Wykonanie dekretu o deponowaniu i wymianie banknotów Banku Emisyjnego w Polsce.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SKARBU W POROZUMIENIU Z MINISTRAMI: OBRONY NARODOWEJ, ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ I SPRAWIEDLIWOŚCI
z dnia 6 stycznia 1945 r.
w sprawie wykonania dekretu o deponowaniu i wymianie banknotów Banku Emisyjnego w Polsce.

Na podstawie art. 7 dekretu z dnia 6 stycznia 1945 r. o deponowaniu i wymianie banknotów Banku Emisyjnego w Polsce (Dz. U. R. P. Nr 1, poz. 2) zarządzam, co następuje:
§  1.
W celu przeprowadzenia wymiany banknotów "krakowskich" dzieli się ich posiadaczy na następujące grupy:
a)
do grupy 1-szej należą przedsiębiorstwa bankowe;
b)
do grupy 2-ej należą osoby prawne prawa publicznego, przedsiębiorstwa państwowe lub będące pod zarządem państwowym oraz przedsiębiorstwa stanowiące własność związków samorządowych;
c)
do grupy 3-ciej należą instytucje samorządowe, społeczne, religijne, kulturalne, oświatowe, związki i stowarzyszenia dobroczynne oraz wydawnictwa;
d)
do grupy 4-tej należą zakłady rzemieślnicze, zatrudniające oprócz członków rodziny nie więcej niż jednego pracownika oraz przedsiębiorstwa posiadające karty rejestracyjne na rok 1944 według działów: Ic, IIc, Vabc, VII, VIII, X, XI;
e)
do grupy 5-tej należą zakłady rzemieślnicze, zatrudniające oprócz członków rodziny więcej niż jednego pracownika, spółdzielnie oraz przedsiębiorstwa z wyjątkiem objętych lit. a), b), c), d);
f)
do grupy 6-tej należą osoby wojskowe w służbie czynnej;
g)
do grupy 7-ej należą wszystkie inne osoby fizyczne, nie będące właścicielami przedsiębiorstw lub zakładów objętych lit. d) i e).
§  2.
1)
W dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia winni wszyscy posiadacze banknotów "krakowskich" grupy 1-szej, 2-ej i 3-ej sporządzić protokóły, stwierdzające faktycznie posiadaną w kasie na ten dzień sumę gotówki z wyszczególnieniem odrębnie sumy w banknotach "krakowskich" i sumy w biletach skarbowych z napisem "Narodowy Bank Polski".
(2)
Protokóły te podpiszą:
a)
w przedsiębiorstwach bankowych - dyrektor i druga osoba upoważniona do działania w imieniu tych instytucyj oraz kasjer,
b)
w innych przedsiębiorstwach i instytucjach - dwie osoby upoważnione do działania w imieniu tych przedsiębiorstw lub instytucyj i kasjer.
(3)
Protokóły te winny być złożone tego samego dnia we właściwym urzędzie skarbowym. Równocześnie prześle grupa 1-sza i 2-ga uwierzytelnione odpisy protokółów Ministrowi Skarbu, grupa 3-cia - właściwemu komisarzowi wojewódzkiemu.
§  3.
W czasokresie od 10 stycznia 1945 r. do 28 lutego 1945 r. wszyscy posiadacze banknotów "krakowskich" winni je złożyć jednorazowo w całości:
a)
grupy: 1-sza, z wyjątkiem przedsiębiorstw bankowych w wymienionych w załączniku do niniejszego rozporządzenia, 2-ga, 3-cia, 4-ta i 5-ta we właściwych urzędach skarbowych;
b)
grupa 7-a - w przedsiębiorstwach bankowych wymienionych w załączniku do niniejszego rozporządzenia.
(2)
Sposób i tryb wymiany na rzecz grupy 6-tej określi zarządzenie Ministra Skarbu w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej.
§  4.
Składać wolno tylko pieniądze, stanowiące własność zgłaszającego i to tylko w jednej instytucji (§ 3).
§  5.
1)
Przedsiębiorstwa bankowe nie wymienione w załączniku do niniejszego rozporządzenia składają Ministrowi Skarbu podania (§ 6) o wymianę złożonej przez nie kwoty w banknotach "krakowskich", zgodnie ze sporządzonym protokółem (§ 2).

Urzędy skarbowe dokonają na rzecz tych przedsiębiorstw wymiany na podstawie zezwolenia Ministra Skarbu.

(2)
Każde przedsiębiorstwo bankowe wymienione w załączniku do niniejszego rozporządzenia dokona samo wymiany posiadanej zgodnie ze sporządzonym protokółem (§ 2) kwoty w banknotach "krakowskich" na bilety skarbowe z napisem "Narodowy Bank Polski", znajdujące się w danym przedsiębiorstwie na rachunku Skarbu Państwa i przedłoży rozliczenie ministrowi Skarbu do zatwierdzenia.
§  6.
(1)
Posiadacze zaliczeni do grupy 2-giej składają Ministrowi Skarbu za pośrednictwem swych władz nadzorczych podania o wymianę.

Do podania należy załączyć:

a)
odpis protokółu o którym mowa w § 2,
b)
oświadczenie podającego o stanie jego wkładów bankowych na rachunkach polskich na dzień ogłoszenia dekretu.
(2)
Posiadaczom tym urzędy skarbowe wymienią sumy określone przez Ministra i Skarbu.
§  7.
(1)
Posiadacze zaliczeni do grupy 3-ciej składają podania z załącznikami, o których mowa w § 6, właściwemu komisarzowi wojewódzkiemu.
(2)
Urzędy skarbowe wymienią posiadaczom zaliczonym do grupy 3-ciej, sumę określoną przez komisarza wojewódzkiego.
§  8.
Posiadaczom zaliczonym do grupy 4-ej urzędy skarbowe wymienią równocześnie ze złożeniem banknotów "krakowskich" sumę do wysokości złotych 2.000,- (dwa tysiące).
§  9.
Posiadaczom zaliczonym do grupy 5-tej urzędy skarbowe wymienią równocześnie ze złożeniem banknotów krakowskich sumy określone przez komisje dla spraw wymiany banknotów "krakowskich".
§  10.
(1)
Przewidziana w art. 4 dekretu komisja wydaje decyzję w przedmiocie podlegającej wymianie kwoty na podstawie podania z załączeniem oświadczenia, o którym mowa w § 6 ust. 1 lit. b);
(2)
Komisja przy rozpatrywaniu tych podań i oznaczaniu wysokości podlegającej wymianie kwoty kieruje się przede wszystkim zasadą celowości z punktu widzenia gospodarki narodowej.
(3)
Komisja może zezwolić na wymianę najwyżej 50% złożonej sumy. Przedłożone podania komisja rozstrzyga większością głosów.
§  11.
Przed rozstrzygnięciem odwołania od decyzji komisji, przewidzianej w art. 4 dekretu, komisarz wojewódzki zasięga opinii komisji, w skład której wchodzą:
a)
dyrektor izby skarbowej jako przewodniczący,
b)
przedstawiciel wojewódzkiej rady narodowej,
c)
przedstawiciel wydziału przemysłowo-handlowego urzędu wojewódzkiego.
§  12.
(1)
Posiadaczom zaliczonym do grupy 7-mej wymienia się równocześnie ze złożeniem banknotów "krakowskich" sumę do wysokości złotych 500.- (pięćset złotych).
(2)
Osoby fizyczne uprawnione do wymiany winny udowodnić swoją tożsamość zaświadczeniem o zamieszkaniu i dowodem osobistym lub ważną legitymacją służbową.
(3)
W wypadkach, gdy z powodu okoliczności wywołanych wojną nie można stwierdzić tożsamości i zamieszkania w sposób w ust. (2) określony, starosta powiatowy, a w miastach wydzielonych prezydent miasta upoważniony jest do wydania zaświadczenia, zastępującego dokumenty w tym ustępie wymienione.
§  13.
Na złożone a nie wymienione banknoty "krakowskie" urzędy skarbowe i przedsiębiorstwa bankowe wydawać będą kwity depozytowe.
§  14.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 10 stycznia 1945 r.

ZAŁĄCZNIK 

Województwo Lubelskie.

Biała Podlaska

Komunalna Kasa Oszczędności pow. bialskiego,

Bank Spółdzielczo-Gospodarczy Sp. z o. o.

Biłgoraj

Komunalna Kasa Oszczędności pow. biłgorajskiego,

Bank "Społem".

Chełm

Komunalna Kasa Oszczędności pow. chełmskiego,

Bank "Społem".

Hrubieszów

Komunalna Kasa Oszczędności pow. hrubieszowskiego,

Bank "Społem",

Kraśnik

Komunalna Kasa Oszczędności pow. janowskiego,

Bank "Społem".

Krasnystaw

Bank "Społem".

Lubartów

Komunalna Kasa Oszczędności pow. lubelskiego oddział główny w Lubartowie,

Bank Spółdzielczy.

Lublin

Bank Gospodarstwa Krajowego,

Państwowy Bank Rolny,

Bank Handlowy w Warszawie,

Komunalna Kasa Oszczędności pow. lubelskiego,

Centralna Kasa Spółek Rolniczych,

Bank "Społem",

Kasa Przemysłowców i Rolników Lubelskich,

Towarzystwo Kredytowe Miejskie.

Łuków

Komunalna Kasa Oszczędności pow. łukowskiego,

Bank "Społem".

Międzyrzec

Komunalna Kasa Oszczędności pow. radzyńskiego oddział w Międzyrzecu,

Radzyń

Komunalna Kasa Oszczędności pow. radzyńskiego,

Siedlce

Komunalna Kasa Oszczędności Związku Międzykomunalnego w Siedlcach,

Bank "Społem".

Tomaszów Lubelski

Komunalna Kasa Oszczędności pow. tomaszowskiego,

Bank "Społem".

Włodawa

Bank "Społem".

Zamość

Komunalna Kasa Oszczędności pow. zamojskiego,

Centralna Kasa Spółdzielcza z nieogr. odp.

Województwo Rzeszowskie.

Brzozów

Komunalna Kasa Oszczędności pow. brzozowskiego,

Bank Spółdzielczy.

Dynów

Bank Spółdzielczy.

Jarosław

Komunalna Kasa Oszczędności pow. jarosławskiego,

Bank Spółdzielczy.

Kolbuszowa

Komunalna Kasa Oszczędności pow. kolbuszowskiego,

Bank Spółdzielczy.

Krosno

Komunalna Kasa Oszczędności pow. krośniańskiego.

Łańcut

Komunalna Kasa Oszczędności pow. łańcuckiego,

Powszechny Bank Spółdzielczy.

Nisko

Komunalna Kasa Oszczędności pow. niżańskiego,

Bank Spółdzielczy im. Stefczyka;

Przemyśl

Miejska Kasa Oszczędności,

Bank Mieszczański,

Ukraińska "Szczadnycia".

Przeworsk

Komunalna Kasa Oszczędności pow. przeworskiego,

Powszechny Bank Spółdzielczy.

Rozwadów

Komunalna Kasa Oszczędności pow. tarnobrzeskiego oddział w Rozwadowie.

Rzeszów

Bank Gospodarstwa Krajowego,

Komunalna Kasa Oszczędności pow. rzeszowskiego,

Centralna Kasa Spółek Rolniczych Agentura w Rzeszowie,

Bank Województwa Rzeszowskiego.

Sanok

Komunalna Kasa Oszczędności miasta Sanoka

Bank "Społem".

Strzyżów

"Komunalna Kasa Oszczędności m. Strzyżowa,

Bank Spółdzielczy im. Stefczyka.

Tarnobrzeg

Bank Spółdzielczy.

Województwo Warszawskie.

Garwolin

Komunalna Kasa Oszczędności pow. garwolińskiego.

Mińsk Mazowiecki

Komunalna Kasa Oszczędności pow. mińskiego.

Ostrów Mazowiecki

Bank Ludowy Sp. z o. o.

Sokołów Podlaski

Kasa Stefczyka.

Węgrów

Komunalna Kasa Oszczędności pow. węgrowskiego

Bank "Społem".

Województwo Kieleckie.

Sandomierz

Komunalna Kasa Oszczędności pow. sandomierskiego,

Bank Spółdzielczy Ziemi Sandomierskiej.

Województwo Krakowskie.

Mielec

Komunalna Kasa Oszczędności pow. mieleckiego,

Bank Spółdzielczy z nieogr. odp.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1945.1.3

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wykonanie dekretu o deponowaniu i wymianie banknotów Banku Emisyjnego w Polsce.
Data aktu: 06/01/1945
Data ogłoszenia: 06/01/1945
Data wejścia w życie: 10/01/1945