Państwowa Inspekcja Handlowa.

DEKRET
z dnia 21września 1950 r.
o Państwowej Inspekcji Handlowej.

Na podstawie art. 4 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 19 lutego 1947 r. o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy z dnia 21 lipca 1950 r. o upoważnieniu Rządu do wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr 29, poz. 271) - Rada Ministrów postanawia, a Rada Państwa zatwierdza, co następuje:
Art.  1.

Celem usprawnienia zaopatrzenia towarowego mas pracujących, zabezpieczenia interesów konsumenta i sprawności jego obsługi oraz zwalczania spekulacji tworzy się Państwową Inspekcję Handlową.

Art.  2.
1.
Państwowa Inspekcja Handlowa podlega Ministrowi Handlu Wewnętrznego.
2.
Organami Państwowej Inspekcji Handlowej są:
1)
Główny Inspektorat, na czele którego stoi Główny Inspektor, oraz
2)
wojewódzkie inspektoraty (inspektoraty w m. st. Warszawie i m. Łodzi), na czele których stoją wojewódzcy inspektorzy.
3. 1
Minister Handlu Wewnętrznego może w razie potrzeby powołać na wniosek Głównego Inspektora inspektoraty powiatowe, miejskie i dzielnicowe, na czele których stoją inspektorzy powiatowi, miejscy, dzielnicowi. Minister Handlu Wewnętrznego może łączyć powiatowe inspektoraty w zespoły.
Art.  3.
1.
Głównego Inspektora mianuje i zwalnia Minister Handlu Wewnętrznego.
2. 2
Inspektorów wojewódzkich mianuje i zwalnia Minister Handlu Wewnętrznego, a inspektorów powiatowych, miejskich i dzielnicowych mianuje i zwalnia Główny Inspektor - po zasięgnięciu opinii prezydium właściwej rady narodowej.
Art.  4. 3

1.
Wojewódzkie, powiatowe, miejskie i dzielnicowe inspektoraty obowiązane są uzgodnić z prezydiami właściwych rad narodowych plany działalności oraz składać im okresowe, a na żądanie również doraźne sprawozdania.
2.
Prezydia właściwych rad narodowych mogą uzupełniać plany pracy terenowych organów Państwowej Inspekcji Handlowej czynnościami wynikającymi z potrzeb terenu oraz wydawać tym organom doraźne zlecenia. Zlecone w ten sposób czynności powinny mieścić się w ramach zadań ustalonych dla Państwowej Inspekcji Handlowej.
Art.  5. 4

1.
Zadaniem Państwowej Inspekcji Handlowej jest ochrona interesów konsumenta, współdziałanie w zwalczaniu spekulacji oraz czuwanie nad przestrzeganiem przepisów, dotyczących obrotu towarowego, i nad prawidłowością działania aparatu handlowego, a w szczególności.:
1)
inspekcja uspołecznionej i prywatnej sieci handlowej oraz żywienia zbiorowego pod względem ilościowego, jakościowego i asortymentowego zaopatrzenia towarowego,
2)
inspekcja dystrybucji masy towarowej,
3)
sprawdzanie prowadzenia książek zażaleń i sposobu załatwiania zażaleń,
4)
inspekcja przestrzegania obowiązujących cen i ustalonych marż zarobkowych,
5)
inspekcja ochrony mienia socjalistycznego w zakresie sieci zakładów obrotu towarowego,
6)
inspekcja magazynowania, transportowania i zabezpieczania towarów,
7)
badanie jakości artykułów, stanowiących przedmiot wewnętrznego obrotu towarowego przez prowadzenie w tym celu laboratoriów analitycznych,
8)
inspekcja przestrzegania obowiązujących standartów i receptur,
9)
powoływanie rzeczoznawców w zakresie technologii artykułów stanowiących przedmiot wewnętrznego obrotu towarowego, rzeczoznawców w zakresie techniki obrotu tymi artykułami oraz probierców, wagowych, klasyfikatorów branżowych,
10)
orzekanie o zniszczeniu lub oddaniu do przerobu artykułów stanowiących przedmiot wewnętrznego obrotu towarowego, zepsutych lub nie nadających się do użytku,
11)
współdziałanie w zwalczaniu handlu nielegalnego i łańcuszkowego oraz innych form spekulacji, jak również gromadzenia i ukrywania towarów,
12)
sprawdzanie rzetelności miary i wagi w obrocie towarowym,
13)
inspekcja sprawności i poziomu obsługi konsumenta,
14)
współpraca z władzami sanitarnymi przy inspekcjonowaniu przestrzegania przepisów sanitarnych sieci zakładów obrotu towarowego,
15)
(skreślony).
2.
Państwowa Inspekcja Handlowa wykonuje zadania określone w ust. 1 pkt 7-10 w zakresie, jaki ustali Minister Handlu Wewnętrznego.
Art.  6.
1.
Państwowa Inspekcja Handlowa współdziała z organami kontroli wewnętrznej i społecznej.
2.
Tryb tego współdziałania określi za zgodą Rady Państwa Prezes Rady Ministrów na wniosek Ministra Handlu Wewnętrznego i w porozumieniu z Najwyższą Izbą Kontroli.
Art.  7.
1.
Dla wykonania swoich zadań organa Państwowej Inspekcji Handlowej uprawnione są do:
1)
dokonywania inspekcji w zakładach handlowych i w związanych z nimi zakładach produkcyjnych jak również towarów do nich przewożonych,
2)
przeglądania dokumentów i ksiąg oraz żądania wyjaśnień.
2.
Wykonanie czynności, wymienionych w ust. 1 powinno odbywać się w miarę możności w obecności kierownika inspekcjonowanej placówki lub osoby upoważnionej do zastępowania go.
3.
Z przebiegu czynności sporządza się protokół, który należy przedstawić do podpisu kierownikowi placówki lub osobie go zastępującej. Osoby te mogą zgłosić do protokołu swoje uwagi.
4. 5
Inspektorat przesyła odpis protokołu do wiadomości prezydium właściwej rady narodowej oraz właściwej nadrzędnej organizacji gospodarczej. W przypadku skierowania protokołu do organów powołanych do ścigania przestępstw odpis protokołu przesyła się prezydium właściwej rady narodowej i nadrzędnej organizacji gospodarczej.
Art.  8.
1.
Jeżeli w czasie przeprowadzenia inspekcji zachodzi podejrzenie, że popełnione zostało przestępstwo, organa Państwowej Inspekcji Handlowej zawiadomią o tym niezwłocznie władze właściwe do ścigania danego przestępstwa.
2.
W razie, gdy organa tych władz nie są na miejscu obecne, a zachodzi nieodzowna potrzeba zatrzymania lub zabezpieczenia towarów i innych przedmiotów, stanowiących dowód lub przedmiot przestępstwa, organa Państwowej Inspekcji Handlowej uprawnione są do dokonywania tych czynności.
3. 6
Protokoły Państwowej Inspekcji Handlowej mają moc protokołów sporządzanych w śledztwie.
4. 7
Protokoły inspekcji wraz z protokołami dokonania czynności, wymienionych w ust. 2, należy niezwłocznie przekazać władzom właściwym do ścigania danego przestępstwa.
Art.  9.
1.
W razie stwierdzenia w toku inspekcji naruszenia przepisów albo zasad prawidłowego obrotu towarowego organa Państwowej Inspekcji Handlowej mogą na piśmie wydać na miejscu do niezwłocznego wykonania niezbędne zarządzenia, jeżeli natychmiastowe przerwanie stwierdzonego stanu rzeczy jest ze względu na interes społeczny konieczne.
2.
Do wydanych zarządzeń stosuje się odpowiednio przepis art. 7 ust. 4.
Art.  10. 8

Kto przez odmowę wykonania zarządzeń lub żądań opartych na przepisach dekretu lub rozporządzenia wydanego na podstawie art. 11 dekretu umyślnie przeszkadza organom Państwowej Inspekcji Handlowej w wykonywaniu ich zadań - podlega karze pracy poprawczej do 3 miesięcy lub grzywny do 3.000 zł.

Art.  10a. 9

1.
Kto, naruszając przepisy o obrocie handlowym, powoduje szkodę nieznaczną dla interesów nabywców - podlega karze pracy poprawczej do 3 miesięcy lub karze grzywny do 3.000 zł.
2.
Przepis ust. 1 nie dotyczy czynu, za który przepisy szczególne przewidują tylko odpowiedzialność służbową.
Art.  10b. 10

Orzekanie w sprawach określonych w art. 10 i art. 10a ust. 1 następuje w trybie postępowania karno-administracyjnego.

Art.  11.

Minister Handlu Wewnętrznego za zgodą Prezesa Rady Ministrów w porozumieniu z Najwyższą Izbą Kontroli określi w drodze rozporządzenia szczegółową organizację i tryb postępowania Państwowej Inspekcji Handlowej.

Art.  12.

Przepisów niniejszego dekretu nie stosuje się do zakładów wojskowych i przedsiębiorstw, podległych Ministrom Obrony Narodowej i Bezpieczeństwa Publicznego.

Art.  13. 11

1.
Uchyla się moc obowiązującą rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1924 r. o organizacji giełd (Dz. U. R. P. z 1930 r. Nr 23, poz. 209) z późniejszymi zmianami.
2.
Majątek nieruchomy giełd zbożowo-towarowych przechodzi na własność Państwa. Zasady i tryb likwidacji giełd zbożowo-towarowych określi Minister Handlu Wewnętrznego.
Art.  14.

Wykonanie dekretu porucza się Prezesowi Rady Ministrów i Ministrowi Handlu Wewnętrznego.

Art.  15.

Dekret wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1 Art. 2 ust. 3 zmieniony przez art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 9 kwietnia 1954 r. (Dz.U.54.15.56) zmieniającego nin. dekret z dniem 16 kwietnia 1954 r.
2 Art. 3 ust. 2 zmieniony przez art. 1 pkt 2 dekretu z dnia 9 kwietnia 1954 r. (Dz.U.54.15.56) zmieniającego nin. dekret z dniem 16 kwietnia 1954 r.
3 Art. 4 zmieniony przez art. 1 pkt 3 dekretu z dnia 9 kwietnia 1954 r. (Dz.U.54.15.56) zmieniającego nin. dekret z dniem 16 kwietnia 1954 r.
4 Art. 5 zmieniony przez art. 1 pkt 4 dekretu z dnia 9 kwietnia 1954 r. (Dz.U.54.15.56) zmieniającego nin. dekret z dniem 16 kwietnia 1954 r.
5 Art. 7 ust. 4 zmieniony przez art. 1 pkt 5 dekretu z dnia 9 kwietnia 1954 r. (Dz.U.54.15.56) zmieniającego nin. dekret z dniem 16 kwietnia 1954 r.
6 Art. 8 ust. 3 dodany przez art. 1 pkt 6 dekretu z dnia 9 kwietnia 1954 r. (Dz.U.54.15.56) zmieniającego nin. dekret z dniem 16 kwietnia 1954 r.
7 Art. 8 ust. 4 według numeracji ustalonej przez art. 1 pkt 6 dekretu z dnia 9 kwietnia 1954 r. (Dz.U.54.15.56) zmieniającego nin. dekret z dniem 16 kwietnia 1954 r.
8 Art. 10 zmieniony przez art. 1 pkt 7 dekretu z dnia 9 kwietnia 1954 r. (Dz.U.54.15.56) zmieniającego nin. dekret z dniem 16 kwietnia 1954 r.
9 Art. 10a dodany przez art. 1 pkt 8 dekretu z dnia 9 kwietnia 1954 r. (Dz.U.54.15.56) zmieniającego nin. dekret z dniem 16 kwietnia 1954 r.
10 Art. 10b dodany przez art. 1 pkt 8 dekretu z dnia 9 kwietnia 1954 r. (Dz.U.54.15.56) zmieniającego nin. dekret z dniem 16 kwietnia 1954 r.
11 Art. 13 zmieniony przez art. 1 pkt 9 dekretu z dnia 9 kwietnia 1954 r. (Dz.U.54.15.56) zmieniającego nin. dekret z dniem 16 kwietnia 1954 r.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1950.44.396

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Państwowa Inspekcja Handlowa.
Data aktu: 21/09/1950
Data ogłoszenia: 04/10/1950
Data wejścia w życie: 04/10/1950