ZASADY OGÓLNE.
Zadaniem dyscypliny wojskowej jest spotęgowanie siły bojowej wojska przez świadome, ofiarne spełnianie obowiązków żołnierza-obywatela oraz drogą utrzymania karności, porządku i ładu wojskowego.
Obowiązkiem żołnierza polskiego jest wierna służba Narodowi Polskiemu i Rzeczypospolitej Polskiej, miłość Ojczyzny, gotowość poświęcenia się dla Niej zgodnie z przysięgą i honorem żołnierskim.
Obowiązkiem żołnierza polskiego jest stać na straży niepodległości i suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej, Jej granic, Jej ustroju demokratycznego i Jej sojuszów z narodami sprzymierzonymi.
Obowiązkiem żołnierza polskiego jest sumienne i karne przestrzeganie ustaw państwowych, regulaminów, przepisów, instrukcyj i rozkazów.
Żołnierz polski winien być sprawiedliwy, wymagający, dbały o podwładnych, posłuszny wobec przełożonych, szanujący starszych i współobywateli, koleżeński dla równych sobie, rycerski wobec wroga.
ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA.
Władza dyscyplinarna.
W razie potrzeby natychmiastowego przywrócenia karności wojskowej, w wypadku wywołania zgorszenia publicznego lub schwytania sprawcy na gorącym uczynku, każdy oficer i podoficer ma obowiązek i prawo zatrzymać lub spowodować aresztowanie sprawcy. O takim aresztowaniu należy natychmiast donieść właściwemu przełożonemu aresztowanego, lub najbliższej władzy wojskowej.
Władzę dyscyplinarną w stosunku do podwładnych sprawuje właściwy przełożony w zakresie przewidzianym niniejszymi przepisami.
Bezpośrednim przełożonym dyscyplinarnym jest:
Z pominięciem bezpośredniego przełożonego dyscyplinarnego, władzę dyscyplinarną sprawuje również:
Komendanci rejonowych komend uzupełnień sprawują władzę dyscyplinarną w stosunku do osób, wymienionych w art. 12 pkt 1.
Odpowiedzialność osobowa.
Władzy dyscyplinarnej podlegają:
Władzy dyscyplinarnej podlegają ponadto:
Odpowiedzialność rzeczowa.
Dyscyplinarnie karze się za:
Kary dyscyplinarne.
Kary dyscyplinarne są:
Kara upomnienia polega na wytknięciu niewłaściwego postępowania.
Kara nagany ustnej polega na ustnym skarceniu.
Kara nagany ustnej przed frontem oddziału, na zbiórce podoficerów względnie oficerów, polega na ustnym skarceniu bezpośrednio przed frontem oddziału, na zbiórce podoficerów względnie oficerów na równych i wyższych stanowiskach w danej jednostce wojskowej.
Kara nagany z ogłoszeniem w rozkazie polega na skarceniu przez podanie jej w rozkazie do wiadomości podoficerów względnie oficerów na stanowiskach równych i wyższych.
Kara robót i prac poza kolejnością polega na spełnieniu poza kolejnością cięższych prac lub służb.
Kara zakazu wydalenia się z miejsca zakwaterowania oddziału lub z okrętu polega na zatrzymaniu ukaranego w miejscu zakwaterowania oddziału lub na okręcie w godzinach wolnych od zajęć służbowych, z obowiązkiem meldowania się w oznaczonych przez przełożonego godzinach u oficera lub podoficera służbowego. Podoficerowie meldują się oddzielnie od szeregowców. Meldowanie się nie może być nakazane częściej niż trzy razy w ciągu jednego dnia.
Kara pominięcia w przedstawieniu do jednego kolejnego awansu polega na nieprzedstawieniu ukaranego do jednego kolejnego awansu mimo istnienia wymogów wedle obowiązujących przepisów.
Kara aresztu domowego (kabinowego) polega na zakazie opuszczania przez ukaranego w godzinach wolnych od zajęć służbowych mieszkania (kabiny), przyjmowania odwiedzin tudzież uczęszczania i przebywania w kasynie. Nadto ukaranemu potrąca się za każdy dzień aresztu 50% jego poborów.
Kara obniżenia o jeden stopień wojskowy polega na pozbawieniu ukaranego posiadanego stopnia i powoduje powrót do stopnia bezpośrednio niższego, przy czym dzień ukarania uważa się za dzień nominacji w niższym stopniu.
Kara przeniesienia na niższe stanowisko polega na wyznaczeniu ukaranemu takiego stanowiska, z którym związane są mniejsze uprawnienia służbowe i niższy dodatek funkcyjny.
Kara degradacji polega na pozbawieniu ukaranego posiadanego stopnia wojskowego i powoduje powrót podoficera do stopnia szeregowca, oficera młodszego do stopnia sierżanta (równorzędnego), oficera sztabowego do stopnia kapitana (równorzędnego).
POSTĘPOWANIE DYSCYPLINARNE.
Dochodzenie dyscyplinarne.
W razie otrzymania wiadomości o popełnieniu przez osobę, podlegającą niniejszym przepisom, czynu karalnego dyscyplinarnie, przełożeni nieposiadający władzy dyscyplinarnej wobec sprawcy oraz starsi stopniem, mają obowiązek donieść o tym bezpośredniemu przełożonemu dyscyplinarnemu sprawcy lub też najbliższej władzy garnizonowej, jeżeli bez takiego doniesienia nie byłoby zapewnione pociągnięcie sprawcy do odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Zakres prawa karania przełożonych dyscyplinarnych.
Przełożeni dyscyplinarni, wymienieni w art. 4, mogą wymierzać następujące kary dyscyplinarne:
W stosunku do podwładnych: |
D-ca drużyny |
Szef kompanii |
D-ca plutonu |
D-ca kompanii |
D-ca batalionu |
D-ca pułku |
D-ca brygady |
D-ca dywizji |
D-ca korpusu |
D-ca armii |
Min. Obrony Narodowej (Naczelny D-ca) |
(równorzędny) |
|||||||||||
szeregowców (równorzędnych) |
Upomnienie |
||||||||||
Nagana ustna | |||||||||||
Nagana ustna przed frontem: | |||||||||||
drużyny |
kompanii |
plutonu |
kompanii (równorzędnych) |
||||||||
Zakaz wydalania się z miejsca zakwaterowania oddziału lub z okrętu: |
|||||||||||
do 2 dni |
do 4 dni |
do 7 dni |
do 14 dni |
do 21 dni |
do 23 dni |
||||||
Roboty poza kolejnością: | |||||||||||
do 2 dni |
do 3 dni |
do 5 dni |
do 7 dni |
do 10 dni |
do 14 dni |
do 21 dni |
|||||
Areszt zwykły: |
|||||||||||
do 3 dni |
do 5 dni |
do 7 dni |
do 10 dni |
do 14 dni |
do 21 dni |
||||||
Areszt ścisły: |
|||||||||||
do 3 dni |
do 5 dni |
do 7 dni |
do 10 dni |
do 14 dni |
|||||||
Skierowanie do oddziału karnego: |
|||||||||||
do 4 tygodni |
do 6 tygodni |
do 8 tygodni |
do 10 tygodni |
do 12 tygodni |
do 16 tygodni |
||||||
Degradacja |
|||||||||||
podoficerów |
Upomnienie |
||||||||||
Nagana ustna |
|||||||||||
Nagana ustna na zbiórce podoficerów |
|||||||||||
Nagana z ogłoszeniem w rozkazie podoficerskim |
|||||||||||
Zakaz wydalania się z miejsca zakwaterowania oddziału lub z okrętu: |
|||||||||||
do 5 dni |
do 10 dni |
do 14 dni |
do 21 dni |
do 28 dni |
|||||||
Areszt zwykły: |
|||||||||||
do 3 dni |
do 5 dni |
do 7 dni |
do 10 dni |
do 21 dni |
|||||||
Areszt ścisły: |
|||||||||||
na 1 dzień |
do 3 dni |
do 5 dni |
do 7 dni |
do 14 dni |
|||||||
Przeniesienie na niższe stanowisko |
|||||||||||
Obniżenie o jeden stopień |
|||||||||||
Skierowanie do oddziału karnego: |
|||||||||||
do 3 tygodni |
do 4 tygodni |
do 6 tygodni |
do 8 tygodni |
do 10 tygodni |
do 12 tygodni |
||||||
Degradacja |
|||||||||||
oficerów młodszych |
Upomnienie |
||||||||||
Nagana ustna | |||||||||||
Nagana na zbiórce oficerów | |||||||||||
Nagana z ogłoszeniem w rozkazie oficerskim |
|||||||||||
Areszt domowy: |
|||||||||||
do 7 dni |
do 10 dni |
do 14 dni |
do 21 dni |
do 28 dni |
|||||||
Pominięcie w przedstawieniu do jednego kolejnego awansu |
|||||||||||
Przeniesienie na niższe stanowisko*) |
|||||||||||
Degradacja |
|||||||||||
oficerów sztabowych |
Upomnienie |
||||||||||
Nagana ustna | |||||||||||
Nagana ustna na zbiórce oficerów | |||||||||||
Nagana z ogłoszeniem w rozkazie oficerskim | |||||||||||
Areszt domowy: |
|||||||||||
do 5 dni |
do 7 dni |
do 10 dni |
do 14 dni |
||||||||
Pominięcie w przedstawieniu do jednego kolejnego awansu |
|||||||||||
Przeniesienie na niższe stanowisko*) |
|||||||||||
włączenie do z-cy d-cy pułku i równorzędnych |
|||||||||||
Degradacja |
|||||||||||
generałów |
Upomnienie |
||||||||||
Nagana ustna | |||||||||||
Areszt domowy |
|||||||||||
do 7 dni |
do 14 dni |
||||||||||
Przeniesienie na niższe stanowisko |
|||||||||||
*) Przeniesienie na niższe stanowisko sędziowskie lub prokuratorskie oficerów służby sprawiedliwości może nastąpić tylko z zachowaniem odnośnych przepisów prawa o ustroju sądów wojskowych i prokuratury wojskowej, zaś oficerów polityczno-wychowawczych - przepisów statutu oficerów polityczno-wychowawczych.
Zastępcom dowódców (szefów) przysługuje zakres władzy dyscyplinarnej dowódców jednostek o jeden szczebel niższych.
Szefowi Sztabu Głównego, dowódcom poszczególnych rodzajów wojsk, Szefowi Najwyższego Sądu Wojskowego, Naczelnemu Prokuratorowi Wojskowemu, szefom zarządów głównych, tudzież równorzędnym, przysługuje w stosunku do osób im podległych zakres władzy dyscyplinarnej w wymiarach dowódcy armii.
Szefom departamentów Ministerstwa Obrony Narodowej, służb, oddziałów i instytutów, samodzielnych wydziałów, wychodzących w skład Ministerstwa Obrony Narodowej lub Sztabu Głównego oraz szefom sztabów armij, sądów wojskowych armij, prokuratorom wojskowym armij, szefom zarządów, kwatermistrzom armij, szefom sztabów poszczególnych rodzajów wojsk, tudzież równorzędnym, przysługuje w stosunku do osób im bezpośrednio podległych, zakres władzy dyscyplinarnej w wymiarach dowódcy korpusu.
Szefom sztabów korpusów, służb, wydziałów i oddziałów sztabów armij, tudzież równorzędnym, przysługuje w stosunku do osób im bezpośrednio podległych zakres władzy dyscyplinarnej w wymiarach dowódcy dywizji.
Szefom sztabów, dywizyj, sądów wojskowych dywizyj, prokuratorom wojskowym dywizyj tudzież równorzędnym, przysługuje w stosunku do osób im bezpośrednio podległych zakres władzy dyscyplinarnej w wymiarach dowódcy brygady.
Komendantom rejonowych komend uzupełnień przysługuje zakres władzy dyscyplinarnej dowódcy pułku.
Żołnierze, będący na urlopie, delegacji lub podróży służbowej na kolejach i innych środkach komunikacyjnych, oraz będący na leczeniu w wojskowych lecznicach, podlegają władzy dyscyplinarnej:
Wymierzanie kar dyscyplinarnych.
Zabronione jest wymierzanie kar w obecności podwładnych karanego.
Przełożony, który przekracza swój zakres prawa karania albo wymierza niezasłużone lub niedozwolone kary, odpowiada dyscyplinarnie lub sądownie.
Przełożony dyscyplinarny, który wymierzył karę dyscyplinarną, nie może jej zmienić.
W wypadku, kiedy wyższy przełożony dyscyplinarny uważa karę wymierzoną przez niższego przełożonego za niewystarczającą, może podwyższyć ją aż do najwyższego wymiaru kary, leżącego w granicach jego uprawnień dyscyplinarnych.
WYKONANIE KAR DYSCYPLINARNYCH.
Zdegradowanych starszych szeregowców przenosi się do innej kompanii (oddziału równorzędnego), a podoficerów i oficerów - do innego pułku (oddziału równorzędnego).
ZAŻALENIA.
Złożenie zażalenia świadomie fałszywego lub bezpodstawnie dyskredytującego przełożonego pociąga za sobą odpowiedzialność dyscyplinarną lub sądową.
POCHWAŁY I NAGRODY.
Pochwał i nagród udziela się za gorliwe i sumienne wypełnianie obowiązków, wyróżnienie się postępami w pracy, wyszkoleniu bojowym lub polityczno-wychowawczym.
Pochwały i nagrody są:
O udzieleniu pochwał i nagród właściwi przełożeni mogą zawiadomić rodzinę odnośnego żołnierza i zarząd gminy.
EWIDENCJA POCHWAŁ, NAGRÓD I KAR.
PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE.
Kary dyscyplinarne, wymierzone, a nie odbyte przed dniem wejścia w życie niniejszych przepisów, wykonywa się według przepisów dotychczas obowiązujących.
Przepis art. 77, o wykreśleniu kar dyscyplinarnych z księgi kar, stosuje się również do kar dyscyplinarnych lub ostrzeżeń, wymierzonych lub udzielonych przed dniem wejścia w życie niniejszych przepisów.
Z dniem wejścia w życie niniejszego dekretu tracą moc przepisy w przedmiotach unormowanych tym dekretem.
Wykonanie niniejszego dekretu porucza się Ministrowi Obrony Narodowej (Naczelnemu Dowódcy).
Niniejszy dekret wchodzi w życie po upływie trzydziestu dni od ogłoszenia.
Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.
Grażyna J. Leśniak 12.01.2026W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.
Agnieszka Matłacz 12.01.2026Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.
Grażyna J. Leśniak 09.01.2026Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.
Grażyna J. Leśniak 08.01.2026Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.
Grażyna J. Leśniak 08.01.2026Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.
Grażyna J. Leśniak 08.01.2026| Identyfikator: | Dz.U.1945.37.219 |
| Rodzaj: | Dekret |
| Tytuł: | Wojskowe przepisy dyscyplinarne. |
| Data aktu: | 26/06/1945 |
| Data ogłoszenia: | 26/09/1945 |
| Data wejścia w życie: | 27/10/1945 |








