Legalne jednostki miar.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRZEMYSŁU I HANDLU
z dnia 29 marca 1930 r.
o legalnych jednostkach miar.

Na podstawie art. 1 i 30 dekretu o miarach z dnia 8 lutego 1919 r. (Dz. P. P. P. Nr. 15, poz. 211 oraz Dz. U. R. P. z r. 1928 Nr. 32, poz. 308 i Nr. 72, poz. 661) zarządzam co następuje:
§  1.
Legalnemi wtórnemi jednostkami długości są: mirjametr - równy dziesięciu tysiącom metrów, kilometr - równy tysiącowi metrów, hektometr - równy stu metrom, decymetr - równy jednej dziesiątej metra, centymetr - równy jednej setnej metra, milimetr - równy jednej tysiącznej metra i mikron - równy jednej tysiącznej milimetra.
§  2.
Legalnemi wtórnemi jednostkami powierzchni są: 1) powierzchnie zawarte w kwadratach, których boki równe są którejkolwiek z legalnych wtórnych jednostek długości (§ 1); każda z tych jednostek powierzchni nosi nazwę jednostki długości, od której pochodzi, z dodaniem wyrazu "kwadratowy"; 2) hektar równy stu arom i centar równy jednej setnej ara.
§  3.
Legalnemi wtórnemi jednostkami objętości są: 1) objętości zawarte w sześcianach, których krawędzie równe są jednej z legalnych wtórnych jednostek długości (§ 1) ; każda z tych jednostek objętości nosi nazwę jednostki długości, od której pochodzi, z dodaniem wyrazu "sześcienny" lub "kubiczny"; 2) ster - równy metrowi sześciennemu, decyster - równy jednej dziesiątej stera; 3) kilolitr - równy tysiącowi litrów, hektolitr - równy stu litrom, dekalitr - równy dziesięciu litrom, garniec - równy czterem litrom, kwarta - równa jednemu litrowi, kwaterka - równa jednej czwartej litra, decylitr - równy jednej dziesiątej litra, mililitr - równy jednej tysiącznej litra.
§  4.
Legalnemi wtórnemi jednostkami kątów płaskich są: kąt pełny czyli obrót - równy czterem kątom prostym, kąt półpełny - równy dwum kątom prostym, kąt jednego stopnia, czyli stopień kątowy - równy jednej dziewięćdziesiątej kąta prostego, minuta kątowa - równa jednej sześćdziesiątej stopnia kątowego i sekunda kątowa - równa jednej sześćdziesiątej minuty kątowej.

Części stopnia mogą być wyrażane również w postaci ułamków dziesiętnych stopnia.

§  5.
Legalnemi wtórnemi jednostkami masy są: tonna - równa tysiącowi kilogramów, kwintal - równy stu kilogramom, mirjagram - równy dziesięciu kilogramom, dekagram - równy jednej setnej kilograma, gram - równy jednej tysiącznej kilograma, i miligram - równy jednej miljonowej kilograma.
§  6.
W handlu kamieniami drogocennemi i perłami dozwala się używać, jako legalnej wtórnej jednostki masy, karata, równego jednej pięciotysiącznej kilograma.
§  7.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie od dnia 1 lipca 1930 r.

Jednocześnie tracą moc obowiązującą: rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 7 kwietnia 1919 r. o legalnych jednostkach miar (Dz. P. P. P. Nr. 41, poz. 299), rozporządzenia wydane na podstawie art. 24-go dekretu o miarach z dnia 8 lutego 1919 r. (Dz. P. P. P. Nr. 15, poz. 211), dotyczące tymczasowego używania mórg nowopolskich, kwart, funtów i łutów na ziemiach b. zaboru rosyjskiego, oraz wszystkie dotychczasowe przepisy wydane w sprawach, unormowanych niniejszem rozporządzeniem, a z niem sprzeczne.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1930.29.258

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Legalne jednostki miar.
Data aktu: 29/03/1930
Data ogłoszenia: 23/04/1930
Data wejścia w życie: 01/07/1930