Częściowa mobilizacja i rejestracja ludności do służby wojskowej.

DEKRET
POLSKIEGO KOMITETU WYZWOLENIA NARODOWEGO
z dnia 15 sierpnia 1944 r.
o częściowej mobilizacji i rejestracji ludności do służby wojskowej.

Znaczna część ziemi polskiej krwawi się jeszcze w jarzmie niemieckiego okupanta. Aby dobić znienawidzonego wroga, zwiększyć udział Narodu Polskiego w zwycięstwie nad hitleryzmem, wzmóc siłę zbrojną odradzającej się Rzeczypospolitej Polskiej, zapewnić wyzwolonej Ojczyźnie dostojną pozycję i znaczenie wśród narodów świata - na podstawie ustawy Krajowej Rady Narodowej z dnia 15 sierpnia 1944 r. o tymczasowym trybie wydawania dekretów z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr 1, poz. 3) Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego postanawia a Prezydjum Krajowej Rady Narodowej zatwierdza, co następuje:
Art.  1.

Powołać w czasie od 20 do 31 sierpnia 1944 r. do służby wojskowej na wyzwolonych spod okupacji niemieckiej terenach Rzeczypospolitej następujących obywateli mężczyzn uznanych za zdolnych do służby wojskowej.

a)
Poborowych, urodzonych w roku 1924, 1923, 1922, 1921.
b)
Oficerów rezerwy, oficerów b. tajnych organizacji wojskowych, oficerów w stanie spoczynku i urzędników wojskowych do lat 50, a oficerów zawodowych (służby czynnej) do lat 60.
c)
Podoficerów rezerwy, podoficerów b. tajnych organizacji wojskowych, podoficerów w stanie spoczynku do lat 40, a podoficerów zawodowych (służby czynnej) do lat 50.
d)
Lekarzy, felczerów, lekarzy weterynarji i felczerów weterynarji do lat 50.
e)
Szoferów, specjalistów samochodowych, specjalistów lotnictwa i broni pancernej do lat 40.
Art.  2.

Przeprowadzić w terminie od 1 do 20 września 1944 r. rejestrację:

a)
Mężczyzn, urodzonych w roku 1920, 1919, 1918, 1917, 1916, 1915, 1914, 1913, 1912, 1911.
b)
Kobiet-lekarzy do lat 30.
c)
Kobiet-starszych pielęgniarek, pielęgniarek, sanitariuszek, radiotelegrafistek, telegrafistek od 19 do 30 lat.
Art.  3.

Mobilizację i rejestrację powołanych do służby wojskowej oraz rejestrację obywateli, wymienionych w art. 2, przeprowadzają Rejonowi Komendanci Uzupełnień przez Tymczasowe Wojskowe Komisje Poborowe i Rejestracyjne, które po zmobilizowaniu wojskowych i urzędników R. K. U. przekształcą się w Rejonowe Komendy Uzupełnień.

Art.  4.

Od stawiennictwa do poboru i rejestracji są wolne osoby ułomne, które wymagają opieki jak: kaleki, głuchoniemi, umysłowo chorzy, garbaci i t. d.

Art.  5.

Od stawiennictwa do poboru są wolni:

a)
Właściciele i dyrektorzy fabryk i zakładów przemysłowych, administratorzy przedsiębiorstw gospodarczych, zatwierdzeni przez Powiatowe Rady Narodowe.
b)
Pełniący służbę pracownicy kolei żelaznych, pracownicy poczt i telegrafów i pracownicy dróg wodnych.
c)
Członkowie milicji i funkcjonariusze bezpieczeństwa publicznego w czynnej służbie.
d)
Wysoko wykwalifikowani pracownicy i urzędnicy fabryk, przedsiębiorstw państwowych i urzędów państwowych na wniosek właścicieli, dyrektorów lub kierowników, zatwierdzonych przez Powiatowe Rady Narodowe.
e)
Nauczyciele i wykładowcy szkół średnich i wyższych, profesorowie, asystenci i t. p. pracownicy zakładów i laboratoriów naukowych.
f)
Osoby duchowne i duszpasterze wszelkich wyznań.
g)
Jedyni żywiciele rodziny, posiadający co najmniej dwoje małoletnich dzieci, ojcowie małoletnich dzieci bez matki, na podstawie zaświadczeń, wydanych przez miejscowe władze administracji cywilnej, utworzone z ramienia Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego.
h)
Kobiety specjalistki, mające dzieci.

Wymienieni w art. 5 od a) do g) winni stawić się do rejestracji.

Po zarejestrowaniu się otrzymują zaświadczenia o odroczeniu (reklamacje), wydane przez Rejonowych Komendantów Uzupełnień.

Art.  6.

Rejonowi Komendanci Uzupełnień przeprowadzą pobór i powołanie do wojska osób, wymienionych w art. 1 oraz rejestrację osób wymienionych w art. 2, wyznaczą odpowiednie terminy i ustalą miejsce stawiennictwa.

Art.  7.

Oficerowie, podoficerowie oraz wszystkie osoby, powołane do poboru i do służby wojskowej, przy zgłoszeniu się winni posiadać żywność na 10 dni, zależnie od wyznaczonego miejsca stawiennictwa. Powołani do poboru i do służby wojskowej winni zabrać ze sobą prócz tego dwie zmiany bielizny, przybory do jedzenia, przybory toaletowe i posiadany ekwipunek wojskowy.

Art.  8.

Na organa milicji i przedstawicieli władz bezpieczeństwa publicznego wkłada się obowiązek i odpowiedzialność za dopilnowanie terminowego stawiennictwa powołanych do poboru, do służby wojskowej i do rejestracji.

Art.  9.

Osoby, uchylające się od stawiennictwa zostaną pociągnięte do odpowiedzialności według prawa wojennego.

Art.  10.

Wykonanie dekretu niniejszego porucza się Kierownikowi Resortu Administracji Publicznej, Kierownikowi Resortu Obrony Narodowej oraz Kierownikowi Resortu Bezpieczeństwa Publicznego.

Art.  11.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1944.2.5

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Częściowa mobilizacja i rejestracja ludności do służby wojskowej.
Data aktu: 15/08/1944
Data ogłoszenia: 22/08/1944
Data wejścia w życie: 22/08/1944