Zm.: rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe".

DEKRET
z dnia 28 lipca 1948 r.
o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe".

Na podstawie art. 4 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 19 lutego 1947 r. o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o upoważnieniu Rządu do wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr 33, poz. 223) - Rada Ministrów postanawia, a Rada Państwa zatwierdza, co następuje:
Art.  1.

W rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. R. P. z 1930 r. Nr 89, poz. 705, z 1932 r. Nr 19, poz. 132 i Nr 26, poz. 239 oraz z 1934 r. Nr 110, poz. 976) wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 3 zdanie ostatnie otrzymuje brzmienie:

"Wpisaniu do rejestru handlowego ulegają imiona i nazwiska osób uprawnionych do podpisywania zobowiązań w imieniu przedsiębiorstwa (art. 18 ust. 2) jak również ograniczenia w tym zakresie.";

2)
art. 8 otrzymuje brzmienie: "Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" może na swoje potrzeby zaciągać pożyczki na cele obrotowe we własnym zakresie, a na cele inwestycyjne w granicach obowiązujących w tym zakresie przepisów.";
3)
w art. 9 dodaje się drugi ustęp o brzmieniu: "Minister Komunikacji może polecić przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" budowę, przebudowę i odbudowę linii kolei państwowych w ramach państwowego planu inwestycyjnego.";
4)
art. 11 otrzymuje brzmienie: "Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" opłaca wszystkie podatki, opłaty państwowe i samorządowe oraz daniny i świadczenia publicznoprawne, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.";
5)
art. 12 otrzymuje brzmienie: "Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" pokrywa swoje wydatki eksploatacyjne z własnych dochodów, inwestycyjne zaś z zastrzeżeniem przepisu art. 9 ust. 2 z nadwyżek eksploatacyjnych, pożyczek lub z dotacji Skarbu Państwa; prowadzi ono swoją gospodarkę na podstawie rocznych planów finansowo-gospodarczych, zatwierdzonych przez Ministra Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Skarbu. Plany finansowo-gospodarcze przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" sporządza się zgodnie z zasadami ustalonymi przez narodowy plan gospodarczy.

Przedsiębiorstwo sporządza bilans otwarcia, a z końcem każdego roku operacyjnego bilans, rachunek zysków i strat oraz sprawozdania, podlegające zatwierdzeniu przez Ministra Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Skarbu.

Do budżetu państwowego włącza się tylko wpłatę do Skarbu Państwa lub dopłatę ze Skarbu Państwa.

Rokiem operacyjnym przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" jest rok kalendarzowy.

Przepisy niniejszego artykułu obowiązują, jeżeli ustawa skarbowa nie stanowi inaczej.";

6)
art. 13 otrzymuje brzmienie: "Wszystkie świadczenia przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" czynione w interesie Państwa na rzecz jego poszczególnych organów winny być opłacane według taryf ustalonych w wysokości zapewniającej co najmniej zwrot kosztów własnych ponoszonych przez przedsiębiorstwo przy tych świadczeniach, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Świadczenia przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" na cele wojskowe określają osobne rozporządzenia Ministra Komunikacji wydane w porozumieniu z Ministrami Obrony Narodowej i Skarbu.

Ulgi w taryfach osobowych dla osób wojskowych, pracowników państwowych i samorządowych ustala się w trybie przewidzianym w obowiązujących przepisach.";

7)
art. 14 otrzymuje brzmienie: "Przepisy o prowadzeniu gospodarki finansowej przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" oraz o tworzeniu jego funduszów specjalnych i dotacji na cele specjalne wydaje Minister Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Skarbu.

Minister Komunikacji ustali w porozumieniu z Ministrem Skarbu schemat planu finansowo-gospodarczego przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe.";

8)
art. 16 otrzymuje brzmienie: "Nadzór nad przedsiębiorstwem "Polskie Koleje Państwowe" sprawuje Minister Komunikacji.";
9)
po art. 16 dodaje się następujące artykuły:

"Art. 16a. Na czele przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" stoi dyrektor generalny kolei państwowych.

Dyrektora generalnego mianuje i zwalnia Prezes Rady Ministrów na wniosek Ministra Komunikacji.

Art. 16b. Dyrektor generalny kolei państwowych sprawuje naczelny zarząd przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", reprezentuje je na zewnątrz i jest odpowiedzialny za jego prowadzenie przed Ministrem Komunikacji, któremu bezpośrednio podlega.

Art. 16c. Przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" ma prawo zgodnie z obowiązującymi przepisami używania okrągłej pieczęci z godłem państwowym i napisem w otoku "Polskie Koleje Państwowe".";

10)
art. 17 otrzymuje brzmienie: "Sieć kolei państwowych dzieli się na okręgi dyrekcyjne, w których bezpośredni zarząd przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" należy do dyrektorów okręgów kolei państwowych, mianowanych i zwalnianych przez Ministra Komunikacji na wniosek dyrektora generalnego kolei państwowych.

Ilość i siedziby dyrekcji okręgowych kolei państwowych ustala Minister Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej i Skarbu.";

11)
po artykule 17 dodaje się nowy art. 17a o brzmieniu następującym: "Organizację wewnętrzną przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" a w szczególności Dyrekcji Generalnej Kolei Państwowych ustali statut nadany w drodze uchwały Rady Ministrów, powziętej na wniosek Ministra Komunikacji i ogłoszony w Monitorze Polskim.";
12)
w art. 18 ust. 2 otrzymuje brzmienie: "Do reprezentowania przedsiębiorstwa i zaciągania w jego imieniu zobowiązań niezbędne jest działanie zgodnie z uprawnieniami przewidzianymi w statucie przedsiębiorstwa:
a)
dyrektora generalnego samodzielnie albo
b)
zastępcy dyrektora generalnego łącznie z pełnomocnikiem handlowym w granicach jego pełnomocnictw - albo
c)
dwóch pełnomocników handlowych w granicach ich pełnomocnictw.";
13)
w art. 18 po ustępie drugim dodaje się nowe ustępy o następującym brzmieniu:

"Przepis ust. 2 nie uchybia możności udzielania pełnomocnictw samodzielnych lub łącznych do dokonywania poszczególnych czynności prawnych lub czynności określonego rodzaju.

Postanowienia ust. 2 i 3 nie dotyczą weksli, czeków i dokumentów stwierdzających zaciągnięcie lub udzielenie kredytu pieniężnego oraz pełnomocnictw do tych czynności. Dokumenty te winny być podpisane przez dwie osoby wskazane w ust. 2, przy czym jedną z nich musi być osoba, której powierzono kierownictwo finansowe zgodnie z postanowieniami określonymi w statucie lub osoba przez nią upoważniona.";

14)
art. 19 skreśla się;
15)
w art. 20 ust. 2 na końcu dodaje się wyrazy: "i dyrektorowi generalnemu.";
16)
w art. 20 ust. 3 otrzymuje brzmienie: "Rewizja rocznych sprawozdań powinna być zakończona w ciągu 10 miesięcy po zakończeniu roku operacyjnego i wyniki jej przedstawione w trybie przewidzianym dla sprawozdań Najwyższej Izby Kontroli o zamknięciu rachunków państwowych.";
17)
w art. 22 ust. 2 wyraz "urzędników" zastępuje się wyrazem "pracowników" a na końcu ustępu dodaje się wyrazy "lub odwrotnie";
18)
art. 23 otrzymuje brzmienie: "Stosunek służbowy pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", z wyjątkiem zatrudnionych na mocy umowy o pracę, jest publicznoprawny. Przepisy o służbie tych pracowników wydaje Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.";
19)
w art. 4, 6, 7 i 15 skreśla się wyraz: "powierniczy" użyty w odpowiednim przypadku.
Art.  2.

Upoważnia się Ministra Komunikacji do ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. R. P. z 1930 r. Nr 89, poz. 705), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 18 lutego 1932 r. (Dz. U. R. P. Nr 19, poz. 132), ustawą z dnia 18 marca 1932 r. (Dz. U. R. P. Nr 26, poz. 239), rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 28 grudnia 1934 r. (Dz. U. R. P. Nr 110, poz. 976) i niniejszym dekretem, z zastosowaniem ciągłej numeracji artykułów i ustępów.

Art.  3.

Wykonanie niniejszego dekretu porucza się Ministrowi Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Obrony Narodowej.

Art.  4.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1948.36.255

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Zm.: rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe".
Data aktu: 28/07/1948
Data ogłoszenia: 03/08/1948
Data wejścia w życie: 03/08/1948