Bilansowanie w złotych na obszarze odzyskanych ziem Śląska Cieszyńskiego.

DEKRET
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ
z dnia 22 listopada 1938 r.
o bilansowaniu w złotych na obszarze odzyskanych ziem Śląska Cieszyńskiego.

Na podstawie art. 55 ust. (2) ustawy konstytucyjnej postanawiam, co następuje:
Przepisy ogólne.
Art.  1.

Na obszarze odzyskanych ziem śląska Cieszyńskiego wszystkie osoby fizyczne i prawne obowiązane do prowadzenia ksiąg handlowych powinny sporządzić inwentarz i bilans otwarcia w złotych.

Art.  2.

Inwentarz i bilanse otwarcia mają być sporządzone na dzień 1 stycznia 1939 r.

Art.  3.
(1)
Przy sporządzaniu inwentarza i bilansu otwarcia w złotych przedmioty majątkowe należy szacować według zasad następujących:
1)
grunty, budynki, maszyny, środki transportowe, narzędzia pracy, ruchomości, prawa, koncesje, patenty, licencje i inne inwestycje, przeznaczone do stałego użytku, przyjmuje się w dotychczasowej wartości książkowej, wyrażonej w walucie czesko - słowackiej, według kursu 16 złotych za 100 koron czeskich;
2)
towary, półfabrykaty, surowce i materiały pomocnicze przyjmuje się według wartości rzeczywistej, co najwyżej jednak w wysokości kosztów własnych, a jeżeliby koszty te były wyższe od ceny rynkowej w dniu bilansowym - nie wyżej ceny rynkowej;
3)
papiery wartościowe przyjmuje się do bilansu według ich rzeczywistej wartości - nie wyżej jednak ceny nabycia;
4)
waluty obce oraz wierzytelności i zobowiązania w walutach obcych - należy przerachować według przeciętnego kursu giełdowego z grudnia 1938 r.
(2)
Do wierzytelności i zobowiązań, unormowanych dekretem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 października 1938 r. o przerachowaniu zobowiązań, owiewających na walutę czesko - słowacką (Dz. U. R. P. Nr 79, poz. 535), mają zastosowanie przepisy tego dekretu.
Art.  4.

Przy sporządzaniu bilansu otwarcia w złotych nie stosuje się odmiennych od przepisów dekretu niniejszego przepisów o oszacowaniu przedmiotów majątkowych, zawartych w obowiązujących ustawach oraz statutach spółek akcyjnych lub umowach spółkowych i towarzystw ubezpieczeń wzajemnych.

Kapitały własne.

Art.  5.

Za kapitały przedsiębiorstwa uważa się różnicę pomiędzy wartością aktywów i pasywów, przeszacowanych na złote. Kapitały: amortyzacyjny, zakładowy (akcyjny, udziałowy), rezerwowy (zapasowy, zasobowy) i inne kapitały przedsiębiorstwa nie są uważane za pasywa.

Art.  6.
(1)
Z ogólnej sumy kapitałów przedsiębiorstwa (art. 5) wydziela się przede wszystkim na kapitał amortyzacyjny kwotę otrzymaną z przerachowania dotychczasowego kapitału amortyzacyjnego, wyrażonego w walucie czesko - słowackiej, według kursu 16 złotych za 100 koron czeskich.
(2)
Z pozostałej reszty wydziela się kapitał zakładowy (akcyjny, udziałowy) w wysokości dotychczasowej, określonej w walucie czesko - słowackiej, przerachowanej na walutę polską według kursu 16 złotych za 100 koron czeskich.
(3)
Kapitał zakładowy przedsiębiorstwa, którego bilans otwarcia w złotych, sporządzony według zasad przerachowania, ustalonych w dekrecie niniejszym, wykaże kwotę niższą od kwoty, jaka wypada z przerachowania według przepisów ust. (2), ustala się na kwotę, otrzymaną z przerachowania.
(4)
Dla zaokrąglenia dopuszczalne jest przekroczenie wzwyż lub wzniż kwoty kapitału zakładowego, ustalonej według zasad ust. (2), do ilości pełnych setek, podzielonych przez ogólną ilość akcyj, z tym, że kwota przekroczenia nie może być większa od 5% kwoty, przeliczonej według zasad ust. (2).
(5)
Zaokrąglenie kapitału zakładowego wzwyż, przewidziane w ust. (4), może być stosowane jedynie wówczas, jeżeli na to pozwala nadwyżka aktywów nad pasywami.
Art.  7.
(1)
Przepisy art. 6 ust. (2) stosuje się odpowiednio do istniejących w bilansie dotychczasowych kapitałów rezerwowych.
(2)
Jeżeli nadwyżka aktywów nad pasywami, pozostała, po przerachowaniu kapitału amortyzacyjnego i zakładowego, nie wystarcza na zastosowanie przepisów ust. (1) artykułu niniejszego, podział nadwyżki pomiędzy kapitały rezerwowe następuje w stosunku, odpowiadającym stosunkowi wzajemnemu tych kapitałów według ostatniego bilansu w koronach czeskich.
Art.  8.

Reszta nadwyżki aktywów nad pasywami, pozostała po przerachowaniu kapitałów amortyzacyjnego, zakładowego i rezerwowych, stanowi kapitał rezerwowy specjalny, przeznaczony przede wszystkim na pokrycie strat, jakie mogą okazać się w wyniku przerachowania, a następnie-na pokrycie wszelkich strat bilansowych na równi z kapitałami, przeznaczonymi na ten cel.

Obliczenie nominalnej wartości akcji lub udziału.

Art.  9.

Nominalna wartość akcji lub udziału ma wynosić taką kwotę złotych, jaka wypadnie z podziału kapitału zakładowego (akcyjnego, udziałowego) wyrażonego w złotych, przez dotychczasową ogólną ilość akcyj lub udziałów.

Zatwierdzenie bilansu i zmiana statutu.

Art.  10.

Bilans otwarcia w złotych powinien być zatwierdzony przez właściwe organa przedsiębiorstwa w terminie do dnia 1 czerwca 1939 r. Uchwały zapadają zwykłą większością głosów.

Art.  11.

Wszystkie instytucje kredytowe i ubezpieczeniowe, mające siedzibę na obszarze odzyskanych ziem Śląska Cieszyńskiego, obowiązane są przedstawić bilansie otwarcia w złotych, sporządzone według zasad dekretu niniejszego, wraz ze szczegółowymi wyjaśnieniami, do Ministerstwa Skarbu niezwłocznie po ich przyjęciu przez właściwe organa instytucji, najpóźniej jednak do dnia 1 lipca 1939 r. celem uzyskania zatwierdzenia.

Art.  12.

Kapitał zakładowy, wykazany w bilansie otwarcia w złotych na dzień 1 stycznia 1939 r., powinien być uwidoczniony w rejestrze handlowym zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Art.  13.

Bilanse otwarcia w złotych przedsiębiorstw, obowiązanych do publicznego składania sprawozdań, powinny być ogłoszone w myśl obowiązujących przepisów o bilansach.

Przepisy podatkowe.

Art.  14.
(1)
Nadwyżki bilansowe, pochodzące z przerachowania, dokonanego w myśl dekretu niniejszego, nie podlegają opodatkowaniu.
(2)
Przerachowanie, przewidziane w dekrecie niniejszym, nie podlega opłacie stemplowej.

Przepisy przejściowe i końcowe.

Art.  15.

Wpisy do rejestru handlowego, wynikające z zastosowania dekretu niniejszego, są wolne od opłat rejestrowych.

Art.  16.

Jeżeli przedsiębiorstwo, obowiązane do przerachowania bilansu na złote, nie dokona tego przerachowania w terminie określonym w art. 11 nie uwidoczni odpowiednich wpisów w terminie do dnia 1 sierpnia 1939 r., właściwy sąd może na wniosek Ministrów Skarbu oraz Przemysłu i Handlu nałożyć na właścicieli lub zarządców przedsiębiorstwa grzywnę w wysokości od 100 zł do 10.000 zł.

Art.  17.
(1)
Do zrzeszeń o zmiennym kapitale lub składzie osobowym, dążących wyłącznie do celów, wymienionych w art. 1 ustawy z dnia 29 października 1920 r. o spółdzielniach (Dz. U. R. P. z 1934 r. Nr 55, poz. 495), nie stosuje się przepisów art. 6 ust. (4) i (5) oraz art. 9 i 12 dekretu niniejszego.
(2)
Wykazany w bilansie otwarcia w złotych kapitał zakładowy (udziałowy) zrzeszeń, wymienionych w ustępie poprzedzającym, ulega podziałowi na udziały proporcjonalnie do wartości wpłat, dokonanych na każdy udział.
Art.  18.

Wykonanie dekretu niniejszego porucza się Ministrom Skarbu oraz Przemysłu i Handlu.

Art.  19.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1938.90.618

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Bilansowanie w złotych na obszarze odzyskanych ziem Śląska Cieszyńskiego.
Data aktu: 22/11/1938
Data ogłoszenia: 23/11/1938
Data wejścia w życie: 23/11/1938