Dokonywanie zmian podziału administracyjnego Państwa.

USTAWA
z dnia 4 lutego 1950 r.
o dokonywaniu zmian podziału administracyjnego Państwa.

Art.  1.
1.
Utworzenie nowego województwa, zniesienie istniejącego, zmiana jego granic lub nazwy następuje - z wyjątkiem przypadku, przewidzianego w ust. 3 - w drodze ustawy.
2.
Zmiana siedziby władz wojewódzkich następuje w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, wydanego na wniosek Ministra Administracji Publicznej.
3.
Włączenie w całości lub w części gmin wiejskich oraz miast, nie stanowiących odrębnych powiatów miejskich, wchodzących w skład powiatu jednego województwa do przyległego powiatu województwa drugiego, następuje w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, wydanego na wniosek Ministra Administracji Publicznej.
Art.  2.

Utworzenie nowego powiatu, zniesienie istniejącego, zmiana jego granic lub nazwy albo zmiana siedziby władz powiatowych następują w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, wydanego na wniosek Ministra Administracji Publicznej.

Art.  3.

Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia, wydanego na wniosek Ministra Administracji Publicznej, tworzyć powiaty miejskie.

Art.  4.

Utworzenie nowej gminy wiejskiej, zniesienie istniejącej, zmiana jej granic lub nazwy albo zmiana siedziby władz gminnych następuje w drodze rozporządzenia Ministra Administracji Publicznej.

Art.  5.
1.
Zaliczenie poszczególnych miejscowości w poczet miast oraz zmiany granic miast, nie stanowiących odrębnych powiatów miejskich, następują w drodze rozporządzenia Ministra Administracji Publicznej. Zmiany granic miast, stanowiących odrębne powiaty miejskie, następują w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, wydanego na wniosek Ministra Administracji Publicznej.
2.
Zniesienie miasta liczącego mniej niż 3.000 mieszkańców i nadanie mu ustroju gminy wiejskiej lub gromady następuje w drodze rozporządzenia Ministra Administracji Publicznej.
3.
Zniesienie miasta liczącego co najmniej 3.000 mieszkańców następuje w drodze ustawy.
Art.  6.

Utworzenie nowej gromady, zniesienie istniejącej oraz wszelkie zmiany granic gromad w obrębie gminy wiejskiej, jak również ustalenie i zmiana nazwy gromady następują w drodze zarządzenia wojewody, wydanego po wysłuchaniu opinii organów uchwalających interesowanych gromad oraz gminnej rady narodowej.

Art.  7.

Zmiany, przewidziane w art. 1 ust. 2 i 3 oraz art. 2, 3, 4 i 5 ust. 1 i 2, następują po wysłuchaniu opinii rad narodowych danej jednostki terytorialnej, a w odniesieniu do gmin wiejskich, miast i powiatów - również opinii prezydium rady narodowej bezpośrednio wyższego stopnia.

Art.  8.
1.
W razie utworzenia związku samorządu terytorialnego z całych obszarów dwóch lub więcej związków albo w razie przyłączenia do związku samorządu terytorialnego obszaru sąsiedniego związku w całości - majątek oraz zobowiązania i prawa związków zniesionych przechodzą na związek nowoutworzony lub powiększony.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do gromad.
Art.  9.
1.
W razie przeprowadzenia zmian innych aniżeli wymienione w art. 8 związki samorządowe, których obszary ulegną zmianie skutkiem zmiany granic województwa, powiatu lub gminy wiejskiej albo miasta, powinny zawrzeć ze sobą układ w przedmiocie posiadania i korzystania ze swego majątku, zakładów i funduszów, jak również w przedmiocie wierzytelności i długów. W tym celu właściwe rady narodowe powołają komisję likwidacyjną, złożoną z przedstawicieli zainteresowanych związków samorządowych po dwóch z każdego związku. Przewodniczącego komisji wyznacza prezydium rady narodowej wyższego stopnia. Komisja ta będzie uprawniona do protokolarnego ustalenia warunków układu.
2.
Jeżeli pomiędzy zainteresowanymi związkami nie dojdzie do porozumienia, rozstrzyga prezydium rady narodowej bezpośrednio wyższego stopnia na wniosek jej organu wykonawczego.
3.
Jeżeli do rozstrzygnięcia w myśl ust. 2 będą właściwe dwa lub więcej prezydiów rad narodowych hierarchicznie równego stopnia, wówczas prezydium nadrzędnej w stosunku do nich rady narodowej wyznaczy jedno z tych prezydiów, a w przypadku, gdyby właściwe były dwa lub więcej prezydiów wojewódzkich rad narodowych, wówczas jedno z nich wyznaczy Rada Państwa.
4.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do gromad.
Art.  10.

Miasta wydzielone z obszarów powiatowych związków samorządowych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy pozostają nadal powiatami miejskimi.

Art.  11.

Przepisy niniejszej ustawy nie naruszają przepisów dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. R. P. z 1946 r. Nr 16, poz. 109, z 1947 r. Nr 52, poz. 268 i z 1949 r. Nr 30, poz. 216) oraz przepisów rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o ustalaniu nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych oraz o numeracji nieruchomości (Dz. U. R. P. z 1934 r. Nr 94, poz. 850 i z 1948 r. Nr 36, poz. 251).

Art.  12.

Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tracą moc obowiązującą:

1)
art. 2 i 3 dekretu z dnia 4 lutego 1919 r. o tymczasowej ordynacji powiatowej dla obszarów Polski byłego zaboru rosyjskiego (Dz. Pr. P. P. Nr 13, poz. 141);
2)
ustawa z dnia 20 lutego 1920 r. w przedmiocie zaliczenia osad wiejskich w poczet miast oraz zmiany granic miast na obszarze b. zaboru rosyjskiego (Dz. U. R. P. z 1920 r. Nr 19, poz. 92 i z 1932 r. Nr 109, poz. 895) łącznie z przepisami o rozciągnięciu jej na części województwa białostockiego (Dz. U. R. P. z 1925 r. Nr 40, poz. 274);
3)
ustawa z dnia 7 lipca 1921 r. w przedmiocie dokonywania zmian granic powiatów na obszarach b. dzielnic rosyjskiej i austriacko-węgierskiej, jak również dokonywania na obszarze b. dzielnicy austriacko-węgierskiej zmian obszaru działania samorządowych reprezentacyj powiatowych (Dz. U. R. P. z 1921 r. Nr 64, poz. 400 i z 1928 r. Nr 38, poz. 376) łącznie z przepisami o rozciągnięciu jej na obszar Spisza i Orawy (Dz. U. R. P. z 1925 r. Nr 57, poz. 406);
4)
ustawa z dnia 22 września 1922 r. w przedmiocie zmiany granic oraz rozwiązywania i tworzenia gmin wiejskich na obszarze b. zaborów rosyjskiego i austriackiego (Dz. U. R. P. z 1922 r. Nr 86, poz. 770 i z 1933 r. Nr 35, poz. 294);
5)
ustawa z dnia 1 sierpnia 1923 r. w przedmiocie dokonywania zmian granic miejskich na obszarze byłego królestwa Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim (Dz. U. R. P. z 1923 r. Nr 92, poz. 719 i z 1932 r. Nr 109, poz. 895);
6)
ustawa z dnia 22 kwietnia 1926 r. w sprawie przyłączenia gmin wiejskich, wchodzących w skład powiatu jednego województwa do przyległego powiatu województwa drugiego (Dz. U. R. P. z 1926 r. Nr 44, poz. 269 i z 1937 r. Nr 46, poz. 350);
7)
rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 1 czerwca 1927 r. w sprawie granic gmin na terenie b. Królestwa Kongresowego, zmienionych przez b. władze okupacyjne niemieckie i austriacko-węgierskie (Dz. U. R. P. Nr 51, poz. 455);
8)
art. 73, 104 i 105 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej (Dz. U. R. P. z 1936 r. Nr 80, poz. 555);
9)
art. 16 i 33 ustawy z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego (Dz. U. R. P. z 1933 r. Nr 35, poz. 294, z 1938 r. Nr 33, poz. 290, Nr 63, poz. 481, z 1944 r. Nr 14, poz. 74 i z 1948 r. Nr 36, poz. 248 i Nr 44, poz. 316) oraz wszelkie inne przepisy, dotyczące przedmiotów, unormowanych w niniejszej ustawie.
Art.  13.

Wykonanie ustawy porucza się Ministrowi Administracji Publicznej.

Art.  14.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1950.6.48

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Dokonywanie zmian podziału administracyjnego Państwa.
Data aktu: 04/02/1950
Data ogłoszenia: 28/02/1950
Data wejścia w życie: 28/02/1950