Tymczasowe uregulowanie ubezpieczeń społecznych na odzyskanych ziemiach Śląska Cieszyńskiego.

DEKRET
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ
z dnia 6 listopada 1938 r.
o tymczasowym uregulowaniu ubezpieczeń społecznych na odzyskanych ziemiach Śląska Cieszyńskiego.

Na podstawie art. 55 ust. (2) ustawy konstytucyjnej postanawiani co następuje:
Art.  1.
(1)
Osoby zamieszkałe na odzyskanych ziemiach Śląska Cieszyńskiego, uprawnione do świadczeń z czeskosłowackich instytucyj ubezpieczeń społecznych z tytułu: ubezpieczenia od wypadków, ubezpieczenia na wypadek inwalidztwa i na starość, ubezpieczenia pensyjnego pracowników prywatnych oraz ubezpieczenia pensyjnego w górniczych kasach brackich, mają prawo do zasiłków na zasadach określonych w dekrecie niniejszym, jeżeli instytucje czeskosłowackie nie wypłacają im świadczeń.
(2)
Minister Opieki Społecznej może w drodze zarządzeń przyznać prawo do zasiłków również innym kategoriom osób uprawnionych do świadczeń z czeskosłowackich instytucyj ubezpieczeń społecznych.
(3)
Osoby, które w rozumieniu dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 października 1938 r. o rozciągnięciu mocy obowiązującej ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego na odzyskane ziemie Śląska Cieszyńskiego oraz o zmianie niektórych jej przepisów (Dz. U. R. P. Nr 81, poz. 548) nie posiadają obywatelstwa polskiego, mogą być pozbawione prawa do zasiłku w drodze zarządzeń Ministra Opieki Społecznej.
Art.  2.
(1)
Zasiłki wypłacane będą zaliczkowo w wysokości kwot należnych od instytucyj czeskosłowackich wraz z wszelkimi dodatkami. Do przerachowania tych kwot na złote stosuje się przepisy art. 1 dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 października 1938 r. o przerachowaniu zobowiązań opiewających na walutę czeskosłowacką (Dz. U. R. P. Nr 79, poz. 535).
(2)
Osoby uprawnione do rent z instytucyj czeskosłowackich, których zasiłek obliczony stosownie do przepisów ust. (1) wyniesie mniej niż 50 zł miesięcznie, otrzymują dodatek w wysokości 15% z tym jednak zastrzeżeniem, że kwota zasiłku wraz z dodatkiem nie może przewyższać 50 zł miesięcznie.
(3)
Kwoty należne na podstawie ust. (1) i (2) zaokrągla się do 10 gr w górę.
Art.  3.
(1)
Prawo do zasiłku dla osób, które pobierały już renty czeskosłowackie, powstaje od dnia następującego po upływie okresu, za który instytucje czeskosłowackie wypłaciły rentę po raz ostatni, dla osób zaś, które jeszcze rent czeskosłowackich nie pobierały, prawo do zasiłku powstaje od dnia, w którym osoby te uzyskały prawo do renty.
(2)
Zasiłki tymczasowe wypłacone osobom wymienionym w art. 1 przed wejściem w życie dekretu niniejszego przez polskie instytucje ubezpieczeń społecznych zostaną zaliczone na poczet zasiłków należnych na podstawie dekretu niniejszego.
Art.  4.
(1)
Zarządzenia Ministra Opieki Społecznej określą instytucje, które wypłacać będą zasiłki, jak również instytucje ubezpieczeń społecznych, które tymczasowo dostarczą na ten cel niezbędnych środków finansowych.
(2)
Kwoty, dostarczone przez instytucje ubezpieczeń społecznych, będą tym instytucjom zwrócone przez te osoby prawne, które po dokonaniu rozrachunków między Rzeczą-pospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką z tytułu ubezpieczeń społecznych na odzyskanych ziemiach Śląska Cieszyńskiego zostaną ostatecznie obciążone wypłatą świadczeń wy mienionych w art. 1.
(3)
Zasiłki wypłacone za czas, za który czeskosłowackie lub polskie instytucje ubezpieczeń społecznych udzielą świadczeń, będą z tych świadczeń potrącone.
Art.  5.

Minister Opieki Społecznej wyda przepisy o postępowaniu w sprawach związanych z wykonaniem dekretu niniejszego oraz przepisy tymczasowe o organizacji ubezpieczeń społecznych na odzyskanych ziemiach Śląska Cieszyńskiego.

Art.  6.

Wykonanie dekretu niniejszego porucza się Ministrowi Opieki Społecznej.

Art.  7.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1938.85.572

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Tymczasowe uregulowanie ubezpieczeń społecznych na odzyskanych ziemiach Śląska Cieszyńskiego.
Data aktu: 06/11/1938
Data ogłoszenia: 07/11/1938
Data wejścia w życie: 07/11/1938