Tymczasowe ustalenie wysokości świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ
z dnia 13 czerwca 1946 r.
o tymczasowym ustaleniu wysokości świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym.

Na podstawie art. 4, 7 ust. 2 i 11 dekretu z dnia 8 stycznia 1946 r. o zmianie i uzupełnieniu ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. R. P. Nr 4, poz. 28) zarządzam, co następuje:
§  1.
Do czasu unormowania stosunków gospodarczych ustala się w sposób jednolity dla poszczególnych kategoryj uprawnionych wysokość świadczeń rentowych:
a)
z ubezpieczenia emerytalnego robotników, unormowanego w ustawie z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym, z uwzględnieniem świadczeń, wskazanych w art. 301, 302, 303, 304 ust. 3 i 311 ust. 2 tej ustawy, oraz świadczeń przyznanych na podstawie przepisów dzielnicowych i okupacyjnych, które obowiązywały na obszarze górnośląskiej części województwa śląskiego;
b)
z ubezpieczenia od wypadków w zatrudnieniu i chorób zawodowych, unormowanego w ustawie z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym, z uwzględnieniem świadczeń, wskazanych w art. 300 tej ustawy;
c)
z ubezpieczenia emerytalnego pracowników umysłowych, unormowanego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 listopada 1927 r. o ubezpieczeniu pracowników umysłowych z uwzględnieniem art. 160 i 161 tego rozporządzenia.
§  2.
1.
Renta dla ubezpieczonego w ubezpieczeniu emerytalnym robotników wynosi 1.000 zł miesięcznie, zaś w ubezpieczeniu emerytalnym pracowników umysłowych 1.200 zł miesięcznie.
2.
Pobierający rentę, który potrzebuje stałej pomocy i opieki innych osób, otrzymuje dodatek za bezradność w wysokości 50% renty, ustalonej w ust. 1.
3.
Dodatek na dziecko wynosi 20% renty, ustalonej w ust. 1.
4.
Ubezpieczonym, których zarobek zaliczony do ubezpieczenia emerytalnego w czasie do dnia 1 września 1939 r. wynosił przeciętnie ponad 300 zł miesięcznie, podwyższa się ustaloną w ust. 1 rentę o 50 zł za każde pełne 50 zł, o które zarobek ten przewyższał kwotę 300 zł.
5.
Przy wymiarze rent na warunkach przewidzianych w art. 38-a rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 listopada 1927 r. o ubezpieczeniu pracowników umysłowych, przyjmuje się jako kwotę wzrostu renty 5/12% renty, ustalonej w ust. 1, za każdy miesiąc ubezpieczenia.
§  3.
Zaopatrzenie inwalidzkie, przewidziane w art. 302 i 303 ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym i zaopatrzenie, przewidziane w art. 160 i 161 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 listopada 1927 r. o ubezpieczeniu pracowników umysłowych, wynosi 900 zł miesięcznie.
§  4.
1.
Renta z ubezpieczenia emerytalnego dla rodziny, pozostałej po zmarłym ubezpieczonym, wynosi 40% renty ubezpieczonego łącznie dla wszystkich uprawnionych do tej renty, a ponadto dla każdego uprawnionego 20% renty ubezpieczonego. W ten sam sposób ustala się wysokość zaopatrzeń wdowich i sierocych.
2.
Za podstawę obliczenia renty rodziny ubezpieczonego przyjmuje się rentę ubezpieczonego bez dodatków, przewidzianych w § 2 ust. 2 i 3.
§  5.
1.
Rentę dla ubezpieczonego z ubezpieczenia od wypadków w zatrudnieniu i chorób zawodowych wymierza się w zależności od stopnia utraty zdolności do zarobkowania.
2.
Podstawę wymiaru renty stanowi zarobek miesięczny w wysokości 3.000 zł, a dla ubezpieczonych w wieku poniżej 18 lat do ukończenia tego wieku - 2.000 zł.
3.
Dodatek na dziecko wynosi 10% podstawy wymiaru, dodatek za bezradność 1/3 podstawy wymiaru.
4.
Renta wypadkowa dla ubezpieczonego łącznie z dodatkiem na dzieci nie może przekraczać podstawy wymiaru.
§  6.
1.
Jeżeli po upływie więcej niż 2 lat od wypadku w zatrudnieniu lub zachorowania na chorobę zawodową niezdolność do zarobkowania wynosi 20% lub mniej, rentę wypadkową dla ubezpieczonego zamienia się na jednorazową odprawę w wysokości 24-miesięcznej renty.
2.
Osobom, pobierającym renty w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, odprawy mogą być wypłacone najwcześniej po upływie 6 miesięcy od tego dnia.
§  7.
1.
Renta powypadkowa dla rodziny, pozostałej po ubezpieczonym, wynosi łącznie dla wszystkich uprawnionych do renty 20% podstawy wymiaru, określonej w § 5 ust. 2, a ponadto dla każdego uprawnionego 10% podstawy wymiaru.
2.
Renta powypadkowa dla rodziny nie może przekraczać podstawy wymiaru, określonej w § 5 ust. 2.
§  8.
1.
Osoby, pobierające renty wypadkowe wskutek wypadku w zatrudnieniu lub zachorowania na chorobę zawodową, jeżeli wypadek lub zachorowanie nastąpiły po dniu 31 stycznia 1946 r., otrzymują w razie utraty co najmniej 50% zdolności do zarobkowania dodatek w wysokości połowy różnicy między rentą, wymierzoną od podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, a rentą, wymierzoną na podstawie § 5 ust. 2. Dodatek ten wypłaca się najdalej w ciągu jednego roku od dnia wygaśnięcia prawa do zasiłku chorobowego; może on być wypłacony z góry jednorazowo, jeżeli stopień utraty zdolności do zarobkowania zostanie ustalony na czas trwania prawa do tego dodatku.
2.
Do wymienionego w ust. 1 dodatku mają również prawo osoby, pobierające renty powypadkowe, o ile zachodzą warunki, określone w ust. 1. Dodatek ten wypłaca się na zasadach, ustalonych w ust. 1, przy czym przewidziany tam termin roczny biegnie od dnia śmierci ubezpieczonego.
§  9.
1.
Renta, ulegająca zmniejszeniu z powodu pobierania drugiej renty z ubezpieczeń społecznych, może być zmniejszona najwyżej o połowę.
2.
Przy zbiegu uprawnień do dodatku za bezradność z ubezpieczenia emerytalnego i z ubezpieczenia od wypadków i chorób zawodowych wypłaca się tylko dodatek za bezradność z ubezpieczenia od wypadków i chorób zawodowych.
§  10. 1
1.
Jednorazową zapomogę pośmiertną wypłaca się w wysokości miesięcznego zarobku, podług którego zmarły był ostatnio ubezpieczony, z tym zastrzeżeniem że zapomoga ta nie może wynosić mniej niż 3.000 zł i więcej niż 15.000 zł.
2.
Za podstawę wymiaru jednorazowej odprawy z ubezpieczenia emerytalnego pracowników umysłowych oraz zwrotu składek z powodu zamążpójścia wpłaconych po dniu 1 września 1939 r., przyjmuje się zarobek miesięczny w wysokości 3.000 zł. Dla zwrotu składek, wpłaconych do dnia 1 września 1939 r., stosuje się mnożnik 15-krotny.
3.
Za podstawę wymiaru jednorazowej odprawy dla wdowy z powodu ponownego zamążpójścia przyjmuje się w ubezpieczeniu emerytalnym - 50% renty ubezpieczonego, zaś w ubezpieczeniu od wypadków i chorób zawodowych - 25% podstawy wymiaru, określonej w § 5 ust. 2.
§  11.
1.
Przepisy niniejszego rozporządzenia mają zastosowanie do świadczeń periodycznych, których płatność przypada po dniu 30 czerwca 1946 r. i do świadczeń jednorazowych, które będą wypłacone po tym dniu.
2.
Wypłacone przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia zaliczki na świadczenia uważa się za świadczenia, przewidziane w przepisach prawnych, wymienionych w § 1. Wysokość świadczeń periodycznych, przysługujących za okresy do dnia 1 lipca 1946 r., ustala się na podstawie zasad, stosowanych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia z tym, że do okresów przed 1 października 1945 r. stosuje się stawki, obowiązujące od tej daty.
§  12.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1946 r.
1 § 10 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 9 listopada 1946 r. (Dz.U.46.64.363) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 października 1946 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1946.26.172

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Tymczasowe ustalenie wysokości świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym.
Data aktu: 13/06/1946
Data ogłoszenia: 18/06/1946
Data wejścia w życie: 01/07/1946