Rozciągnięcie mocy obowiązującej niektórych przepisów prawa cywilnego i handlowego na odzyskane ziemie Śląska Cieszyńskiego.

DEKRET
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ
z dnia 18 listopada 1938 r.
o rozciągnięciu mocy obowiązującej niektórych przepisów prawa cywilnego i handlowego na odzyskane ziemie Śląska Cieszyńskiego.

Na podstawie art. 55 ust. (2) ustawy konstytucyjnej postanawiam co następuje:
Art.  1.

Na odzyskane ziemie Śląska Cieszyńskiego rozciąga się z dniem 1 stycznia 1939 r. moc obowiązującą następujących aktów ustawodawczych wraz z późniejszymi zmianami:

1)
rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 20 października 1926 r. o uzupełnieniu przepisów normujących ustrój władz spółek akcyjnych (Dz. U. R. P. Nr 103, poz. 598);
2)
rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 kwietnia 1927 r. o należnościach za sporządzenie protestu (Dz. U. R. P. Nr 43, poz. 381);
3)
rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Kodeks zobowiązań (Dz. U. R. P. Nr 82, poz. 598);
4)
rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. Przepisy wprowadzające kodeks zobowiązań (Dz. U, R. P. Nr 82, poz. 599);
5)
rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy część I (Dz. U. R, P. Nr 57, poz. 502);
6)
rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Przepisy wprowadzające kodeks handlowy część I (Dz. U. R. P. Nr 57, poz. 503);
7)
ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (Dz. U. R. P. Nr 37, poz. 282);
8)
ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo czekowe (Dz. U. R. P. Nr 37, poz. 283).
Art.  2.
(1)
Ilekroć w akcie ustawodawczym, wymienionym w art. 1, jest mowa o przepisie, który nie miał lub nie zachował mocy na ziemiach odzyskanych, rozumie się analogiczny przepis na tych ziemiach dotychczas obowiązujący; przepisy, utrzymane w mocy, stosuje się odpowiednio.
(2)
W szczególności z dniem 1 stycznia 1939 r. tracą moc obowiązującą:
1)
ustawa z dnia 28 kwietnia 1889 r. o zakładaniu i prowadzeniu składowych domów publicznych (Dz. u. p. austr. Nr 64);
2)
ustawa z dnia 6 marca 1906 r. o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (Dz. u. p. austr. Nr 58);
3)
ustawa z dnia 3 kwietnia 1906 r. o czeku (Dz. u, p. austr. Nr 84);
4)
ustawa wekslowa z dnia 13 grudnia 1927 r. (Zb. ust. 1 rozp. czeskosłow. Nr 1 z 1928 r.);
5)
ustawa z dnia 12 kwietnia 1935 r. o interesach ratowych (Zb. ust, i rozp. czeskosłow. Nr 76).
(3)
Pozostają natomiast w mocy przepisy, normujące stosunek pracy pomocników handlowych.
Art.  3.

Do czasu rozciągnięcia na ziemie odzyskane mocy obowiązującej ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. R. P. Nr 51, poz. 396) pozostają w mocy przepisy § 1154 b kodeksu cywilnego austriackiego w brzmieniu, nadanym ustawą z dnia 1 kwietnia 1921 r. (Zb. ust. 1 rozp. czeskosłow. Nr 155).

Art.  4.

Zamiast art. XXXVIII-XLII przepisów wprowadzających kodeks handlowy część I należy na obszarze ziem odzyskanych stosować przepisy, zawarte w art. 5 i 6 dekretu niniejszego.

Art.  5.
(1)
Do spółek akcyjnych, mających swą siedzibę na obszarze ziem odzyskanych, a zarejestrowanych lub zgłoszonych do zarejestrowania przed dniem 1 stycznia 1939 r., przepisy kodeksu handlowego o spółkach akcyjnych stosować się będzie od dnia zarejestrowania statutu, uzgodnionego z przepisami kodeksu handlowego.
(2)
Uzgodnienie statutu w trybie, przewidzianym przez prawo, obowiązujące przed dniem 1 stycznia 1939 r., oraz zgłoszenie do rejestru handlowego uzgodnionego statutu powinno nastąpić najpóźniej do dnia 30 czerwca 1940 r.
(3)
Po upływie tego terminu sprzeczne z przepisami kodeksu handlowego postanowienia statutów takich spółek nie będą miały mocy prawnej.
(4)
Spółki, które w powyższym terminie nie uzgodnią w istotnych punktach swych statutów z przepisami kodeksu handlowego o spółkach akcyjnych, mogą ulec rozwiązaniu i likwidacji na mocy orzeczenia sądu rejestrowego, wydanego na wniosek Ministra Przemysłu i Handlu. Postanowienia sądu rejestrowego w tym przedmiocie podlegają wykonaniu dopiero po ich uprawomocnieniu się.
(5)
Rozwiązanie spółki na podstawie przepisu ustępu poprzedzającego może nastąpić tylko do dnia 30 czerwca 1945 r.
Art.  6.
(1)
Do spółek akcyjnych, mających swą siedzibę na obszarze ziem odzyskanych, a zarejestrowanych lub zgłoszonych do zarejestrowania przed dniem 1 stycznia 1939 r., nie stosuje się przepisów kodeksu handlowego, o ile mogłyby naruszyć prawa nabyte.
(2)
W szczególności stosować się nie będzie przepisów następujących:
1)
art. 307-309 i 311-338 o zawiązaniu spółek akcyjnych;
2)
art. 343 o odpowiedzialności za pełną wpłatę i uwolnieniu akcjonariusza od pełnej wpłaty, jeżeli uwolnienie nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1939 r.;
3)
art. 344 § 1 o niepodzielności akcyj;
4)
art. 346 o zakazie wydawania tymczasowych dowodów (promes) na okaziciela, jeżeli wydanie takich dowodów nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1939 r.;
5)
art. 357 - 360 i 364 o ograniczeniu praw akcji uprzywilejowanych, świadectw założycielskich i akcji użytkowych, jeżeli akcjom takim lub świadectwom zostały przyznane rozleglejsze prawa przed dniem 1 stycznia 1939 r.;
6)
art. 432 - 439 o podwyższeniu kapitału akcyjnego, jeżeli uchwała o podwyższeniu została zgłoszona do zarejestrowania przed dniem 1 stycznia 1939 r.;
7)
przepisów o zmianie statutu i obniżeniu kapitału akcyjnego, jeżeli zmiana lub obniżenie zostały zgłoszone do zarejestrowania przed dniem 1 stycznia 1939 r.;
8)
przepisów o łączeniu się spółek akcyjnych, jeżeli połączenie zostało zgłoszone do zarejestrowania przed dniem 1 stycznia 1939 r.
Art.  7.

Art. XLIII-LV przepisów wprowadzających kodeks handlowy część I należy stosować na obszarze ziem odzyskanych ze zmianami następującymi:

1)
przewidziany w art. XLIII, XLIV i XLVI - XLVIII termin: 1 stycznia 1934 r. zastępuje się terminem; 1 stycznia 1939 r.;
2)
przewidziany w art. LV termin: 1 stycznia 1935 r. zastępuje się terminem: 1 stycznia 1940 r.;
3)
nie stosuje się art. XLV, L i LI,
Art.  8.

Do zagranicznych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, spółek akcyjnych i spółek komandytowo-akcyjnych, działających na obszarze ziem odzyskanych, stosuje się przepisy art. 161 i 310 kodeksu handlowego oraz art. LII przepisów wprowadzających kodeks handlowy część I.

Art.  9.

Rada Ministrów może w drodze rozporządzeń wydawać przepisy przejściowe i uzgadniające, związane z rozciągnięciem aktów ustawodawczych, wymienionych w art. 1, na ziemie odzyskane.

Art.  10.

Wykonanie dekretu niniejszego porucza się Ministrowi Sprawiedliwości oraz innym właściwym ministrom.

Art.  11.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1938.89.604

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Rozciągnięcie mocy obowiązującej niektórych przepisów prawa cywilnego i handlowego na odzyskane ziemie Śląska Cieszyńskiego.
Data aktu: 18/11/1938
Data ogłoszenia: 22/11/1938
Data wejścia w życie: 22/11/1938