Zm.: prawo o aktach stanu cywilnego i przepisy wprowadzających to prawo.

DEKRET
z dnia 28 lipca 1948 r.
o zmianie prawa o aktach stanu cywilnego i przepisów wprowadzających to prawo.

Na podstawie art. 4 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 19 lutego 1947 r. o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o upoważnieniu Rządu do wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr 33, poz. 223) - Rada Ministrów postanawia, a Rada Państwa zatwierdza, co następuje:
Art.  1.

W prawie o aktach stanu cywilnego (Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 48, poz. 272) wprowadza się zmiany następujące:

1)
W art. 9 ust. (2) wyraz "zażalenia" zastępuje się wyrazem "odwołania".
2)
W art. 11 ust. (1) cyfrę "200" zastępuje się cyfrą "1000".
3)
Art. 34 otrzymuje brzmienie:

"Art. 34. Przepisy art. 33 ust. (3) stosuje się odpowiednio w przypadku:

a)
gdy akt unieważniony trzeba zastąpić nowym aktem;
b)
gdy akt urodzenia bądź akt małżeństwa nie został sporządzony w czasie właściwym i nie można go sporządzić w zwykłym trybie".
4)
W art. 63 ust. (2) i (3) otrzymują brzmienie:

"(2) Władza administracji ogólnej pierwszej instancji przeprowadzi konieczne postępowanie wyjaśniające celem wyświetlenia okoliczności, w jakich dziecko zostało znalezione, ustali po zasięgnięciu opinii biegłych lekarzy przypuszczalny jego wiek, nada mu imię i ustali, jakie imiona mają być wpisane do aktu urodzenia jako imiona rodziców, wystąpi do władzy administracji ogólnej drugiej instancji o nadanie nazwiska, następnie zarządzi sporządzenie aktu urodzenia (ust. 4).

(3) Osobie, która objęła pieczę nad dzieckiem, należy dać możność złożenia oświadczenia w sprawie brzmienia imienia i nazwiska przed ich nadaniem dziecku. Jeżeli w akcie urodzenia dziecka jako imiona rodziców mają być wpisane imiona małżonków, którzy objęli pieczę nad dzieckiem, należy wpisać nazwisko rodowe mężatki jako nazwisko rodowe matki dziecka".

5)
W art. 69 skreśla się dotychczasowy ust. (2) a w to miejsce wstawia się ustępy (2) i (3) w brzmieniu:

"(2) W razie przysposobienia dokonanego wspólnie przez małżonków dane wymienione w art. 61 lit. c dotyczące rodziców dziecka zastępuje się danymi dotyczącymi przysposabiających, o czym należy zaznaczyć we wzmiance dodatkowej o przysposobieniu.

(3) Przepisu ust. (2) nie stosuje się, jeżeli strony w akcie przysposobienia wyłączyły powyższy skutek".

6)
W art. 70 skreśla się punkt 1), a dotychczasowe punkty 2) i 3) otrzymują oznaczenia 1) i 2).
7)
W art. 88 ust. (2) otrzymuje brzmienie:

"(2) W razie stwierdzenia zgonu przez sąd akt zejścia sporządza się w księdze aktów zejścia w urzędzie stanu cywilnego, w którego obwodzie nastąpił zgon; jeżeli miejsce zgonu nie zostało stwierdzone lub znajduje się za granicą, akt zejścia sporządza się w urzędzie stanu cywilnego, w którego obwodzie osoba, której zgon został stwierdzony, miała ostatnie zamieszkanie, w braku zaś takiego miejsca - w urzędzie stanu cywilnego w Warszawie, wyznaczonym przez Ministra Administracji Publicznej na podstawie art. 27".

Art.  2. 1

W przepisach wprowadzających prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. R. P. z 1945 r. Nr 48, poz. 273) wprowadza się zmiany następujące:

1)
Po art. XVII dodaje się nowy art. XVII1 w brzmieniu:

"Art. XVII1. Jeżeli akt urodzenia dziecka nieznanych rodziców został sporządzony przed dniem wejścia w życie prawa o aktach stanu cywilnego, właściwa władza administracji ogólnej drugiej instancji wyda na wniosek dziecka pełnoletniego lub przedstawiciela ustawowego dziecka niepełnoletniego orzeczenie o tym, jakie dane, wymienione w art. 63 ust. (2) prawa o aktach stanu cywilnego, mają być wpisane do aktu urodzenia. Przepis art. 63 ust. (3) prawa o aktach stanu cywilnego stosuje się tu odpowiednio. Orzeczenie władzy administracji ogólnej stanowi podstawę do wpisania wzmianki dodatkowej na marginesie aktu".

2)
W art. XXI ust. (1) wyrazy "w terminie jednego roku" zastępuje się wyrazami "w ciągu pięciu lat".
3)
W art. XXII ust. (1) po wyrazach "województwa gdańskiego" dodaje się wyrazy "i na obszarze Ziem Odzyskanych".
Art.  3.
1.
Jeżeli akt przysposobienia został zatwierdzony przed dniem wejścia w życie dekretu niniejszego, strony, które akt sporządziły, mogą złożyć urzędnikowi stanu cywilnego zgodny wniosek o zastosowanie przepisu art. 69 ust. (2) prawa o aktach stanu cywilnego. W ciągu trzech lat od dnia wejścia w życie dekretu niniejszego władza opiekuńcza może na wniosek przysposobionego lub jego przedstawiciela ustawowego zezwolić na zastosowanie art. 69 ust. (2) prawa o aktach stanu cywilnego, jeżeli przysposabiający małżonkowie już nie żyją lub są nieznani z miejsca pobytu; jeżeli tylko jeden z małżonków nie żyje lub jest nieznany z miejsca pobytu, zezwolenie władzy opiekuńczej może być wydane tylko za zgodą drugiego z małżonków.
2.
Wnioski, które według przepisów ustępu poprzedzającego mają być złożone urzędnikowi stanu cywilnego, można złożyć przed każdym urzędnikiem stanu cywilnego. Urzędnik miejscowo niewłaściwy prześle bezzwłocznie z urzędu wniosek urzędnikowi właściwemu.
Art.  4.

Wykonanie niniejszego dekretu porucza się Ministrom: Administracji Publicznej, Ziem Odzyskanych i Sprawiedliwości.

Art.  5.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1 Art. 2 zmieniony przez pkt 1 obwieszczenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 maja 1949 r. o sprostowaniu błędu (Dz.U.49.35.256).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1948.36.252

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Zm.: prawo o aktach stanu cywilnego i przepisy wprowadzających to prawo.
Data aktu: 28/07/1948
Data ogłoszenia: 03/08/1948
Data wejścia w życie: 03/08/1948