Rejestr zastawowy rolniczy i znaki zastawnicze.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRÓW: SKARBU, SPRAWIEDLIWOŚCI ORAZ ROLNICTWA I REFORM ROLNYCH
z dnia 23 sierpnia 1939 r.
o rejestrze zastawowym rolniczym i o znakach zastawniczych.

Na podstawie art. 7 ust. 3, art. 8 ust. 1 i art. 22 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o rejestrowym zastawie rolniczym (Dz. U. R. P. Nr 38, poz. 360), zmienionego rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz. U. R. P. Nr 72, poz. 655) i dekretem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz. U. R. P. Nr 72, poz. 482) zarządza się co następuje:
§  1.
Artykuły, powołane w rozporządzeniu niniejszym bez bliższego określenia, oznaczają przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o rejestrowym zastawie rolniczym (Dz. U. R. P. Nr 38, poz. 360) w brzmieniu ustalonym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 sierpnia 1932 r. (Dz. U. R. P. Nr 72, poz. 655) i dekretem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 8 sierpnia 1939 r. (Dz. U. R. P. Nr 72, poz. 482), paragrafy, powołane bez bliższego określenia, oznaczają przepisy rozporządzenia niniejszego.
§  2.
Rejestr zastawowy rolniczy prowadzi sąd grodzki, właściwy ze względu na miejsce przechowania przedmiotu zastawu, oznaczone w umowie zastawniczej.

W razie późniejszego przeniesienia miejsca przechowania przedmiotu zastawu na obszar właściwości innego sądu grodzkiego, przeniesienie wpisów do rejestru właściwego sądu następuje tylko na wniosek zastawcy lub zastawnika.

§  3.
Dla każdego gospodarstwa rolnego albo przedsiębiorstwa handlowego lub przemysłowego prowadzony będzie osobny rejestr zastawowy.

Prawa zastawu na przedmiotach, należących do tego samego gospodarstwa lub przedsiębiorstwa, mogą być wpisane do jednego tylko rejestru, chyba że poszczególne przedmioty zastawu przechowywane są na obszarze właściwości różnych sądów.

§  4.
Każdy rejestr składa się z nagłówka i 8 rubryk (wzór).

Nagłówek zawiera: numer bieżący rejestru oraz oznaczenie gospodarstwa lub przedsiębiorstwa, którego rejestr dotyczy (gmina, gromada, numer spisowy, ewentualną nazwę gospodarstwa rolnego albo firmę i siedzibę przedsiębiorstwa).

Do poszczególnych rubryk wciąga się następujące dane:

1)
do pierwszej - numer kolejny wpisu;
2)
do drugiej - imię i nazwisko (firmę) zastawcy z oznaczeniem tytułu, na podstawie którego prowadzi dane gospodarstwo albo przedsiębiorstwo (właściciel, dzierżawca, użytkownik);
3)
do trzeciej - miejsce przechowania przedmiotu zastawu, a jeżeli przedmiot zastawu znajduje się na nieruchomości, nie będącej własnością zastawcy, lub w przechowaniu u osoby trzeciej, imię i nazwisko (firmę) właściciela nieruchomości lub przechowawcy oraz wzmiankę o wyrażeniu przez właściciela nieruchomości lub przechowawcę zgody na ustanowienie rejestrowego prawa zastawu;
4)
do czwartej - dokładne oznaczenie przedmiotu zastawu, jego ilość (wagę) wraz z wymienieniem cech charakterystycznych;
5)
do piątej - sumę wierzytelności, zabezpieczonej zastawem;
6)
do szóstej - treść wpisu z oznaczeniem numeru bieżącego dziennika spraw rejestrowego zastawu rolniczego, tytułu wierzytelności, zabezpieczonej zastawem, umowy zastawniczej (wraz z wzmianką, że umowa ta zezwala na zastąpienie przedmiotu zastawu takąż samą ilością rzeczy, tego samego gatunku i takiej samej jakości) oraz firmę i siedzibę zastawnika;
7)
do siódmej - datę, w której wygasa prawo zastawu;
8)
do ósmej - zmiany i wykreślenia, dotyczące prawa zastawu, miejsca przechowania oraz osoby właściciela nieruchomości lub przechowawcy, przedmiotu zastawu, wierzytelności, zabezpieczonej zastawem, i osoby zastawnika z wymienieniem dokumentu lub przepisu, uzasadniającego wpis, oraz numeru bieżącego dziennika; do tej rubryki wpisuje się również wzmiankę o skierowaniu egzekucji do wierzytelności zastawnika, zabezpieczonej rejestrowym prawem zastawu, o wszczęciu postępowania sądowego lub egzekucji do przedmiotu zastawu oraz o sprzedaży przedmiotu zastawu w drodze licytacji publicznej.

Dokonane wpisy w rubrykach: szóstej i ósmej podpisuje prowadzący rejestr, umieszczając obok datę dokonania wpisu.

§  5.
Dla każdego rejestru będzie przeznaczona odpowiednia ilość stronic.

Poszczególne rejestry winny być zebrane w tomy o trwałej oprawie.

Każdy tom będzie na zewnątrz oznaczony napisem: "Rejestr zastawu rolniczego", tudzież kolejną rzymską liczbą. Stronice będą kolejno numerowane.

Na ostatniej stronicy każdego tomu powinno znajdować się poświadczenie o ilości stronic, podpisane przez sędziego i sekretarza.

§  6.
Odpisy dokumentów, będących podstawą wpisu w rejestrze, należy zbierać w tomy o trwałej oprawie według kolejnych numerów dziennika spraw rejestrowego zastawu rolniczego. Każdy tom powinien być oznaczony na okładce napisem: "Księga załączników rejestru zastawu rolniczego" oraz rokiem którego dotyczy.

Odpisy powinny być poświadczone.

§  7.
Rejestr prowadzi sekretarz sądowy pod nadzorem sędziego.
§  8.
Wpisy do rejestru mogą nastąpić tylko na mocy orzeczenia sądowego.
§  9.
Wpisy do rejestru będą dokonywane według kolejności wpływu wniosków.

Przed ostatecznym załatwieniem jednego wniosku nie można na zasadzie późniejszego wniosku dozwolić wpisu, dotyczącego tego samego przedmiotu zastawu.

§  10.
Osoby interesowane mają prawo przeglądać pod nadzorem sekretarza w godzinach urzędowych rejestr, księgę załączników oraz akta, dotyczące rejestru, tudzież żądać z nich odpisów, wyciągów i wszelkiego rodzaju poświadczeń.
§  11.
W postępowaniu w sprawach rejestru zastawowego rolniczego należy, o ile rozporządzenie niniejsze nie stanowi inaczej, stosować odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego oraz przepisy wprowadzające ten kodeks.
§  12.
Jeżeli z przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o rejestrowym zastawie rolniczym i rozporządzenia niniejszego nie wynika nic innego, wpis do rejestru może nastąpić tylko na wniosek i w granicach tego wniosku.
§  13.
Jeżeli wniosek dotyczy prawa zastawu na przedmiocie należącym do gospodarstwa lub przedsiębiorstwa, dla którego istnieje już osobny rejestr, prowadzony w tym samym sądzie, wówczas we wniosku należy wymienić numer tego rejestru.
§  14.
We wniosku o wpis do rejestru należy podać zwięzłe ujęcie treści wpisu, która ma być ujawniona w rejestrze.

Do wniosku należy dołączyć tyle jego odpisów, ile jest osób, które należy zawiadomić o postanowieniu sądu.

§  15.
Dokumenty, na podstawie których ma nastąpić wpis, należy składać w oryginale.

Do księgi załączników należy dołączyć odpisy. Odpisy należy sporządzić na całym arkuszu zwyczajnej wielkości, przy czym z boku ma być pozostawione miejsce o szerokości potrzebnej na oprawę.

Dołączenie odpisów jest zbędne, jeżeli odpis dokumentu już się znajduje w księdze załączników.

§  16.
Wpisy mogą być dokonane tylko na podstawie dokumentów urzędowych lub prywatnych z notarialnie poświadczonymi podpisami osób, których prawa mają być przez wpis ograniczone.

Dokument prywatny bez poświadczenia podpisu wystarczy do wpisu przeniesienia rejestrowego prawa zastawu na rzecz innej instytucji kredytowej (art. 12), jeżeli do wniosku o wpis dołączona zostanie umowa zastawnicza w oryginale.

§  17.
Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W razie wątpliwości, czy przedmiot zastawu odpowiada przepisom art. 4, sąd może przesłuchać strony i biegłych.

§  18.
Orzeczenia sądu zapadają w formie postanowienia.

Postanowienie, wydane zgodnie z wnioskiem, może być ujęte w formie zwięzłej notatki z powołaniem się na treść wniosku.

Postanowienie, wydane niezgodnie z wnioskiem, winno być uzasadnione z urzędu.

§  19.
Postanowienie, dozwalające wpisu, winno być doręczone z urzędu wraz z odpisem wniosku wnioskodawcy oraz osobom, których praw dotyczy dozwolony wpis. Ponadto o treści wpisu prawa zastawu zawiadamia się podmioty, wymienione w art. 6 ust. 4.

Postanowienie, odmawiające wpisu, doręcza się tylko wnioskodawcy.

Oryginał umowy zastawniczej, opatrzony poświadczeniem dokonanego wpisu, oraz inne załączniki, złożone w oryginale, sąd zwróci osobie, wskazanej we wniosku, a w braku takiej wskazówki - wnioskodawcy.

W razie zgłoszenia wniosku o przeniesienie wpisów do rejestru innego sądu (§ 2 ust. 2) sąd prześle z urzędu właściwemu sądowi poświadczony odpis wszystkich - także wykreślonych - wpisów w rejestrze, dotyczących przedmiotu zastawu, którego miejsce przechowania zostało przeniesione.

§  20.
Skarga kasacyjna na orzeczenie sądu okręgowego nie służy, jeżeli postanowienie sądu rejestrowego zostało zatwierdzone.
§  21.
Urząd skarbowy, który skierował egzekucję do przedmiotu zastawu, obowiązany jest zawiadomić o tym zastawnika oraz sąd rejestrowy celem wpisania wzmianki w rejestrze.
§  22.
Organ, przeprowadzający sprzedaż przedmiotu zastawu w drodze licytacji publicznej, powinien zawiadomić o dokonanej sprzedaży sąd rejestrowy celem wpisania wzmianki w rejestrze.
§  23.
W razie skierowania egzekucji do wierzytelności zastawnika, zabezpieczonej rejestrowym prawem zastawu, organ, przeprowadzający egzekucję, powinien zawiadomić o tym sąd rejestrowy celem wpisania wzmianki o rejestrze.
§  24.
Każdy wpis w rejestrze powinien być oddzielony od następnego linią poprzeczną.

Wpisy i części ich, pozbawione znaczenia wskutek następnych zmian i wykreśleń należy podkreślić czerwonym atramentem.

§  25.
Wpisy należy uskuteczniać starannie, pismem czytelnym i bez skróceń.

Podskrobywania są wzbronione.

§  26.
Pomyłki pióra itp. oczywiste błędy we wpisach powinny być przekreślane czerwonym atramentem tak, aby można było odczytać tekst pierwotny.
§  27.
Szczegółową instrukcję co do prowadzenia rejestru zastawowego, aktów sądowych, tudzież rejestrów pomocniczych w sprawach rejestrowego zastawu rolniczego wyda Minister Sprawiedliwości.
§  28.
Produkty rolnictwa, na których ustanowiono rejestrowe prawo zastawu, winny być oznaczone znakami, celem odróżnienia od innych ruchomości, będących w posiadaniu zastawcy lub przechowawcy.

Znaki te, zawierające oznaczenie osoby zastawnika, powinny być umieszczone na przedmiocie zastawu, bądź w miejscu jego stałego przechowywania w taki sposób, aby były dla każdego widoczne oraz zabezpieczone przed zniszczeniem. Inwentarz żywy, na którym ustanowiono zastaw, winien być oznaczony przez wypalanie znaków na rogach lub kolczykowanie.

§  29.
Znaków zastawniczych, bądź narzędzi do ich wykonania dostarczać będzie instytucja kredytowa jednocześnie z podpisaniem umowy zastawniczej.

Instytucja kredytowa, udzielająca pożyczki pod zastaw, może ustalić dodatkowo inny jeszcze sposób zabezpieczania tożsamości przedmiotu zastawu.

§  30.
Rejestrów, sporządzonych według wzorów dotychczasowych, należy używać nadal aż do wyczerpania zapasów po dokonaniu niezbędnych zmian, wynikających z przepisów rozporządzenia niniejszego; w szczególności należy dotychczasową przedziałkę drugą podzielić na dwie części tak, aby utworzyć z niej rubrykę drugą i trzecią, przewidzianą we wzorze, dołączonym do rozporządzenia niniejszego.

Do czasu wydania nowej instrukcji w sprawach rejestrowego zastawu rolniczego (§ 27) należy odpowiednio stosować przepisy instrukcji dotychczasowej ze zmianami wynikającymi z rozporządzenia niniejszego.

§  31.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Jednocześnie traci moc rozporządzenie Ministrów: Skarbu, Sprawiedliwości i Rolnictwa z dnia 14 lipca 1928 r. o rejestrze zastawowym rolniczym i znakach zastawniczych (Dz. U. R. P. Nr 72, poz. 658).

ZAŁĄCZNIK 

REJESTR ZASTAWOWY ROLNICZY Nr.....

Gospodarstwo rolne (Przedsiębiorstwo).........

.........

.........

.........

1 2 3 4
Numer kolejny wpisu Imię i nazwisko (firma) zastawcy i tytuł posiadania gospodarstwa lub przedsiębiorstwa Miejsce przechowania przedmiotu zastawu Przedmiot zastawu
Ilość i waga Nazwa przedmiotu i znaki szczególne
5 6 7 8
Suma zabezpieczona zastawem Treść wpisu Data wygaśnięcia prawa zastawu Zmiany i wykreślenia
gr do Nr wpisu Treść

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1939.81.528

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Rejestr zastawowy rolniczy i znaki zastawnicze.
Data aktu: 23/08/1939
Data ogłoszenia: 30/08/1939
Data wejścia w życie: 30/08/1939