Zm.: ustawa z dnia 2 czerwca 1947 r. o obywatelskich komisjach podatkowych i lustratorach społecznych.

DEKRET
z dnia 21 kwietnia 1948 r.
o zmianie ustawy z dnia 2 czerwca 1947 r. o obywatelskich komisjach podatkowych i lustratorach społecznych.

Na podstawie art. 4 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 19 lutego 1947 r. o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej i ustawy z dnia 9 marca 1948 r. o upoważnieniu Rządu do wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr 15, poz. 107) - Rada Ministrów postanawia, a Rada Państwa zatwierdza, co następuje:
Art.  1.

W ustawie z dnia 2 czerwca 1947 r. o obywatelskich komisjach podatkowych i lustratorach społecznych (Dz. U. R. P. Nr 43, poz. 219) wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 2 dodaje się nowe ustępy trzeci i czwarty w brzmieniu:

"3. Nadzór nad działalnością obywatelskich komisyj podatkowych w zakresie organizacyjnym i porządkowym wykonuje okręgowy lustrator społeczny (art. 10).

4. Okręgowemu lustratorowi społecznemu służy prawo składania umotywowanych wniosków do właściwej rady narodowej o odwołanie przewodniczącego, jego zastępcy, poszczególnych ławników lub zastępców ławników obywatelskiej komisji podatkowej. W przypadku uwzględnienia tego wniosku rada narodowa powołuje innego przewodniczącego, zastępcę przewodniczącego, ławnika lub zastępcę ławnika; w przypadku nieuwzględnienia wniosku okręgowego lustratora społecznego rada narodowa przedstawia sprawę wraz ze swoją opinią do decyzji radzie narodowej hierarchicznie wyższego stopnia.";

2)
w art. 7 dotychczasowy ustęp drugi oznacza się jako ustęp trzeci oraz dodaje się nowe ustępy drugi i czwarty w brzmieniu:

"2. Obywatelska komisja podatkowa przed wydaniem orzeczenia może zwrócić się do urzędu skarbowego (rewizyjnego) z wnioskiem o zbadanie pewnych, konkretnych okoliczności również przez lustratorów społecznych i wydelegować swego przedstawiciela do udziału w czynnościach lustratorów społecznych, związanych z tym badaniem.

4. Przed wydaniem decyzji, ustalającej zobowiązanie podatkowe na podstawie orzeczenia obywatelskiej komisji podatkowej, urząd skarbowy (rewizyjny) może - umotywowanym wnioskiem - przekazać sprawę ponownie obywatelskiej komisji podatkowej do rozpatrzenia, jeżeli orzeczenie obywatelskiej komisji podatkowej - zdaniem urzędu - jest niezgodne z materiałem przekazanym jej przez urząd albo też ujawnionym w związku z postępowaniem przed obywatelską komisją podatkową i przynosi szkodę Skarbowi Państwa. W tych przypadkach przewodniczący obywatelskiej komisji podatkowej może przydzielić sprawę do ponownego rozpoznania innemu kompletowi";

3)
art. 10 otrzymuje brzmienie:

"1. Powołuje się lustratorów społecznych przy urzędach skarbowych i rewizyjnych oraz okręgowych lustratorów społecznych i zastępców okręgowych lustratorów społecznych przy izbach skarbowych.

2. Właściwe terytorialnie powiatowe (miejskie) rady narodowe - w terminie miesięcznym po ogłoszeniu w Monitorze Polskim zarządzenia Ministra Skarbu, o którym mowa w ust. 5 - powołują lustratorów społecznych przy urzędach skarbowych (rewizyjnych) po wysłuchaniu opinii okręgowego lustratora społecznego. W miejscowościach, będących siedzibą kilku urzędów skarbowych (rewizyjnych), lustratorów społecznych, powołanych przez powiatową (miejską) radę narodową, dyrektor izby skarbowej - po wysłuchaniu opinii okręgowego lustratora społecznego - przydziela w odpowiedniej ilości do poszczególnych urzędów skarbowych (rewizyjnych) w danej miejscowości na określony czas lub w celu dokonania pewnych, oznaczonych czynności.

3. Lustratorzy społeczni pracują pod nadzorem naczelnika urzędu skarbowego, w ramach jego ogólnych instrukcyj, w zespołach, pod kierownictwem jednego z lustratorów społecznych. Kierownika zespołu wyznacza dyrektor izby skarbowej na wniosek okręgowego lustratora społecznego.

4. Wojewódzkie rady narodowe (Rady Narodowe m. st. Warszawy i m. Łodzi) powołują - po wysłuchaniu opinii dyrektora izby skarbowej - i delegują do właściwej izby skarbowej okręgowych lustratorów społecznych i zastępców okręgowych lustratorów społecznych. Okręgowy lustrator społeczny (zastępca) podlega dyrektorowi izby skarbowej i obowiązany jest stosować się do udzielanych mu instrukcyj i wskazówek.

5. Zarządzenie Ministra Skarbu ustali liczbę lustratorów społecznych przy poszczególnych urzędach skarbowych (rewizyjnych) lub w poszczególnych miejscowościach.

6. Okręgowemu lustratorowi społecznemu służy prawo składania umotywowanych wniosków do właściwej rady narodowej o odwołanie lustratora społecznego. W przypadku uwzględnienia tego wniosku rada narodowa powołuje bezzwłocznie innego lustratora społecznego, z zachowaniem warunków określonych w ust. 2; w przypadku nieuwzględnienia wniosku okręgowego lustratora społecznego rada narodowa przedstawia sprawę wraz ze swoją opinią do decyzji radzie narodowej hierarchicznie wyższego stopnia.

7. Dyrektorowi izby skarbowej służy prawo składania umotywowanych wniosków do wojewódzkiej rady narodowej (Rady Narodowej m. st. Warszawy i m. Łodzi) o odwołanie okręgowego lustratora społecznego lub jego zastępcy. W przypadku uwzględnienia tego wniosku rada narodowa powołuje bezzwłocznie innego okręgowego lustratora społecznego lub jego zastępcę - po wysłuchaniu opinii dyrektora izby skarbowej; w przypadku nieuwzględnienia wniosku dyrektora izby skarbowej rada narodowa przedstawia sprawę wraz ze swoją opinią do decyzji Radzie Państwa.";

4)
w art. 11 dodaje się nowe ustępy trzeci i czwarty w brzmieniu:

"3. Zadaniem okręgowych lustratorów społecznych jest:

1) czuwanie nad właściwym składem zespołów lustratorów społecznych,

2) szkolenie i instruowanie lustratorów społecznych,

3) nadzór nad działalnością lustratorów społecznych i koordynowanie ich pracy z działalnością władz skarbowych,

4) inspekcja pracy zespołów lustratorów społecznych i składanie miesięcznych sprawozdań dyrektorowi izby skarbowej o ich działalności i jej wynikach,

5) nadzór nad działalnością obywatelskich komisyj podatkowych w zakresie, określonym w art. 2 ust. 3 i 4.

4. Okręgowy lustrator społeczny nie ma prawa wydawania zarządzeń, instrukcyj i poleceń władzom skarbowym ani przeprowadzania inspekcji tych władz.";

5)
wprowadza się nowy art. 13 a w brzmieniu:

"Art. 13 a. Właściciele (administratorzy) budynków w gminach miejskich oraz zarządy gmin wiejskich obowiązane są bezzwłocznie zawiadamiać właściwe terytorialnie urzędy skarbowe o przypadkach podjęcia przez najemców lokali lub mieszkańców gminy działalności, z którą związany jest obowiązek podatkowy w zakresie podatków bezpośrednich.";

6)
w art. 14 ust. 2 po wyrazach: "okręgowego lustratora społecznego" dodaje się wyrazy: "i jego zastępcy" oraz dodaje się nowy ustęp trzeci w brzmieniu:

"3. Lustratorzy społeczni, okręgowi lustratorzy społeczni oraz zastępcy okręgowych lustratorów społecznych, delegowani przez właściwe rady narodowe, korzystają z uprawnień kontraktowych pracowników samorządowych. Z tytułu wykonywanych funkcji podlegają oni obowiązkowi ubezpieczenia społecznego na zasadach ogólnych w zakresie przewidzianym dla pracowników danego samorządu; do zgłoszenia do ubezpieczenia i opłaty składek ubezpieczeniowych obowiązane są prezydia właściwych rad narodowych, którym izby skarbowe zwracają koszty wpłaconych składek. Lustratorzy społeczni, okręgowi lustratorzy społeczni oraz ich zastępcy mogą korzystać w okresie, na który zostali powołani, z uprawnień pracowników administracji skarbowej w zakresie wyżywienia oraz przysługujących im ulg w podatku od wynagrodzeń i ulg kolejowych. Jeżeli powołany przez radę narodową lustrator społeczny, okręgowy lustrator społeczny lub jego zastępca pozostaje w stosunku pracy, pracodawca obowiązany jest udzielić mu bezpłatnego urlopu na okres, na który został powołany do pełnienia obowiązków lustratora społecznego. Przerwa w pracy, spowodowana bezpłatnym urlopem, nie ogranicza praw pracownika po powrocie na dawne miejsce pracy.";

7)
dotychczasową treść art. 15 oznacza się jako "Art. 15. 1." i dodaje się nowy ustęp drugi w brzmieniu:

"2. Naruszenie obowiązków, wynikających z art. 13 a niniejszej ustawy, stanowi wykroczenie skarbowe podlegające ukaraniu na zasadzie art. 142 prawa karnego skarbowego (Dz. U. R. P. z 1947 r. Nr 32, poz. 140 i z 1948 r. Nr 18, poz. 123).";

8)
w art. 17 wyrazy: "do dnia 30 czerwca 1948 r." zastępuje się wyrazami: "do dnia 31 grudnia 1949 r.".
Art.  2.

Wojewódzkie rady narodowe (Rady Narodowe m. st. Warszawy i m. Łodzi) obowiązane są powołać okręgowych lustratorów społecznych i ich zastępców w terminie dwutygodniowym po ogłoszeniu niniejszego dekretu.

Art.  3.

Upoważnia się Ministra Skarbu do ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej jednolitego tekstu ustawy z dnia 2 czerwca 1947 r. o obywatelskich komisjach podatkowych i lustratorach społecznych (Dz. U. R. P. Nr 43, poz. 219) z uwzględnieniem zmian wynikających z dekretu niniejszego i z zastosowaniem nowej numeracji artykułów i ustępów.

Art.  4.

Wykonanie niniejszego dekretu porucza się Ministrom Skarbu i Sprawiedliwości.

Art.  5.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1948.23.156

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Zm.: ustawa z dnia 2 czerwca 1947 r. o obywatelskich komisjach podatkowych i lustratorach społecznych.
Data aktu: 21/04/1948
Data ogłoszenia: 27/04/1948
Data wejścia w życie: 27/04/1948