Wycofanie z obiegu marki niemieckiej na obszarze województwa białostockiego.

DEKRET
POLSKIEGO KOMITETU WYZWOLENIA NARODOWEGO
z dnia 23 października 1944 r.
o wycofaniu z obiegu marki niemieckiej na obszarze województwa białostockiego.

Na podstawie ustawy Krajowej Rady Narodowej z dnia 15 sierpnia 1944 r. o tymczasowym trybie wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr 1, poz. 3) - Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego postanawia a Prezydium Krajowej Rady Narodowej zatwierdza, co następuje:
Art.  1.

Z dniem 28 października 1944 r. marka niemiecka (Reichsmark, Rentenmark i inne rodzaje marek) przestaje być obiegowym środkiem płatniczym na obszarach wyzwolonych, wchodzących w skład województwa białostockiego.

Art.  2.

Niemiecki bilon metalowy pozostawia się do odwołania w obiegu po kursie 1 fenig - 1 grosz.

Art.  3.

W terminie do dnia 20 listopada 1944 r. urzędy skarbowe oraz komunalne kasy oszczędności przeprowadzą wymianę marek niemieckich typu Reichsmark na złotowe bilety skarbowe - emitowane na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 24 sierpnia 1944 r., o emitowaniu biletów skarbowych (Dz. U. R. P. Nr 3, poz. 11) po kursie 1 marka = 1 złoty.

Art.  4.
§  1.
Prawo do wymiany służy osobom, które w dniu zgłoszenia się do wymiany mają ukończonych lat 18 i do dnia wyzwolenia spod okupacji niemieckiej zamieszkiwały na obszarze województwa białostockiego.
§  2.
Osoby, zgłaszające się do wymiany, udowodnić winny tożsamość i zamieszkanie obowiązującym w czasie okupacji na tym terenie dowodem osobistym i zaświadczeniem o zamieszkaniu.
§  3.
Upoważnia się wojewodę białostockiego do udzielania w wypadkach wyjątkowych zezwoleń na wymianę osobom, nie mogącym ze względu na okoliczności wojną wywołane, stwierdzić tożsamości i zamieszkania wymienionym w § 2 dowodem osobistym i zaświadczeniem.
Art.  5.
§  1.
Wymianie podlega kwota do wysokości 300 marek na jedną osobę, pozostała zaś kwota przyjęta będzie do depozytu, na co wydany zostanie kwit depozytowy. Do depozytu przyjmowane będą marki typu Reichsmark i Rentenmark.

Przedkładać do wymiany i depozytu wolno tylko pieniądze, stanowiące własność zgłaszającego i to tylko w jednej instytucji wymienno-depozytowej (urzędach skarbowych względnie komunalnych kasach oszczędności na terenie województwa białostockiego), w art. 3 niniejszego dekretu, przewidzianej.

§  2.
Kto wbrew postanowieniom § 1 złoży do wymiany i ewentualnie do depozytu marki niemieckie:
a)
nie stanowiące jego własności lub
b)
w różnych instytucjach wymienno-depozytowych,

podlega karze więzienia do lat pięciu. Ponadto sąd orzeka przepadek kwot złożonych do wymiany i ewentualnie do depozytu, przy czym w razie podjęcia już przez sprawcę kwot, podlegających przepadkowi, sąd nakaże ściągnięcie ich z majątku skazanego.

Art.  6.

Kierownik Resortu Gospodarki Narodowej i Finansów może na warunkach przezeń określonych zezwolić w drodze wyjątku instytucjom samorządowym, społecznym i kulturalnym na wymianę marek na złotowe bilety skarbowe do pełnej wysokości przedstawionej do wymiany kwoty, o ile kwoty te stanowią ich własne fundusze.

Art.  7.

Wykonanie niniejszego dekretu porucza się Kierownikowi Resortu Gospodarki Narodowej i Finansów.

Art.  8.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1944.9.43

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Wycofanie z obiegu marki niemieckiej na obszarze województwa białostockiego.
Data aktu: 23/10/1944
Data ogłoszenia: 25/10/1944
Data wejścia w życie: 25/10/1944