Dostarczanie nieruchomości zamiennych w zamian za nieruchomości niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 2 sierpnia 1949 r.
w sprawie dostarczania nieruchomości zamiennych w zamian za nieruchomości niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych.

Na podstawie art. 30 ust. 4 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R. P. Nr 27, poz. 197) zarządza się za zgodą Rady Państwa, co następuje:
§  1.
1.
Artykuły powołane w niniejszym rozporządzeniu bez bliższego określenia oznaczają artykuły dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R. P. Nr 27, poz. 197), powołane zaś bez bliższego określenia paragrafy oznaczają paragrafy niniejszego rozporządzenia.
2.
Wyrażenie "wykonawca" oznacza tego spośród wymienionych w art. 2 wykonawców narodowych planów gospodarczych, który wystąpił z wnioskiem o nabycie nieruchomości zgodnie z art. 4.
3.
Wyrażenie "właściciel" oznacza właściciela nieruchomości objętej wnioskiem, o którym mowa w ust. 2.
4.
Wyrażenie "nieruchomość zamienna" oznacza nieruchomość, która ma być stosownie do art. 7 lub 30 zaofiarowana właścicielowi w zamian za nieruchomość niezbędną dla realizacji narodowych planów gospodarczych.
5.
Wyrażenie "użytkownik" oznacza władzę, instytucję lub przedsiębiorstwo spośród wymienionych w § 2 ust. 1 i 2, które mają własność albo zarząd lub użytkowanie nieruchomości mogącej służyć jako nieruchomość zamienna.
§  2.
1.
Władze państwowe i samorządowe, przedsiębiorstwa państwowe, państwowo - spółdzielcze, samorządowe oraz banki obowiązane są w ciągu 30 dni od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgłosić stanowiące ich własność lub znajdujące się w ich zarządzie i użytkowaniu nieruchomości. Zgłoszeniu nie podlegają nieruchomości użytkowane zgodnie ze swym przeznaczeniem i według zasad racjonalnej gospodarki, na których znajdują się bądź urządzenia techniczne, bądź budynki administracyjne, przemysłowe lub użyteczności publicznej albo budynki mieszkalne zawierające ponad 10 izb. W przypadkach, gdy dla racjonalnego wykorzystania wymienionych wyżej urządzeń technicznych lub budynków wystarczyłaby część nieruchomości, na której urządzenia te lub budynki się znajdują, użytkownicy obowiązani są zgłosić zbędną dla nich część nieruchomości z oznaczeniem granic.
2.
Obowiązek zgłoszenia dotyczy również central spółdzielczo - państwowych, central spółdzielni i spółdzielni w odniesieniu do nieruchomości znajdujących się w ich zarządzie lub użytkowaniu, lecz stanowiących własność Skarbu Państwa.
3.
Obowiązek zgłoszenia nie dotyczy władz ziemskich i władz osiedleńczych odnośnie nieruchomości znajdujących się w ich dyspozycji oraz władz wojskowych i bezpieczeństwa publicznego w odniesieniu do nieruchomości znajdujących się w ich zarządzie lub użytkowaniu.
§  3.
1.
Zgłoszenia, o których mowa w § 2, dokonuje się u właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości starosty lub prezydenta miasta wydzielonego.
2.
Zgłoszenie powinno zawierać: wskazanie położenia nieruchomości, jej obszar w przypadku, gdy na nieruchomości są zabudowania, ilość izb w budynkach i powierzchnię użytkową oraz ewentualną liczbę mieszkańców, dane na czyje imię uregulowany jest tytuł własności oraz dane dotyczące tytułu posiadania nieruchomości przez użytkownika.
3.
W zgłoszeniu użytkownik może zamieścić wniosek, by zgłoszonej nieruchomości nie zamieszczać na wykazie nieruchomości przeznaczonych na nieruchomości zamienne. Wniosek taki wymaga uzasadnienia.
§  4.
W przypadkach, gdy w użytkowaniu posiadanych nieruchomości nastąpiły zmiany powodujące obowiązek zgłoszenia bądź zmiany w danych zgłoszonych zgodnie z § 3 ust. 2 lub gdy nieruchomość została uzyskana po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia - termin przewidziany w § 2 ust. 1 liczy się od dnia powstania zmian lub uzyskania nieruchomości.
§  5.
1.
Na podstawie zgłoszeń oraz posiadanych danych starosta (prezydent miasta wydzielonego) sporządza i prowadzi wykaz położonych na terenie powiatu (miasta wydzielonego) nieruchomości przeznaczonych na nieruchomości zamienne (wykaz lokalny).
2.
Wykaz lokalny zawierać będzie dane, które powinno zawierać zgłoszenie oraz zakwalifikowanie nieruchomości pod względem celów, jakim nieruchomość jako zamienna może służyć.
§  6.
1.
Odpis decyzji starosty (prezydenta miasta wydzielonego) o wciągnięciu nieruchomości do wykazu lub o odmowie skreślenia nieruchomości z wykazu doręcza się użytkownikowi, który w przeciągu 14 dni od dnia doręczenia decyzji może złożyć za pośrednictwem władzy wydającej decyzję sprzeciw do właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości wojewody, a odnośnie nieruchomości położonych w m.st. Warszawie i m. Łodzi do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.
2.
Sprzeciwy władz i przedsiębiorstw samorządowych wojewoda rozstrzyga po porozumieniu z przewodniczącym wojewódzkiej rady narodowej, a Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego - po porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej.
3.
Decyzja wojewody lub Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego jest ostateczna i prawomocna.
4.
Wpisy do wykazu lokalnego mogą nastąpić tylko na podstawie decyzji prawomocnych.
§  7.
1.
Na podstawie danych odnośnie nieruchomości, będących w dyspozycji władz ziemskich i władz osiedleńczych, Minister Administracji Publicznej sporządza wykaz nieruchomości przeznaczanych na nieruchomości zamienne w okresie rocznym (wykaz centralny). Ilość nieruchomości zamieszczonych na wykazie centralnym dostosowana będzie do zapotrzebowania nieruchomości zamiennych planowanego przez Państwową Komisję Planowania Gospodarczego.
2.
Sporządzanie i prowadzenie wykazu centralnego Minister Administracji Publicznej może powierzyć podległemu sobie organowi.
3.
Zarządzenie Ministra Administracji Publicznej wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego ustali szczegółowy tryb sporządzania wykazu centralnego i udzielania zeń informacyj.
§  8.
1.
Nieruchomości zamieszczone na wykazach lokalnych lub centralnych powinny być utrzymywane w stanie zdatnym do użytku.
2.
Zarządzenie Ministra Administracji Publicznej wydane w porozumieniu z Ministrami Skarbu i Rolnictwa i Reform Rolnych oraz Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego określi władze lub instytucje, na których spoczywać będzie obowiązek, o którym mowa w ust. 1, oraz fundusze przeznaczone na ten cel.
§  9.
1.
Wykonawca nie mający nieruchomości, która mogłaby służyć jako nieruchomość zamienna, zgłasza wniosek do właściwego ze względu na położenie nieruchomości niezbędnej dla realizacji narodowego planu gospodarczego starosty (prezydenta miasta wydzielonego) o oddanie mu do dyspozycji odpowiedniej nieruchomości zamieszczonej na wykazie lokalnym.
2.
W przypadkach uzasadnionych przyczynami gospodarczymi wykonawca za zgodą właściwego ze względu na położenie nieruchomości niezbędnej dla realizacji narodowego planu gospodarczego wojewody, a odnośnie nieruchomości położonych w m.st. Warszawie lub m. Łodzi za zgodą Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, może zgłosić przewidziany w ust. 1 wniosek do innego starosty (prezydenta miasta wydzielonego).
3.
Wniosek winien zawierać dane co do rodzaju i wielkości nieruchomości niezbędnej dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz dane niezbędne do ustalenia, jakiego rodzaju i wielkości powinna być nieruchomość zamienna. Do wniosku wykonawca powinien dołączyć zaświadczenie swego organu nadrzędnego, stwierdzające, że wykonawca nie ma nieruchomości, która mogłaby służyć jako nieruchomość zamienna, a w przypadku przewidzianym w ust. 2 ponadto zezwolenie wojewody lub Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.
4.
Wniosek przewidziany w ust. 1 powinien być złożony po stwierdzeniu, że starania o nabycie odpowiedniej nieruchomości, podjęte zgodnie z art. 3, nie dały wyniku.
§  10.
Starosta (prezydent miasta wydzielonego) powinien w ciągu 7 dni od dnia otrzymania wniosku oddać do dyspozycji wykonawcy odpowiednią nieruchomość spośród zamieszczonych na wykazie lokalnym albo w tymże terminie zawiadomić, że w wykazie lokalnym nie ma takiej nieruchomości.
§  11.
W przypadku otrzymania zawiadomienia, że w wykazie lokalnym nie ma odpowiedniej nieruchomości, wykonawca zgłosi wniosek przewidziany w § 9 ust. 1 do władzy lub organu prowadzącego wykaz centralny, który odda do dyspozycji wykonawcy odpowiednią nieruchomość zamieszczoną na tym wykazie.
§  12.
1.
Wskazana nieruchomość zamienna pozostaje w dyspozycji wykonawcy przez 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. Przed upływem tego okresu może on być przedłużony na określony termin na wniosek wykonawcy w przypadku, gdy pertraktacje z właścicielem nie zostały zakończone.
2.
Po upływie terminów przewidzianych w ust. 1 nieruchomość zamienna może być oddana do dyspozycji innemu wykonawcy bez zawiadomienia wykonawcy, do którego dyspozycji została oddana pierwotnie.
§  13.
Wykonawca obowiązany jest umożliwić właścicielowi obejrzenie nieruchomości zamiennej na miejscu i pokryć niezbędne koszty podróży do miejsca położenia tej nieruchomości. W przypadku, gdy ma być nabyte kilka nieruchomości tego samego rodzaju w zamian za nieruchomości zamienne sąsiadujące ze sobą, wykonawca obowiązany jest pokryć niezbędne koszty podróży delegata właścicieli.
§  14.
Władze lub organy prowadzące wykazy nieruchomości ustalają, czy nieruchomość zamienna jest zdatna do użytku i czy może być natychmiast objęta oraz inne dane mogące służyć wojewodzie za podstawę do stwierdzenia, że nieruchomość zamienna odpowiada wymogom art. 30 ust. 2.
§  15.
1.
Przekazanie nieruchomości zamiennej właścicielowi nastąpi:
1)
jeżeli nieruchomość wchodzi w skład Państwowego Funduszu Ziemi - w trybie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 3, poz. 13),
2)
jeżeli nieruchomość wchodzi w skład zapasu ziemi na Ziemiach Odzyskanych i obszarze b. Wolnego Miasta Gdańska - w trybie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. R. P. Nr 49, poz. 279),
3)
jeżeli nieruchomość podlega przepisom dekretu z dnia 6 grudnia 1946 r. o przekazywaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. R. P. Nr 71, poz. 389) - w trybie tego dekretu,
4)
jeżeli nieruchomość podlega przepisom ustawy z dnia 30 stycznia 1948 r. o zbywaniu i dzierżawie oraz o przekazywaniu na własność związków samorządu terytorialnego niektórych kategorii mienia państwowego (Dz. U. R. P. Nr 10, poz. 75 i Nr 62, poz. 493) - w sposób przewidziany w art. 8 ust. 3 i art. 16 tej ustawy,
5)
jeżeli nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa, a nie należy do kategorii wymienionych pod punktami 1) - 4) - na podstawie upoważnienia właściwego ministra udzielonego w porozumieniu z Ministrami Skarbu i Budownictwa,
6)
jeżeli nieruchomość stanowi własność samorządu terytorialnego, a nie należy do kategorii wymienionych pod pkt 4) - na podstawie upoważnienia przewodniczącego właściwego organu wykonawczego samorządu terytorialnego udzielonego zgodnie z uchwałą właściwej rady narodowej, zatwierdzoną przez prezydium rady narodowej wyższego stopnia.
2.
Oszacowanie nieruchomości zamiennej nastąpi w trybie ustalonym na podstawie art. 28 ust. 2.
§  16.
O dokonanym przekazaniu nieruchomości zamiennej wykonawca zawiadamia władzę lub organ prowadzący odnośny wykaz nieruchomości celem skreślenia nieruchomości z wykazu.
§  17.
Wykonawca należący do kategorii wymienionych w art. 2 pkt 1) - 4) nie uiszcza ceny za dostarczoną nieruchomość zamienną, wykonawca zaś należący do kategorii wymienionych w art. 2 pkt 5) - 7) uiszcza po przekazaniu nieruchomości właścicielowi cenę określoną w trybie ustalonym na podstawie art. 28 ust. 2. Sposób zapłaty ceny ustali Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.
§  18.
Wykonanie rozporządzenia niniejszego porucza się Przewodniczącemu Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego i wszystkim ministrom.
§  19.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1949.47.355

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Dostarczanie nieruchomości zamiennych w zamian za nieruchomości niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych.
Data aktu: 02/08/1949
Data ogłoszenia: 20/08/1949
Data wejścia w życie: 20/08/1949