Zaopatrzenie ofiar wrogów demokratycznego ustroju Polski.

DEKRET
z dnia 13 listopada 1945 r.
o zaopatrzeniu ofiar wrogów demokratycznego ustroju Polski.

Art.  1.

Prawo do renty na podstawie niniejszego dekretu przysługuje:

1)
osobom, które w związku z działalnością urzędową, polityczną lub społeczną na skutek terrorystycznych aktów wrogów demokratycznego ustroju Państwa Polskiego stały się niezdolne do pracy i zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów w trybie i na zasadach określonych w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, zwanych dalej "przepisami emerytalnymi";
2)
pozostałymi po osobach, które poniosły śmierć w warunkach wymienionych w pkt 1, oraz pozostałym po tych osobach, które w dniu śmierci korzystały lub miały prawo korzystania z zasiłków na podstawie pkt 1.
Art.  2.

Za pozostałych w rozumieniu art. 1 pkt 2 uważa się małżonka, dzieci, wnuków i rodzeństwo oraz rodziców, jeżeli osoby te spełniają warunki określone w przepisach emerytalnych.

Art.  3.
1.
Podstawę wymiaru renty dla osób wymienionych w art. 1 pkt 1 stanowi:
1)
jeżeli były pracownikami bezpośrednio przed powstaniem inwalidztwa wskutek aktu terrorystycznego - przeciętny miesięczny zarobek ustalony na zasadach określonych w przepisach emerytalnych, z tym że nie może ona wynosić mniej niż 1.200 zł,
2)
jeżeli przed powstaniem inwalidztwa nie były pracownikami - kwota 1.200 zł.
2.
Podstawa wymiaru renty ustalona w myśl ust. 1 stanowi również podstawę wymiaru renty rodzinnej.
Art.  4.

Wysokość renty określa się według stawek przewidzianych w przepisach emerytalnych dla rent z tytułu wypadku w zatrudnieniu.

Art.  5.
1.
Rencista ma prawo do dodatków przewidzianych w przepisach emerytalnych w wysokości i na zasadach określonych w tych przepisach.
2.
W razie śmierci rencisty lub członka jego rodziny przysługuje zasiłek pogrzebowy na warunkach i w wysokości określonej w przepisach emerytalnych.
Art.  6.

Świadczenia rentowe pobierane na zasadzie dekretu mogą ulec zajęciu tylko na zaspokojenie roszczeń alimentacyjnych w wysokości i na zasadach określonych w kodeksie postępowania cywilnego.

Art.  7.
1.
Osoby wymienione w art. 1 korzystają z następującej pomocy:
1)
przy równych kwalifikacjach służy im prawo pierwszeństwa w przyjmowaniu do pracy, w otrzymywaniu koncesji, przydziałów mieszkaniowych, stypendiów, w przyjmowaniu do zakładów naukowych, burs i zakładów leczniczych po korzystających z pierwszeństwa osobach, pozostałych po uczestnikach ruchu podziemnego i partyzanckiego;
2)
otrzymują bezpłatną pomoc lekarską i mają prawo do protezowania na warunkach przewidzianych dla rencistów w przepisach emerytalnych;
3)
przy osiedlaniu na ziemiach zachodnich korzystają z wszelkich ulg i udogodnień, jakie służą rodzinom żołnierzy Wojska Polskiego.
2.
Członkowie rodzin osób wymienionych w art. 1 pkt 1 mają prawo do pomocy leczniczej, protezowania i innych świadczeń w naturze w zakresie i na warunkach przewidzianych dla członków rodzin pracowników pobierających renty na podstawie przepisów emerytalnych.
Art.  8.

Prawo do rent w zakresie przewidzianym w niniejszym dekrecie ustalają prezydia wojewódzkich rad narodowych (Rad Narodowych w m. st. Warszawie i m. Łodzi). Od orzeczeń tych prezydiów służy odwołanie do Ministra Pracy i Opieki Społecznej.

Art.  9.

W sprawach nie unormowanych w dekrecie stosuje się odpowiednio przepisy emerytalne.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1956.59.287 t.j.

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Zaopatrzenie ofiar wrogów demokratycznego ustroju Polski.
Data aktu: 13/11/1945
Data ogłoszenia: 22/12/1956
Data wejścia w życie: 27/11/1945