Likwidacja fideikomisu Pszczyńskiego.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 13 lipca 1938 r.
o likwidacji fideikomisu Pszczyńskiego.

Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 7 sierpnia 1937 r. o zniesieniu fideikomisu Pszczyńskiego (Dz. U. R. P. Nr 60, poz. 474) zarządza się co następuje:
§  1.
Wszelkie uprawnienia członków rodziny oparte na przepisach prawnych, normujących ustrój fideikomisu Pszczyńskiego lub na podstawie uchwał rodzinnych, wygasły z dniem 13 sierpnia 1937 r. jako w dniu rozwiązania fideikomisu. Wyjątek stanowią uprawnienia do świadczeń majątkowych nabyte przed tą datą w postaci: utrzymania, mieszkania, apanaży, wyprawy, pensji wdowiej, kosztów wychowania i kształcenia; ustają one ze śmiercią uprawnionego, o ile nie wygasły wcześniej w myśl przepisów o ustroju byłego fideikomisu, w myśl uchwał rodzinnych, lub umów szczególnych.
§  2.
Za zobowiązania obciążające majątek fideikomisowy lub samego dzierżyciela w dniu 13 sierpnia 1937 r., odpowiada osoba, która w tym dniu stała się pełnoprawnym właścicielem majątku fideikomisowego, względnie jej spadkobiercy, według zasad odpowiedzialności z tytułu spadkobrania.
§  3.
Wierzyciele posiadający roszczenia z tytułu zobowiązań, obciążających majątek fideikomisowy mogą żądać zabezpieczenia rzeczowego tych roszczeń, o ile w ciągu 6 miesięcy od wejścia w życie rozporządzenia niniejszego zgłoszą do sądu hipotecznego wniosek w trybie, odpowiadającym przepisom postępowania hipotecznego, o ujawnienie zabezpieczenia w księdze gruntowej choćby przez ostrzeżenie. Wierzytelnościom zgłoszonym w tym terminie służy równy stopień pierwszeństwa.
§  4.
(1)
Za nieujawnione w księdze gruntowej do dnia 13 sierpnia 1937 r. zobowiązania, które obciążały majątek fideikomisowy oraz za zobowiązania osobiste dzierżyciela tego majątku nie odpowiadają części majątku fideikomisowego, które zostały lub zostaną zbyte:
1)
Skarbowi Państwa na pokrycie podatków, opłat stemplowych i skapitalizowanych opłat górniczych;
2)
podmiotom prawnym według Programu Sanacyjnego z dnia 24 kwietnia 1937 r. przyjętego przez dzierżyciela majątku fideikomisowego, w szczególności:
a)
Państwowemu Bankowi Rolnemu na spłatę wierzycieli zagranicznych;
b)
spółkom akcyjnym tytułem wkładu rzeczowego;
c)
na zaspokojenie zobowiązań wobec Kasy Pensyjnej i Zapomogowej Urzędników Książęco - Pszczyńskich w Pszczynie z tytułu zobowiązań dopłat emerytalnych;
3)
na zaspokojenie zobowiązań patronackich oraz na zaspokojenie roszczeń Pszczyńskiego Bractwa Górniczego.
(2)
Hipoteki lub długi gruntowe ustanowione w myśl wymienionego Programu Sanacyjnego w związku z zabezpieczeniem lub zaspokojeniem zobowiązań wobec Kasy Pensyjnej i Zapomogowej Urzędników Książęco-Pszczyńskich w Pszczynie, korzystają z pierwszeństwa przed wszystkimi zobowiązaniami nieujawnionymi w księdze gruntowej do dnia 13 sierpnia 1937 r., które obciążały majątek fideikomisowy, oraz zobowiązaniami osobistymi dzierżyciela tego majątku.
§  5.
(1)
Sąd hipoteczny niezwłocznie zarządzi z urzędu wykreślenie w księgach gruntowych wpisów dotyczących węzła fideikomisowego.
(2)
Równocześnie sąd hipoteczny zarządzi z urzędu wpisanie w księgach gruntowych wzmianki, że nieruchomość podlega ograniczeniom określonym w rozporządzeniu niniejszym.
(3)
Po wykreśleniu wpisu dotyczącego węzła fideikomisowego a przed upływem dwóch lat od wejścia w życie rozporządzenia niniejszego, sąd hipoteczny może zarządzić wpis do ksiąg gruntowych jedynie zmian w tytule własności majątku byłego fideikomisu, wynikających ze spadkobrania, oraz wszelkich zmian, wynikających z umów zawartych w zakresie przewidzianym w paragrafie poprzedzającym. Wpisy mogą być dokonywane również w formie ostrzeżeń hipotecznych. W przypadku zbycia majątku fideikomisowego (§ 4) sąd hipoteczny wykreśli z urzędu wzmiankę, o której mowa w ust. (2) równocześnie z wpisem zmiany tytułu własności. Ograniczenia hipoteczne przewidziane w ustępie niniejszym nie dotyczą wpisów opartych na tytułach publicznoprawnych, w szczególności nie dotyczą one wpisów związanych z wykonaniem reformy rolnej.
(4)
Po dwóch latach od wejścia w życie rozporządzenia niniejszego, sąd hipoteczny załatwi przede wszystkim wnioski o wpis zabezpieczeń roszczeń wymienionych w § 3, po czym wykreśli wzmiankę, o której mowa w ust. (2) i przystąpi do rozpatrzenia wszelkich innych wniosków hipotecznych.
§  6.
Do czasu wykreślenia wzmianki, o której mowa w § 5 ust. (2), egzekucja z substancji majątku byłego fideikomisu jest niedopuszczalna.
§  7.
Wykonanie rozporządzenia niniejszego porucza się Ministrom: Sprawiedliwości i Skarbu.
§  8.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1938.51.398

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Likwidacja fideikomisu Pszczyńskiego.
Data aktu: 13/07/1938
Data ogłoszenia: 22/07/1938
Data wejścia w życie: 22/07/1938