Warunkowe przedterminowe zwolnienie osób odbywających karę pozbawienia wolności.

USTAWA
z dnia 31 października 1951 r.
o warunkowym przedterminowym zwolnieniu osób odbywających karę pozbawienia wolności.

Art.  1.

Skazanego, odbywającego karę pozbawienia wolności, można warunkowo zwolnić z odbycia reszty kary, jeżeli jego zachowanie się i sumienny stosunek do pracy, stwierdzone opinią władz więziennych, pozwalają przypuszczać, że po zwolnieniu będzie prowadził uczciwe życie człowieka pracy.

Art.  2.

Jeżeli skazany wyróżnia się szczególnie sumienną i wydajną pracą, każdy dzień tej pracy liczy się dla warunkowego zwolnienia za dwa dni; w tym przypadku należy skazanego zwolnić warunkowo najpóźniej, gdy pozostaje mu do odbycia część kary, równa okresowi, w którym wyróżnił się pracą.

Art.  3.

Warunkowe zwolnienie nie może w żadnym razie nastąpić wcześniej niż po odbyciu połowy kary, a w razie odbywania kary więzienia dożywotniego - wcześniej niż po odbyciu dziesięciu lat.

Art.  4.

Do kary odbytej wlicza się okres aresztu tymczasowego, jeżeli okres ten został zaliczony przez sąd na poczet orzeczonej kary.

Art.  5.

Nie stosuje się warunkowego zwolnienia do skazanych za szpiegostwo, zamachy terrorystyczne lub sabotaż.

Art.  6.

W razie warunkowego zwolnienia czas pozostały do odbycia kary stanowi okres próby. Okres próby nie może być jednak krótszy niż rok i dłuższy niż pięć lat. W razie warunkowego zwolnienia skazanego, który odbywał karę więzienia dożywotniego, okres próby wynosi pięć lat.

Art.  7.

Prokurator może nakazać warunkowo zwolnionemu, aby niezwłocznie zawiadamiał właściwego prokuratora lub wskazaną przezeń władzę o każdej zmianie miejsca zamieszkania.

Art.  8.

Sąd może odwołać warunkowe zwolnienie, jeżeli skazany w okresie próby popełni nowe przestępstwo albo nie prowadzi uczciwego życia człowieka pracy lub uchyla się od wykonania nałożonego na niego obowiązku zawiadamiania o zmianie miejsca zamieszkania.

Art.  9.

W razie odwołania warunkowego zwolnienia nie zalicza się na poczet kary okresu spędzonego na wolności.

Art.  10.

Karę pozbawienia wolności uważa się za odbytą, jeżeli odwołanie warunkowego zwolnienia nie nastąpiło w przeciągu trzech miesięcy po upływie okresu próby.

Art.  11.
1.
Warunkowe zwolnienie osób, skazanych na karę pozbawienia wolności do jednego roku, zarządza Generalny Prokurator Rzeczypospolitej, który może swe uprawnienia w tym zakresie przekazać podległym sobie organom.
2.
O warunkowym zwolnieniu osób, skazanych na karę pozbawienia wolności powyżej jednego roku, orzeka:
1)
w sprawach osób, skazanych przez sądy powszechne - sąd wojewódzki na wniosek prokuratora wojewódzkiego,
2)
w sprawach osób, skazanych przez sądy wojskowe - sąd wojskowy na wniosek prokuratora wojskowego.
Art.  12.

O odwołaniu warunkowego zwolnienia orzeka:

1)
w sprawach osób, skazanych na karę pozbawienia wolności do jednego roku - sąd powiatowy na wniosek prokuratora powiatowego,
2)
w sprawach osób, skazanych na karę pozbawienia wolności powyżej jednego roku - sąd wojewódzki na wniosek prokuratora wojewódzkiego,
3)
w sprawach osób, skazanych przez sądy wojskowe bez względu na wysokość orzeczonej kary - sąd wojskowy na wniosek prokuratora wojskowego.
Art.  13.

Prokurator może zarządzić warunkowe zwolnienie lub wystąpić o warunkowe zwolnienie na wniosek władz więziennych, na prośbę skazanego lub z urzędu.

Art.  14.

Przepisy niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do żołnierzy, odbywających karę skierowania do oddziału karnego.

Art.  15.

Tracą moc:

1)
art. 65 - 68 kodeksu karnego z 1932 r.,
2)
art. 61 - 64 KKWP z 1944 r.,
3)
rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1927 r. o zwolnieniu przedterminowym osób odbywających karę pozbawienia wolności (Dz. U. R. P. Nr 5, poz. 25).
Art.  16.

Wykonanie ustawy porucza się Ministrom: Sprawiedliwości, Obrony Narodowej i Bezpieczeństwa Publicznego oraz Generalnemu Prokuratorowi Rzeczypospolitej.

Art.  17.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1951.58.399

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Warunkowe przedterminowe zwolnienie osób odbywających karę pozbawienia wolności.
Data aktu: 31/10/1951
Data ogłoszenia: 13/11/1951
Data wejścia w życie: 13/11/1951