Świadczenia w celu zwalczania klęsk żywiołowych.

DEKRET
z dnia 23 kwietnia 1953 r.
o świadczeniach w celu zwalczania klęsk żywiołowych.

Art.  1.
1. 1
Klęskami żywiołowymi w rozumieniu niniejszego dekretu są wszelkiego rodzaju zdarzenia żywiołowe:
1)
zagrażające bezpieczeństwu życia lub mienia większej ilości osób albo też
2) 2
mogące wywołać poważne zakłócenia gospodarki narodowej, w szczególności w komunikacji miejskiej na skutek nadmiernych opadów śnieżnych

dla których zwalczania konieczna jest zorganizowana akcja społeczna.

2. 3
Przepisy dekretu mają zastosowanie również w przypadku katastrof, o ile katastrofy te odpowiadają określeniu zawartemu w ust. 1 pkt 1 i 2.
Art.  2. 4

(uchylony).

Art.  3. 5

1.
Jeżeli środki, którymi dysponuje właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego albo wojewoda, są niewystarczające, organy te mogą wprowadzić obowiązek świadczeń osobistych i rzeczowych na cele zorganizowanej akcji społecznej.
2.
O nałożeniu obowiązku, o którym mowa w ust. 1, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawiadamia bezzwłocznie starostę i wojewodę.
3.
Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Zasady i formy ogłoszenia określają odrębne przepisy.
Art.  4. 6

Świadczenia osobiste i rzeczowe dla celów zorganizowanej akcji społecznej polegają na:

1)
udzielaniu pierwszej pomocy osobom, które uległy nieszczęśliwym wypadkom,
2)
udostępnieniu pomieszczenia poszkodowanym na czas niezbędny dla udzielenia pierwszej pomocy i schronienia,
3)
przyjęciu na przechowanie i pilnowaniu mienia poszkodowanych,
4)
zabezpieczeniu zagrożonego inwentarza żywego (dostarczenie paszy i pomieszczenia),
5)
pełnieniu warty w celu zapobieżenia rozszerzaniu się klęski,
6)
wykonywaniu określonych robót,
7)
dostarczeniu narzędzi potrzebnych przy prowadzeniu akcji,
8)
dostarczeniu środków przewozowych wraz z niezbędnym inwentarzem pociągowym.
Art.  5.
1. 7
Do wykonania obowiązku świadczeń osobistych i rzeczowych powołuje odpowiednio wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo wojewoda.
2.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi tryb powoływania do wykonania obowiązku świadczeń osobistych i rzeczowych, zasady wykonywania świadczeń oraz kategorie osób zwolnionych od tych świadczeń.
Art.  6.
1.
Kto w czasie zorganizowanej akcji społecznej i w związku z udziałem w tej akcji bez własnej winy doznał uszkodzenia zdrowia powodującego utratę zdolności do pracy zarobkowej, ma prawo do odszkodowania. Jeżeli wskutek takiego uszkodzenia nastąpiła śmierć, prawo do odszkodowania przysługuje osobom, do utrzymania których zmarły był zobowiązany, oraz osobom, które zmarły rzeczywiście utrzymywał.
2.
Poszkodowanemu przysługuje prawo do odszkodowania za zniszczenie, uszkodzenie, zużycie lub utratę mienia w czasie i w związku z udziałem w akcji, o ile nastąpiły one bez jego winy.
3.
Kto w związku z wykonywaniem świadczeń opuścił pracę zawodową w swoim zakładzie pracy, ma prawo do pełnego wynagrodzenia z tego zakładu pracy za cały czas wykonywania świadczeń.
4.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi zasady oraz tryb ustalenia i wypłaty odszkodowania, o którym mowa w ust. 1 i 2.
Art.  6a. 8

Minister Administracji i Gospodarki Przestrzennej może nałożyć na terenowy organ administracji państwowej obowiązek świadczenia środkami technicznymi przedsiębiorstw i zakładów usług i robót mających na celu zwalczenie klęski żywiołowej na terenie innego województwa.

Art.  7.
1.
Kto nie wykonuje ciążącego na nim obowiązku świadczeń przewidzianych w niniejszym dekrecie - podlega karze pracy poprawczej do jednego miesiąca 9 lub grzywny do 750 zł. 10
2.
Orzekanie następuje w trybie postępowania karno-administracyjnego.
Art.  8.

Kto złośliwie uchyla się od wykonywania obowiązku świadczeń przewidzianych w niniejszym dekrecie - podlega karze aresztu do trzech miesięcy. 11

Art.  9. 12

Sposób przeprowadzania zorganizowanej akcji społecznej w stosunku do obiektów wojskowych jak również zakres i warunki wykonywania świadczeń wynikających z art. 4 i 5 przez organy wojskowe oraz żołnierzy w czynnej służbie wojskowej określi Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Gospodarki Komunalnej i za zgodą Prezesa Rady Ministrów.

Art.  10.
1. 13
Przepisy dekretu nie mają zastosowania do ochrony przeciwpożarowej.
2. 14
W razie powodzi, zakłócenia komunikacji drogowej lub innych zdarzeń, dla zwalczania których przewidziane są środki w przepisach szczególnych, przepisy dekretu mają zastosowanie, jeżeli zdarzenia te odpowiadają określeniu zawartemu w art. 1, a środki przewidziane w przepisach szczególnych byłyby nie wystarczające.
Art.  11.

Wykonanie dekretu porucza się Prezesowi Rady Ministrów i zainteresowanym ministrom.

Art.  12.

Dekret wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1 Art. 1 ust. 1 według numeracji ustalonej przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. (Dz.U.70.16.138) zmieniającej nin. dekret z dniem 8 sierpnia 1970 r.
2 Art. 1 pkt 2 zmieniony przez art. 17 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o utrzymaniu czystości w miastach i osiedlach (Dz.U.59.27.167) z dniem 2 maja 1959 r.
3 Art. 1 ust. 2 dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. (Dz.U.70.16.138) zmieniającej nin. dekret z dniem 8 sierpnia 1970 r.
4 Art. 2 uchylony przez art. 27 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U.07.89.590) z dniem 22 sierpnia 2007 r.
5 Art. 3 zmieniony przez art. 10 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U.98.106.668) z dniem 1 stycznia 1999 r.
6 Art. 4 zmieniony i według numeracji ustalonej przez art. 10 pkt 3 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U.98.106.668) z dniem 1 stycznia 1999 r.
7 Art. 5 ust. 1 zmieniony przez art. 10 pkt 4 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U.98.106.668) z dniem 1 stycznia 1999 r.
8 Art. 6a dodany przez art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o utworzeniu Urzędu Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej (Dz.U.83.44.200) z dniem 1 sierpnia 1983 r.
9 Nieaktualne - kara pracy poprawczej została zniesiona ustawą z dnia 2 grudnia 1958 r. o zmianie ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. o orzecznictwie karno-administracyjnym (Dz.U.58.77.396).
10 Wysokość granicy grzywny ustalona na podstawie:

- art. 2 § 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach (Dz.U.82.16.125) z dniem 7 czerwca 1982 r.

- art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach (Dz.U.85.23.100) z dniem 1 lipca 1985 r.

- art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1990 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach (Dz.U.90.72.422) z dniem 8 listopada 1990 r.

- art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 28 lutego 1992 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego, prawa o wykroczeniach i o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U.92.24.101) z dniem 2 kwietnia 1992 r.

- art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz.U.94.84.386)

- art. 3 ust. 1 lit. a) ustawy z dnia 12 lipca 1995 r. o zmianie Kodeksu karnego, Kodeksu karnego wykonawczego oraz o podwyższeniu dolnych i górnych granic grzywien i nawiązek w prawie karnym (Dz.U.95.95.475) z dniem 20 listopada 1995 r.

11 Kara aresztu uchylona na podstawie art. X § 1 ustawy z dnia 31 maja 1971 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks wykroczeń (Dz.U.71.12.115) z dniem 1 stycznia 1972 r.
12 Art. 9 zmieniony i według numeracji ustalonej przez art. 10 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U.98.106.668) z dniem 1 stycznia 1999 r.
13 Art. 10 ust. 1 według numeracji ustalonej przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. (Dz.U.70.16.138) zmieniającej nin. dekret z dniem 8 sierpnia 1970 r.
14 Art. 10 ust. 2 dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. (Dz.U.70.16.138) zmieniającej nin. dekret z dniem 8 sierpnia 1970 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1953.23.93

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Świadczenia w celu zwalczania klęsk żywiołowych.
Data aktu: 23/04/1953
Data ogłoszenia: 24/04/1953
Data wejścia w życie: 24/04/1953