Całkowite zagospodarowanie użytków rolnych.

DEKRET
z dnia 9 lutego 1953 r.
o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych.

W trosce o całkowite zagospodarowanie użytków rolnych i wzrost produkcji rolnej stanowi się, co następuje:

Rozdział  1.

Art.  1.
1.
Posiadacze użytków rolnych obowiązani są całkowicie i należycie je zagospodarować.
2.
Ilekroć w dekrecie niniejszym jest mowa o posiadaczu gruntu, rozumie się przez to osobę, w której władaniu grunt się znajduje (np. właściciel, dzierżawca, użytkownik, zarządca).
Art.  2.

Prezydium gminnej rady narodowej czuwa nad całkowitym i należytym zagospodarowaniem gruntów, położonych na obszarze gminy, a w przypadku stwierdzenia niezagospodarowania gruntu - niezwłocznie wszczyna dochodzenie w celu ustalenia przyczyn niezagospodarowania i osób za to odpowiedzialnych.

Art.  3.
1.
Posiadacz gruntu, który nie może go całkowicie i należycie zagospodarować, obowiązany jest zgłosić to na piśmie prezydium gminnej rady narodowej przed terminem wiosennych prac polowych najpóźniej 15 lutego, a przed terminem jesiennych prac polowych najpóźniej 1 sierpnia.
2.
W zgłoszeniu należy dokładnie podać obszar gruntu, który nie może być należycie zagospodarowany przez posiadacza, oraz przyczyny uniemożliwiające mu zagospodarowanie.
3.
Zgłoszenie nie zwalnia posiadacza gruntu od odpowiedzialności za jego niezagospodarowanie (art. 16 i 17), jeżeli w wyniku sprawdzenia okaże się, że zgłoszenie było bezzasadne.
Art.  4.

Prezydium gminnej rady narodowej sprawdza zasadność zgłoszenia dokonując w tym celu potrzebnych ustaleń co do stanu gospodarstwa rolnego, ilości i jakości inwentarza żywego i martwego oraz warunków osobistych posiadacza gruntu i członków jego rodziny, żyjących z nim we wspólności gospodarczej.

Art.  5.

Jeżeli prezydium gminnej rady narodowej uzna, że zgłoszenie jest zasadne, a przeszkody w całkowitym i należytym zagospodarowaniu gruntu mogą być usunięte przez zastosowanie przewidzianych form pomocy w rolnictwie, powinno ono okazać posiadaczowi gruntu pomoc w zagospodarowaniu (przez wykorzystanie pomocy sąsiedzkiej zgodnie z przepisami dekretu z dnia 12 września 1947 r., pomocy kredytowej lub technicznej bądź innego rodzaju pomocy).

Art.  6.

Jeżeli prezydium gminnej rady narodowej uzna, że zgłoszenie jest zasadne, a przeszkody w całkowitym i należytym zagospodarowaniu gruntu nie dadzą się usunąć w sposób, określony w art. 5, zgłasza ono do prezydium powiatowej rady narodowej wniosek o przekazanie gruntu lub jego części w użytkowanie zespołowi uprawowemu, spółdzielni produkcyjnej, mało- i średniorolnym chłopom albo innym osobom fizycznym lub prawnym, które podejmą zobowiązanie zagospodarowania gruntu.

Art.  7.

Prezydium gminnej rady narodowej dokonuje czynności określonych w art. 4-6 również w tych przypadkach, gdy posiadacz nie wykonał obowiązku zgłoszenia o niemożności zagospodarowania gruntu, a prezydium z urzędu stwierdziło niezagospodarowanie gruntu (art. 2).

Art.  8.
1.
O decyzjach wydanych na podstawie przepisów art. 5-7 prezydium gminnej rady narodowej zawiadamia posiadacza gruntu.
2.
Od decyzji prezydium gminnej rady narodowej wydanych na podstawie przepisów art. 6 lub 7 posiadacz gruntu może odwołać się do prezydium powiatowej rady narodowej, zgłaszając swoje zarzuty.
Art.  9.

Jeżeli prezydium gminnej rady narodowej uzna, że zgłoszenie (art. 3) jest bezzasadne, zawiadamia ono o tym niezwłocznie posiadacza gruntu, przypomina mu o obowiązku całkowitego zagospodarowania gruntu oraz o odpowiedzialności karnej za niewykonanie tego obowiązku.

Art.  10.
1.
Prezydium powiatowej rady narodowej rozpatruje wniosek prezydium gminnej rady narodowej o przekazanie gruntu lub jego części w użytkowanie (art. 6) biorąc pod uwagę zarzuty odwołania wniesionego przez posiadacza gruntu (art. 8 ust. 2), w miarę potrzeby sprawdza i uzupełnia poczynione ustalenia, po czym - stosownie do stwierdzonych okoliczności - wydaje orzeczenie:
1)
o przekazaniu gruntu lub jego części w użytkowanie na okres co najmniej 3 lat zespołowi uprawowemu, spółdzielni produkcyjnej, mało- i średniorolnym chłopom albo innym osobom fizycznym lub prawnym bądź
2)
o pozostawieniu wniosku prezydium gminnej rady narodowej bez uwzględnienia.
2.
Pozostawiając wniosek bez uwzględnienia prezydium powiatowej rady narodowej wskazuje prezydium gminnej rady narodowej sposób dalszego postępowania w danej sprawie, zgodnie z przepisami niniejszego dekretu.
Art.  11.

Po upływie czasu, na który grunt został oddany w użytkowanie prezydium powiatowej rady narodowej może przywrócić poprzedniemu posiadaczowi użytkowanie gruntu, jeżeli uzna, że może on grunt zagospodarować, a okoliczności wskazują, że istotnie to uczyni.

Rozdział  2.

Art.  12.
1.
Właściciel gospodarstwa rolnego, który nie jest w stanie całkowicie i należycie go zagospodarować, może zgłosić wniosek o przejęcie gospodarstwa na własność Państwa i przydzielenie mu w zamian gospodarstwa rolnego o mniejszych rozmiarach oraz przyznanie odszkodowania pieniężnego, odpowiadającego różnicy wartości obu gospodarstw lub o przejęcie na własność Państwa za odszkodowaniem pieniężnym całości lub części gospodarstwa rolnego.
2.
Wniosek zgłasza się na piśmie do prezydium gminnej rady narodowej.
Art.  13.
1.
Prezydium gminnej rady narodowej, które otrzymało wniosek (art. 12), dokonuje potrzebnych ustaleń co do stanu gospodarstwa rolnego oraz warunków osobistych właściciela i członków jego rodziny, żyjących z nim we wspólności gospodarczej, po czym przesyła wniosek wraz z zebranymi materiałami i swoją opinią do prezydium powiatowej rady narodowej.
2.
Prezydium powiatowej rady narodowej sprawdza prawidłowość ustaleń i w miarę potrzeby je uzupełnia, po czym przesyła wniosek wraz z zebranymi materiałami i swoją opinią do prezydium wojewódzkiej rady narodowej.
Art.  14.
1.
Prezydium wojewódzkiej rady narodowej, stosownie do treści wniosku i poczynionych ustaleń, wydaje orzeczenie:
1)
o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego wnioskodawcy i przydzieleniu mu na własność gospodarstwa rolnego o mniejszych rozmiarach oraz o przyznaniu odszkodowania pieniężnego, odpowiadającego różnicy wartości obu gospodarstw bądź
2)
o przejęciu na własność Państwa za odszkodowaniem pieniężnym całości lub części gospodarstwa rolnego wnioskodawcy, bądź
3)
o pozostawieniu zgłoszonego wniosku bez uwzględnienia.
2.
Orzeczenie prezydium wojewódzkiej rady narodowej (ust. 1 pkt 1 i 2) stanowi podstawę do dokonania wpisu prawa własności w księdze wieczystej.
Art.  15.

Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi szczegółowy tryb postępowania w sprawach, unormowanych w niniejszym rozdziale, a także zasady i tryb ustalenia wysokości oraz wypłaty odszkodowań pieniężnych.

Rozdział  3.

Art.  16.
1.
Posiadacz gruntu, który wbrew obowiązkowi, określonemu w art. 3 niniejszego dekretu, nie dokona we właściwym terminie zgłoszenia o niemożności zagospodarowania gruntu,

podlega karze pracy poprawczej do 1 miesiąca lub karze grzywny do 1.000 złotych.

2.
Posiadacz gruntu, który bez usprawiedliwionych przyczyn nie zagospodarowuje go całkowicie i należycie,

podlega karze pracy poprawczej do 3 miesięcy lub karze grzywny do 3.000 złotych.

3.
Orzekanie następuje w trybie postępowania karno-administracyjnego.
Art.  17.
1.
Posiadacz gruntu, który złośliwie uchyla się od jego całkowitego i należytego zagospodarowania,

podlega karze więzienia do 3 lat lub karze grzywny do 10.000 złotych albo obu tym karom łącznie.

2.
Zamiast kary, przewidzianej w ust. 1, lub jako karę dodatkową można orzec przepadek mienia sprawcy w całości lub w części oraz zakaz pobytu sprawcy w powiecie lub województwie jego dotychczasowego miejsca zamieszkania na okres od 2 do 5 lat.
3.
Do orzekania właściwe są sądy wojewódzkie.

Rozdział  4.

Art.  18.

Przepisów dekretu niniejszego nie stosuje się do gruntów, które są wykorzystywane na cele nierolnicze lub zgodnie z narodowym planem gospodarczym mają być wykorzystane na nierolnicze cele w danym roku gospodarczym.

Art.  19.

Określony w art. 3 ust. 1 obowiązek zgłoszenia o niemożności zagospodarowania gruntu powinien być wykonany co do wiosennych prac polowych 1953 r. najpóźniej 1 marca tego roku.

Art.  20.

Traci moc dekret z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 59).

Art.  21.

Wykonanie dekretu porucza się Prezesowi Rady Ministrów, Ministrom: Rolnictwa, Finansów i Sprawiedliwości oraz Prokuratorowi Generalnemu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Art.  22.

Dekret wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1953.11.40

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Całkowite zagospodarowanie użytków rolnych.
Data aktu: 09/02/1953
Data ogłoszenia: 14/02/1953
Data wejścia w życie: 14/02/1953