Świadczenia w celu zwalczania klęsk żywiołowych.

DEKRET
z dnia 23 kwietnia 1953 r.
o świadczeniach w celu zwalczania klęsk żywiołowych.

Art.  1.
1. 1
Klęskami żywiołowymi w rozumieniu niniejszego dekretu są wszelkiego rodzaju zdarzenia żywiołowe:
1)
zagrażające bezpieczeństwu życia lub mienia większej ilości osób albo też
2) 2
mogące wywołać poważne zakłócenia gospodarki narodowej, w szczególności w komunikacji miejskiej na skutek nadmiernych opadów śnieżnych

dla których zwalczania konieczna jest zorganizowana akcja społeczna.

2. 3
Przepisy dekretu mają zastosowanie również w przypadku katastrof, o ile katastrofy te odpowiadają określeniu zawartemu w ust. 1 pkt 1 i 2.
Art.  2. 4

(uchylony).

Art.  3. 5

1.
Jeżeli środki, którymi dysponuje właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego albo wojewoda, są niewystarczające, organy te mogą wprowadzić obowiązek świadczeń osobistych i rzeczowych na cele zorganizowanej akcji społecznej.
2.
O nałożeniu obowiązku, o którym mowa w ust. 1, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawiadamia bezzwłocznie starostę i wojewodę.
3.
Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Zasady i formy ogłoszenia określają odrębne przepisy.
Art.  4. 6

Świadczenia osobiste i rzeczowe dla celów zorganizowanej akcji społecznej polegają na:

1)
udzielaniu pierwszej pomocy osobom, które uległy nieszczęśliwym wypadkom,
2)
udostępnieniu pomieszczenia poszkodowanym na czas niezbędny dla udzielenia pierwszej pomocy i schronienia,
3)
przyjęciu na przechowanie i pilnowaniu mienia poszkodowanych,
4)
zabezpieczeniu zagrożonego inwentarza żywego (dostarczenie paszy i pomieszczenia),
5)
pełnieniu warty w celu zapobieżenia rozszerzaniu się klęski,
6)
wykonywaniu określonych robót,
7)
dostarczeniu narzędzi potrzebnych przy prowadzeniu akcji,
8)
dostarczeniu środków przewozowych wraz z niezbędnym inwentarzem pociągowym.
Art.  5.
1. 7
Do wykonania obowiązku świadczeń osobistych i rzeczowych powołuje odpowiednio wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo wojewoda.
2.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi tryb powoływania do wykonania obowiązku świadczeń osobistych i rzeczowych, zasady wykonywania świadczeń oraz kategorie osób zwolnionych od tych świadczeń.
Art.  6.
1.
Kto w czasie zorganizowanej akcji społecznej i w związku z udziałem w tej akcji bez własnej winy doznał uszkodzenia zdrowia powodującego utratę zdolności do pracy zarobkowej, ma prawo do odszkodowania. Jeżeli wskutek takiego uszkodzenia nastąpiła śmierć, prawo do odszkodowania przysługuje osobom, do utrzymania których zmarły był zobowiązany, oraz osobom, które zmarły rzeczywiście utrzymywał.
2.
Poszkodowanemu przysługuje prawo do odszkodowania za zniszczenie, uszkodzenie, zużycie lub utratę mienia w czasie i w związku z udziałem w akcji, o ile nastąpiły one bez jego winy.
3.
Kto w związku z wykonywaniem świadczeń opuścił pracę zawodową w swoim zakładzie pracy, ma prawo do pełnego wynagrodzenia z tego zakładu pracy za cały czas wykonywania świadczeń.
4.
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi zasady oraz tryb ustalenia i wypłaty odszkodowania, o którym mowa w ust. 1 i 2.
Art.  6a. 8

Minister Administracji i Gospodarki Przestrzennej może nałożyć na terenowy organ administracji państwowej obowiązek świadczenia środkami technicznymi przedsiębiorstw i zakładów usług i robót mających na celu zwalczenie klęski żywiołowej na terenie innego województwa.

Art.  7.
1.
Kto nie wykonuje ciążącego na nim obowiązku świadczeń przewidzianych w niniejszym dekrecie - podlega karze pracy poprawczej do jednego miesiąca 9 lub grzywny do 750 zł. 10
2.
Orzekanie następuje w trybie postępowania karno-administracyjnego.
Art.  8.

Kto złośliwie uchyla się od wykonywania obowiązku świadczeń przewidzianych w niniejszym dekrecie - podlega karze aresztu do trzech miesięcy. 11

Art.  9. 12

Sposób przeprowadzania zorganizowanej akcji społecznej w stosunku do obiektów wojskowych jak również zakres i warunki wykonywania świadczeń wynikających z art. 4 i 5 przez organy wojskowe oraz żołnierzy w czynnej służbie wojskowej określi Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Gospodarki Komunalnej i za zgodą Prezesa Rady Ministrów.

Art.  10.
1. 13
Przepisy dekretu nie mają zastosowania do ochrony przeciwpożarowej.
2. 14
W razie powodzi, zakłócenia komunikacji drogowej lub innych zdarzeń, dla zwalczania których przewidziane są środki w przepisach szczególnych, przepisy dekretu mają zastosowanie, jeżeli zdarzenia te odpowiadają określeniu zawartemu w art. 1, a środki przewidziane w przepisach szczególnych byłyby nie wystarczające.
Art.  11.

Wykonanie dekretu porucza się Prezesowi Rady Ministrów i zainteresowanym ministrom.

Art.  12.

Dekret wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1 Art. 1 ust. 1 według numeracji ustalonej przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. (Dz.U.70.16.138) zmieniającej nin. dekret z dniem 8 sierpnia 1970 r.
2 Art. 1 pkt 2 zmieniony przez art. 17 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o utrzymaniu czystości w miastach i osiedlach (Dz.U.59.27.167) z dniem 2 maja 1959 r.
3 Art. 1 ust. 2 dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. (Dz.U.70.16.138) zmieniającej nin. dekret z dniem 8 sierpnia 1970 r.
4 Art. 2 uchylony przez art. 27 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U.07.89.590) z dniem 22 sierpnia 2007 r.
5 Art. 3 zmieniony przez art. 10 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U.98.106.668) z dniem 1 stycznia 1999 r.
6 Art. 4 zmieniony i według numeracji ustalonej przez art. 10 pkt 3 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U.98.106.668) z dniem 1 stycznia 1999 r.
7 Art. 5 ust. 1 zmieniony przez art. 10 pkt 4 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U.98.106.668) z dniem 1 stycznia 1999 r.
8 Art. 6a dodany przez art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o utworzeniu Urzędu Ministra Administracji i Gospodarki Przestrzennej (Dz.U.83.44.200) z dniem 1 sierpnia 1983 r.
9 Nieaktualne - kara pracy poprawczej została zniesiona ustawą z dnia 2 grudnia 1958 r. o zmianie ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. o orzecznictwie karno-administracyjnym (Dz.U.58.77.396).
10 Wysokość granicy grzywny ustalona na podstawie:

- art. 2 § 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach (Dz.U.82.16.125) z dniem 7 czerwca 1982 r.

- art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach (Dz.U.85.23.100) z dniem 1 lipca 1985 r.

- art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1990 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego i prawa o wykroczeniach (Dz.U.90.72.422) z dniem 8 listopada 1990 r.

- art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 28 lutego 1992 r. o zmianie niektórych przepisów prawa karnego, prawa o wykroczeniach i o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U.92.24.101) z dniem 2 kwietnia 1992 r.

- art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz.U.94.84.386)

- art. 3 ust. 1 lit. a) ustawy z dnia 12 lipca 1995 r. o zmianie Kodeksu karnego, Kodeksu karnego wykonawczego oraz o podwyższeniu dolnych i górnych granic grzywien i nawiązek w prawie karnym (Dz.U.95.95.475) z dniem 20 listopada 1995 r.

11 Kara aresztu uchylona na podstawie art. X § 1 ustawy z dnia 31 maja 1971 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks wykroczeń (Dz.U.71.12.115) z dniem 1 stycznia 1972 r.
12 Art. 9 zmieniony i według numeracji ustalonej przez art. 10 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U.98.106.668) z dniem 1 stycznia 1999 r.
13 Art. 10 ust. 1 według numeracji ustalonej przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. (Dz.U.70.16.138) zmieniającej nin. dekret z dniem 8 sierpnia 1970 r.
14 Art. 10 ust. 2 dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. (Dz.U.70.16.138) zmieniającej nin. dekret z dniem 8 sierpnia 1970 r.

Zmiany w prawie

Sołtys z ubezpieczeniem, a jednostki pomocnicze z nowymi kompetencjami

Od 1 stycznia 2026 r. gminy mogą tworzyć młodzieżowe rady jednostek pomocniczych, np. w sołectwach, a wójt powołać konwent sołtysów. Nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim wprowadza też obowiązkowe diety oraz ubezpieczenia OC i NNW dla sołtysów, a także upraszcza procedurę składania wniosków o fundusz sołecki oraz zmiany w ich ocenie.

Robert Horbaczewski 02.01.2026
Adwokat i radca udzielą nieodpłatnej pomocy prawnej w sposób zdalny

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują przepisy umożliwiające świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. przez adwokatów i radców w sposób zdalny. Równocześnie prawnik będzie mógł uzależnić udzielenie takiej porady od jej stacjonarnej formy, jeśli w jego ocenie sprawa nie może być rozwiązana zdalnie z uwagi np. na konieczność analizy dokumentów. Zmiany od początku krytycznie oceniały samorządy prawnicze.

Patrycja Rojek-Socha 02.01.2026
Czy kasowy PIT w 2026 roku będzie bardziej dostępny

Kasowy PIT to rozwiązanie, które zaczęło obowiązywać od 1 stycznia 2025 roku. Chociaż założenia były słuszne, jednak rzeczywistość pokazała, że przedsiębiorcy niezbyt chętnie z niego korzystają. W niektórych przypadkach jednak, mimo że podatnicy chcieli skorzystać z nowego rozwiązania, przeszkodziło niespełnienie warunków uprawniających do korzystania z tej metody. Wychodząc temu naprzeciw, od 1 stycznia 2026 roku ustawodawca postanowił wprowadzić zmiany w kasowym PIT, dzięki którym większa ilość przedsiębiorców będzie mogła z niego skorzystać.

Urszula Sałacińska-Matwiejczyk 02.01.2026
W czwartek wchodzi w życie wiele nowych przepisów

Przełom roku to okres, kiedy wchodzi w życie wiele nowych regulacji prawnych. Dużo zmian czeka zarówno przedsiębiorców, jak i zwykłego Kowalskiego. Przybywa obowiązków podatkowych, ale za to biznes ma odczuć pozytywnie skutki tegorocznych wysiłków deregulacyjnych - albo znikną niektóre bariery, albo przynajmniej małe i średnie firmy będą nimi mniej ograniczane. Trendem jest większa ilość elektroniki, Polacy muszą też jednak zaktualizować sobie wiedzę o ojczystym języku.

Michał Kosiarski 31.12.2025
Rosną opłaty za składniki krwi

Określenie wysokości opłat za krew i jej składniki wydawane przez jednostki organizacyjne publicznej służby krwi, obowiązujące przez cały kolejny rok zawiera rozporządzenie Ministra Zdrowia, które wchodzi w życie 1 stycznia 2026 r. Zakłada ono, że od przyszłego roku stawki za poszczególne składniki krwi znacznie wzrosną w porównaniu do 2025 r., przekraczając znacznie poziom inflacji.

Inga Stawicka 31.12.2025
Od 2026 roku sześć nowych miast, zmiany granic gmin i wiele kontrowersji

Janów Podlaski, Stanisławów, Małkinia Górna, Staroźreby, Branice, Janów - te miejscowości 1 stycznia 2026 r. uzyskają status miast. Jedna z gmin zmieni nazwę, a w przypadku 21 gmin miejskich i wiejskich dojdzie do zmiany granic gmin. Rada Ministrów zmieniała w wielu wypadkach granice, mimo negatywnej opinii niektórych samorządów, których zmiany dotyczą. MSWiA zapowiedział nowelizację przepisów, tak aby ograniczyć konflikty.

Robert Horbaczewski 31.12.2025
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1953.23.93

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Świadczenia w celu zwalczania klęsk żywiołowych.
Data aktu: 23/04/1953
Data ogłoszenia: 24/04/1953
Data wejścia w życie: 24/04/1953