Urządzenie i prowadzenie rejestru przedsiębiorstw państwowych.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 10 stycznia 1952 r.
w sprawie urządzenia i prowadzenia rejestru przedsiębiorstw państwowych.

Na podstawie art. 5 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. R. P. Nr 49, poz. 439) zarządza się, co następuje:

Rozdział  1.

Przepisy ogólne.

§  1.
1.
W rozumieniu niniejszego rozporządzenia przez:
1)
władzę rozumie się władzę, której przedsiębiorstwo państwowe podlega,
2)
jednostkę nadrzędną rozumie się jednostkę sprawującą w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego funkcje nadzoru, koordynacji, kontroli oraz ogólnego kierownictwa.
2.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o przedsiębiorstwach, należy przez to rozumieć przedsiębiorstwa państwowe objęte dekretem z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. R. P. Nr 49, poz. 439) oraz przedsiębiorstwa i banki państwowe, których dotyczy art. 28 ust. 1 tego dekretu.
§  2.
Rejestr przedsiębiorstw państwowych, zwany w dalszym ciągu "rejestrem", służy do dokonywania wpisów przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu.
§  3.
Organa rejestrowe są obowiązane do kontroli wykonywania przez przedsiębiorstwa przepisów niniejszego rozporządzenia.

Rozdział  2.

Obowiązek rejestrowy.

§  4.
1.
Obowiązkowi wpisu do rejestru podlegają przedsiębiorstwa.
2.
Minister Finansów w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego rozstrzyga w przypadkach wątpliwych, czy istnieje obowiązek wpisu do rejestru.

Rozdział  3.

Urządzenie i prowadzenie rejestru.

§  5.
1.
Rejestr składa się z 3 działów:
1)
działu A - do którego wpisuje się przedsiębiorstwa rozliczające się z budżetem Państwa przez budżet centralny lub tym budżetem objęte,
2)
działu B - do którego wpisuje się przedsiębiorstwa rozliczające się z budżetem Państwa przez budżety terenowe lub tymi budżetami objęte,
3)
działu C - do którego wpisuje się przedsiębiorstwa handlu zagranicznego, podległe Ministrowi Handlu Zagranicznego, a także inne przedsiębiorstwa, które wskaże Minister Finansów w porozumieniu z właściwym ministrem.
2.
Do właściwych działów rejestru wpisuje się ponadto łącznie z przedsiębiorstwami jednostki organizacyjne tych przedsiębiorstw, prowadzone według zasad wewnętrznego pełnego rozrachunku gospodarczego.
§  6.
Każde przedsiębiorstwo wpisane do rejestru otrzymuje kolejny numer rejestrowy.
§  7.
1.
Rejestr prowadzi się systemem teczkowym. Dla każdego przedsiębiorstwa przeznacza się jedną teczkę rejestrową.
2.
Teczka rejestrowa składa się z trzech części przeznaczonych do przechowywania arkuszy rejestrowych, numerowanych kolejno aktów rejestrowych i spisów tych akt.
§  8.
1.
Poszczególne wpisy wciągnięte pod jednym numerem rejestrowym będą miały kolejną numerację.
2.
Zmiany i wykreślenia wpisów powinny być umieszczone pod nowym numerem kolejnym w tej samej rubryce, w której znajduje się wpis zmieniony lub wykreślony.
3.
Wpisy poprzednie, których dotyczą zmiany lub wykreślenia, należy podkreślić czerwoną linią.
4.
Wpis oznaczony numerem kolejnym powinien być oddzielony od następnego poziomą linią przez całą szerokość arkusza rejestrowego.
5.
Poprawki w arkuszu rejestrowym należy przeprowadzić w taki sposób, aby tekst pierwotny był czytelny. Jakiekolwiek podskrobywanie, wycieranie lub inne zniekształcenia pierwotnej treści wpisu są niedopuszczalne.
6.
W przypadku połączenia przedsiębiorstw wpisanych do rejestru należy wykreślić wpis przedsiębiorstwa przejętego (§ 26) i uzupełnić odpowiednio wpis przedsiębiorstwa przejmującego.
§  9.
Dział A rejestru zawiera oznaczenie numeru rejestrowego przedsiębiorstwa i 10 rubryk obejmujących następujące dane:
1)
pierwsza - numer kolejny wpisu,
2)
druga - pełną i skróconą nazwę przedsiębiorstwa, dokładne określenie jego siedziby, oznaczenie władzy, której przedsiębiorstwo podlega, oraz nazwę jednostki nadrzędnej,
3)
trzecia - oznaczenie aktu o utworzeniu przedsiębiorstwa oraz innych aktów dotyczących wpisu do rejestru,
4)
czwarta - przedmiot działania przedsiębiorstwa,
5)
piąta - fundusze przedsiębiorstwa,
6)
szósta - imię i nazwisko dyrektora,
7)
siódma - oznaczenie aktu o połączeniu, przekształceniu, przekazaniu zakładów lub części przedsiębiorstwa, likwidacji i uchyleniu likwidacji oraz oznaczenie likwidatora,
8)
ósma - wyliczenie podporządkowanych jednostek organizacyjnych na wewnętrznym pełnym rozrachunku gospodarczym z podziałem na grupy terenowe według województw i powiatów, z wyszczególnieniem odpowiednio danych wymienionych w pkt 2, 3 i 4,
9)
dziewiąta - numery kolejne aktu rejestrowego, data wpisu i podpis prowadzącego rejestr,
10)
dziesiąta - uwagi.
§  10.
Dział B rejestru zawiera oznaczenie numeru rejestrowego przedsiębiorstwa i 10 rubryk obejmujących dane ustalone w § 9 pkt 1 do 10.
§  11.
Dział C rejestru zawiera oznaczenie numeru rejestrowego przedsiębiorstwa i 10 rubryk obejmujących następujące dane:
1)
pierwsza - numer kolejny wpisu,
2)
druga - pełną i skróconą nazwę przedsiębiorstwa, dokładne określenie jego siedziby,
3)
trzecia - oznaczenie aktu o utworzeniu przedsiębiorstwa oraz innych aktów dotyczących wpisu do rejestru,
4)
czwarta - przedmiot działania przedsiębiorstwa,
5)
piąta - fundusze przedsiębiorstwa,
6)
szósta - imię i nazwisko dyrektora, imiona i nazwiska osób upoważnionych do składania w imieniu przedsiębiorstwa oświadczeń w zakresie jego praw i obowiązków majątkowych, zakres ich upoważnień oraz sposób składania oświadczeń,
7)
siódma - oznaczenia aktu o połączeniu, przekształceniu, przekazaniu zakładów lub części przedsiębiorstwa, likwidacji i uchyleniu likwidacji oraz oznaczenie likwidatora,
8)
ósma - wyliczenie podporządkowanych jednostek organizacyjnych na wewnętrznym pełnym rozrachunku gospodarczym z podziałem na grupy terenowe według województw i powiatów, z wyszczególnieniem odpowiednio danych wymienionych w pkt 2, 3 i 4,
9)
dziewiąta - numery kolejne aktu rejestrowego, data wpisu i podpis prowadzącego rejestr,
10)
dziesiąta - uwagi.
§  12.
1.
Akta rejestrowe znajdujące się w teczce obejmują dokumenty stanowiące podstawę wpisu oraz inne dokumenty składane do rejestru.
2.
W aktach rejestrowych przechowuje się ponadto całą korespondencję związaną z czynnościami rejestrowymi.
§  13.
Minister Finansów w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wyda szczegółową instrukcję dotyczącą biurowości i prowadzenia akt w sprawach rejestrowych.

Rozdział  4.

Postępowanie w sprawach rejestrowych.

§  14.
1.
W sprawach dotyczących rejestru organa rejestrowe (§ 15) wydają decyzje.
2.
Od decyzji organu rejestrowego służy odwołanie do Ministra Finansów, który w sprawach działu C rejestru rozstrzyga łącznie z Ministrem Handlu Zagranicznego w porozumieniu z właściwym ministrem, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 3.
3.
Odwołanie należy wnieść w ciągu dni 14 od dnia następnego po doręczeniu decyzji za pośrednictwem tego organu, który decyzję wydał. Decyzja władzy odwoławczej jest ostateczna w administracyjnym toku instancji.
§  15.
Organami rejestrowymi właściwymi do prowadzenia rejestru i dokonywania wpisów są:
1)
Ministerstwo Finansów - dla przedsiębiorstw podlegających wpisowi do działu A rejestru,
2)
wydziały finansowe prezydiów wojewódzkich rad narodowych (Rad Narodowych m. st. Warszawy i m. Łodzi) - dla przedsiębiorstw podlegających wpisowi do działu B rejestru,
3)
Polska Izba Handlu Zagranicznego - dla przedsiębiorstw podlegających wpisowi do działu C rejestru.
§  16.
Wypełnienie obowiązku rejestrowego dokonuje się przez zgłoszenie wpisu oraz zmian i uzupełnień we właściwym organie rejestrowym (§ 15).
§  17.
1.
Zgłoszenie wpisu do działu A i B rejestru powinno zawierać następujące dane:
1)
pełną i skróconą nazwę przedsiębiorstwa, dokładne określenie jego siedziby, oznaczenie władzy, której przedsiębiorstwo podlega, oraz nazwę jednostki nadrzędnej,
2)
oznaczenie aktu o utworzeniu przedsiębiorstwa, a także daty zatwierdzenia statutu, jeżeli jest on przewidziany,
3)
przedmiot działania przedsiębiorstwa,
4)
określenie budżetu, przez który rozlicza się przedsiębiorstwo z budżetem Państwa lub którym jest ono objęte,
5)
imię i nazwisko dyrektora,
6)
oznaczenie przydzielonych przy tworzeniu przedsiębiorstwa środków potrzebnych do wykonywania jego zadań planowych,
7)
wykaz podporządkowanych przedsiębiorstwu jednostek organizacyjnych na wewnętrznym pełnym rozrachunku gospodarczym, z podziałem na grupy terenowe według województw i powiatów, przy odpowiednim wyszczególnieniu danych wymienionych w pkt 1, 2 i 3,
8)
wykaz innych jednostek organizacyjnych przedsiębiorstwa z ich oznaczeniem oraz wskazaniem adresu i przedmiotu działania, sporządzony w dwóch egzemplarzach,
9)
wskazanie banków finansujących działalność eksploatacyjną i inwestycyjną przedsiębiorstwa.
2.
Zgłoszeniu wpisu do rejestru podlegają również dane dotyczące: połączenia, przekształcenia, przekazywania zakładów lub części przedsiębiorstwa, likwidacji przedsiębiorstwa, oznaczenia likwidatora oraz zmiany danych, o których mowa w ust. 1.
3.
Zgłoszenie wpisu banków państwowych do rejestru powinno zawierać odpowiednie dane wymienione w ust. 1 pkt 1, 2, 5 i 7 oraz wykaz oddziałów banków.
§  18.
Zgłoszenie wpisu do działu C rejestru powinno obejmować dane, o których mowa w § 17, a po nadto inne dane, potrzebne do wypełnienia rubryk wymienionych w § 11.
§  19.
Do zgłoszenia wpisu należy załączyć poświadczone odpisy następujących dokumentów:
1)
aktu o utworzeniu przedsiębiorstwa; jeżeli przedsiębiorstwo zostało utworzone w drodze aktu ustawodawczego, wystarczy powołanie się na ten akt, a w stosunku do banków państwowych - ponadto na rozporządzenie określające datę rozpoczęcia ich działalności,
2)
statutu przedsiębiorstwa, jeżeli jest on prawem przewidziany, z podaniem władzy, która go zatwierdziła, i ze wskazaniem miejsca jego ogłoszenia, gdy ogłoszenie takie jest prawem przewidziane,
3)
zaświadczenia władzy, stwierdzającego rodzaj i wysokość przydzielonych środków, potrzebnych do wykonywania zadań planowych przedsiębiorstwa,
4)
pisma powołującego dyrektora przedsiębiorstwa,
5)
pism powołujących zastępców dyrektora przedsiębiorstwa i ustanawiających pełnomocników oraz ustalających granice ich umocowania.
§  20.
W przypadkach zaistnienia zmian, o których mowa w §§ 17 i 18, należy do zgłoszenia załączyć poświadczone odpisy dokumentów dotyczących tych zmian.
§  21.
Obowiązek zgłoszenia do rejestru wpisu, zmian i uzupełnień ciąży na dyrektorze przedsiębiorstwa oraz na likwidatorze w okresie likwidacji.
§  22.
Wpisy do rejestru oraz wpisy zmian i uzupełnień mogą także nastąpić na zgłoszenie jednostki nadrzędnej przedsiębiorstwa lub władzy, której przedsiębiorstwo podlega, przy zachowaniu przepisów §§ 17-20.
§  23.
1.
Zgłoszenie wpisu do rejestru powinno być dokonane w terminie 30 dni od dnia wydana aktu o utworzeniu przedsiębiorstwa, a w stosunku do banków państwowych - od dnia wejścia w życie rozporządzenia określającego datę rozpoczęcia ich działalności.
2.
Na uzasadniony wniosek władzy Minister Finansów może zezwolić na przedłużenie terminu określonego w ust. 1.
3.
W stosunku do przedsiębiorstw podlegających wpisowi do działu C rejestru zezwolenia na przedłużenie terminu określonego w ust. 1 może udzielić Minister Handlu Zagranicznego z urzędu albo na uzasadniony wniosek przedsiębiorstwa lub władzy.
§  24.
Władza, która wydała zarządzenie w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa, podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru (§ 4), obowiązana jest przesłać odpis tego zarządzenia do właściwego organu rejestrowego (§ 15) w terminie 14 dni od dnia wydania zarządzenia.
§  25.
Zgłoszenie zmiany i uzupełnień podlegających obowiązkowi wpisu powinno być dokonane w terminie 15 dni od daty ich zaistnienia.
§  26.
W przypadkach połączenia przedsiębiorstw przedsiębiorstwo przejmujące powinno:
1)
przesłać do właściwego organu rejestrowego poświadczony odpis zarządzenia o połączeniu przedsiębiorstw oraz
2)
zgłosić do organu rejestrowego po przejęciu majątku przedsiębiorstw przejmowanych wniosek o wykreślenie tych przedsiębiorstw z rejestru wskutek połączenia (§ 8 ust. 6).
§  27.
1.
Organa rejestrowe mają obowiązek badania, czy zgłoszenie wpisu i załączone do niego dokumenty zgodne są z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz innymi przepisami szczególnymi.
2.
W przypadku uzasadnionych wątpliwości organa rejestrowe mają prawo przeprowadzić dochodzenia w celu ustalenia stanu faktycznego.
§  28.
1.
W przypadku ustalenia, że wpis w rejestrze jest niezgodny ze stanem faktycznym lub prawnym oraz wymaga sprostowania, zmiany lub uzupełnień, organ rejestrowy (§ 15) wezwie osobę obowiązaną do zgłoszenia wpisu (§ 21) do sprostowania, zmiany lub uzupełnienia wpisu w terminie 14 dni od dnia wezwania.
2.
Jeżeli osoba obowiązana do zgłoszenia wpisu nie zastosuje się do wezwania, o którym mowa w ust. 1, organ rejestrowy dokona odpowiedniego sprostowania, zmiany lub uzupełnienia z urzędu na podstawie posiadanych materiałów wyjaśniających stan faktyczny, przesyłając władzy odpis decyzji w tej sprawie.
§  29.
O dokonaniu do rejestru wpisu, zmian i uzupełnień organ rejestrowy powiadamia bezzwłocznie przedsiębiorstwo, którego dana czynność dotyczy.
§  30.
1.
Organ rejestrowy wydaje poświadczone wyciągi lub odpisy z rejestru albo stwierdza istnienie poszczególnych wpisów lub danych osobie, która udowodni swój interes prawny, na jej pisemne żądanie.
2.
Minister Finansów w porozumieniu z Ministrem Handlu Zagranicznego określi tryb wydawania zaświadczeń o dokonaniu wpisu do rejestru, wyciągów lub odpisów z rejestru.

Rozdział  5.

Przepisy przejściowe i końcowe.

§  31.
1.
Przedsiębiorstwa istniejące w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia są obowiązane do dokonania zgłoszenia wpisu do rejestru w terminie 6 miesięcy od daty wejścia w życie tego rozporządzenia.
2.
Dla przedsiębiorstw wymienionych w ust. 1 w okresie przed ich wpisaniem do rejestru, przewidzianego w niniejszym rozporządzeniu, rejestr prowadzą tymczasowo właściwi ministrowie w formie wykazów. Szczegółowe przepisy dotyczące prowadzenia tych wykazów ustalają właściwi ministrowie.
§  32.
Minister Finansów w drodze zarządzenia ogłoszonego w Monitorze Polskim określi datę wejścia w życie przepisów niniejszego rozporządzenia, dotyczących obowiązku podawania przy zgłoszeniu wpisu danych wymienionych w § 17 ust. 1 pkt 6 i dołączenia dokumentów, o których mowa w § 19 pkt 3, oraz ustali termin dla wykonania tych obowiązków w odniesieniu do przedsiębiorstw wpisanych do rejestru przed tą datą.
§  33.
Wykonanie rozporządzenia porucza się Ministrowi Finansów, Ministrowi Handlu Zagranicznego oraz innym ministrom.
§  34.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z tym że przepis § 31 ust. 2 obowiązuje z mocą od dnia 28 października 1950 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1952.3.22

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Urządzenie i prowadzenie rejestru przedsiębiorstw państwowych.
Data aktu: 10/01/1952
Data ogłoszenia: 22/01/1952
Data wejścia w życie: 28/10/1950, 22/01/1952