z wyjątkiem gromadzkich,
4)
ogrody i sady.
3.
Podstawą ustalania wysokości obowiązkowych dostaw mleka przez gospodarstwa mleczarskie i działki przyzagrodowe członków spółdzielni produkcyjnych jest ilość posiadanych krów.
Art.  10.
1.
Wysokość obowiązkowych dostaw, przypadającą z jednego hektara użytków rolnych w gospodarstwach rolnych w poszczególnych powiatach lub na krowę w gospodarstwach mleczarskich i działkach przyzagrodowych członków spółdzielni produkcyjnych (normy), ustala się w litrach mleka krowiego.
2.
Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia:
1)
normy (ust. 1) oraz zasady obliczania obowiązkowych dostaw mleka przez gospodarstwa rolne i mleczarskie,
2)
zasady ustalania terminów obowiązkowych dostaw mleka,
3)
właściwość organów oraz tryb postępowania w sprawach obowiązkowych dostaw mleka.
Art.  11.

Wysokość obowiązkowych dostaw mleka przez państwowe gospodarstwa rolne, podległe Ministrowi Państwowych Gospodarstw Rolnych, określa się zgodnie z planem gospodarczym Ministerstwa Państwowych Gospodarstw Rolnych.

Art.  12.

Od obowiązku dostaw mleka zwolnione są gospodarstwa rolne:

1)
o obszarze użytków rolnych nie przekraczającym 1 ha,
2)
o obszarze użytków rolnych nie przekraczającym 2 ha,

jeżeli:

a)
posiadacz gospodarstwa ma powyżej 60 lat i w gospodarstwie nie ma członków rodziny w wieku ponad 14 lat, zdolnych do pracy,
b)
posiadacz gospodarstwa albo członek jego rodziny pracujący w tym gospodarstwie odbywa zasadniczą służbę wojskową i w gospodarstwie nie ma, oprócz jednej osoby, członków rodziny w wieku ponad 14 lat, zdolnych do pracy,
c)
posiadacz gospodarstwa ma na utrzymaniu troje lub więcej dzieci poniżej 14 lat,
3)
należące do tuczarń okręgowych zakładów tuczu przemysłowego, do oddziałów zaopatrzenia robotniczego, szpitali, sanatoriów, szkół państwowych oraz zakładów opiekuńczych i wychowawczych.
Art.  13.

Od obowiązku dostaw mleka zwolnione są gospodarstwa mleczarskie (gospodarstwa położone w mieście i prowadzące chów krów dojnych dla produkcji i sprzedaży mleka) posiadające tylko jedną krowę.

Art.  14.
1.
Odłogi i inne nie zagospodarowane użytki rolne, przydzielone do zagospodarowania indywidualnym gospodarstwom rolnym, zwolnione są od obowiązku dostaw mleka na okres pierwszych trzech lat użytkowania.
2.
Odłogi i inne nie zagospodarowane użytki rolne, przekazane do użytkowania spółdzielniom produkcyjnym, zwolnione są od obowiązku dostaw mleka na okres pierwszych trzech lat użytkowania.
Art.  15.

Gospodarstwom, których grunty orne, łąki lub pastwiska V i VI klasy stanowią co najmniej 30% ogólnego obszaru użytków rolnych, obniża się wysokość obowiązkowych dostaw, przypadających z gruntów V i VI klasy:

1)
o 20% - o ile grunty orne, łąki lub pastwiska V i VI klasy stanowią od 30 do 40% ogólnego obszaru użytków rolnych,
2)
o 30% - o ile grunty orne, łąki lub pastwiska V i VI klasy stanowią powyżej 40 do 50% ogólnego obszaru użytków rolnych,
3)
o 40% - o ile grunty orne, łąki lub pastwiska V i VI klasy stanowią powyżej 50% ogólnego obszaru użytków rolnych.
Art.  16.

Gospodarstwo może być częściowo lub całkowicie zwolnione od obowiązku dostaw mleka, jeżeli na skutek nadzwyczajnych okoliczności jego zdolność produkcyjna została w takim stopniu zmniejszona, że zobowiązany nie może wykonać obowiązku dostaw.

Art.  17.

Upoważnia się Radę Ministrów do udzielania w drodze rozporządzenia zwolnień od obowiązku dostaw mleka lub przyznawania obniżeń w granicach do 50% w poszczególnych latach dla wszystkich lub niektórych grup gospodarstw rolnych w całym państwie lub na poszczególnych jego obszarach.

Art.  18.

Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia:

1)
szczegółowe zasady oraz tryb częściowego lub całkowitego zwolnienia od obowiązku dostaw mleka i przyznawania obniżeń,
2)
produkty rolne i hodowlane, jakie mogą być przyjmowane zamiast mleka, objętego obowiązkiem dostaw, oraz normy zamiany.
Art.  19.

Rada Ministrów określa w drodze rozporządzenia zasady tworzenia funduszu nagród na cele premiowania akcji obowiązkowych dostaw mleka i przyznawania nagród.

Art.  20.

Gospodarstwa rolne i mleczarskie obowiązane są do wykonania obowiązkowych dostaw mleka w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.

Art.  21.
1.
Zobowiązany powinien dostarczyć mleko do najbliższego punktu skupu na koszt własny i we własnym naczyniu.
2.
Dostarczane mleko powinno odpowiadać określonym normom jakościowym (standardom).
Art.  22.

Za mleko dostarczone w ramach dostaw obowiązkowych wypłaca się dostawcy należność w gotówce, obliczoną według obowiązujących cen.

Art.  23.

Nie wykonane dostawy obowiązkowe mleka podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie przewidzianym w przepisach o postępowaniu przymusowym w administracji.

Rozdział  3.

Przepisy karne.

Art.  24.
1.
Kto nie wykonywa ciążącego na nim obowiązku dostaw mleka w ustalonych terminach miesięcznych lub obniża jakość dostarczonego mleka

- podlega karze grzywny do 3.000 zł.

2.
Orzekanie następuje w trybie postępowania karno-administracyjnego.
3.
Kierownik państwowego gospodarstwa rolnego, podległego Ministrowi Państwowych Gospodarstw Rolnych, dopuszczający się wykroczenia, o którym mowa w ust. 1,

- podlega karze pieniężnej do 1.000 zł, a o ile czyn jego zawiera znamiona przestępstwa określonego w art. 25

- podlega karze w tym artykule przewidzianej.

4.
Karę pieniężną (ust. 3) nakłada wojewódzki pełnomocnik Ministerstwa Skupu.
5.
Minister Skupu w porozumieniu z Ministrem Państwowych Gospodarstw Rolnych określi tryb postępowania przy nakładaniu kary pieniężnej (ust. 3).
Art.  25.

Kto złośliwie uchyla się od wykonania obowiązku dostaw mleka, utrudnia lub udaremnia wykonanie tego obowiązku przez inne osoby albo publicznie nawołuje do uchylania się od tego obowiązku

- podlega karze więzienia do lat trzech lub aresztu.

Rozdział  4.

Przepisy końcowe.

Art.  26.
1.
Traci moc dekret z dnia 24 kwietnia 1952 r. o obowiązkowych dostawach mleka (Dz. U. Nr 22, poz. 142 i Nr 51, poz. 335).
2.
Dotychczasowe przepisy wykonawcze zachowują moc do czasu wydania nowych na podstawie niniejszego dekretu, o ile nie są z nim sprzeczne.
Art.  27.

Wykonanie dekretu porucza się Prezesowi Rady Ministrów, Ministrowi Skupu i innym zainteresowanym ministrom.

Art.  28.

Dekret wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1954 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1953.50.245

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Obowiązkowe dostawy mleka.
Data aktu: 01/12/1953
Data ogłoszenia: 11/12/1953
Data wejścia w życie: 01/01/1954