Wykonanie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1927 r. o zwolnieniu przedterminowem osób odbywających karę pozbawienia wolności.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI
z dnia 29 stycznia 1927 r.
w sprawie wykonania rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1927 r. o zwolnieniu przedterminowem osób odbywających karę pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 4 i 7 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1927 r. o zwolnieniu przedterminowern osób odbywających karę pozbawienia wolności (Dz. U. R. P. № 5, poz. 25) zarządzam co następuje:
§  1.
Minister Sprawiedliwości decyduje o przedterminowem zwolnieniu osób odbywających kary:
1)
bezterminowego (dożywotniego) pozbawienia wolności lub terminowego w wymiarze ponad lat sześć;
2)
terminowego pozbawienia wolności wyznaczonego wskutek aktów łaski w miejsce kary śmierci lub bezterminowego (dożywotniego) pozbawienia wolności;
3)
terminowego pozbawienia wolności w wymiarze poniżej lat sześciu wyznaczonego wskutek aktów łaski w miejsce terminowego pozbawienia wolności ponad lat sześć;
4)
pozbawienia wolności za przestępstwa przewidziane:
a) 1
w art. 99 - 119, w art. 122, 123, 125, 126, 128, 129, 130, 131, 132, 135, 222, 455 p. 8 i 457 cz. 2 kodeksu karnego z 1903 r. oraz w art. 562 i 563 tego kodeksu, jeśli czyn popełniono przez wybuch;
b)
w §§ 58 - 61, w §§ 65, 66, 67, 68 - 80 ustawy karnej z 1852 r., w art. I i II ustawy z 17 grudnia 1862 r. (Dz. U. P. austr. Na 8 z 1863 r.) i w ustawie z 27 maja 1885 r. (Dz. U. P. austr. № 134);
c)
w §§ 81-92, 102, 105, 106,130 i 131 kodeksu karnego z 1871 r., w ustawie o zdradzie tajemnic wojskowych z dn. 3 czerwca 1914 r. (Dz. U. Rzeszy Niem. str. 195) i w ustawie o zbrodniczem i niebezpiecznem dla ogółu użytku materjałów wybuchowych z dn. 9 czerwca 1884 r. (Dz. U. Rzeszy Niem. str. 61);
d)
w ustawie z dnia 23 maja 1924 r. o powszechnym obowiązku służby wojskowej (Dz. U. R. P. № 61, poz. 609);
e) 2
w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o karach za szpiegostwo i niektóre inne przestępstwa przeciw Państwu (Dz. U. R. P. Nr. 18, poz. 160).

Prócz wypadków przewidzianych powyżej Minister decyduje o przedterminowem zwolnieniu, jeśli w poszczególnej sprawie to sobie zastrzegł.

§  2.
Prokuratorzy przy sądach apelacyjnych decydują o przedterminowem zwolnieniu osób w wypadkach niewymienionych w paragrafie poprzednim.

Władni są również odmówić zwolnienia w wypadkach, przewidzianych w § 1 p. 1-4, jeśli Minister w poszczególnej sprawie ich do lego upoważni.

Właściwy jest prokurator przy sądzie apelacyjnym, w którego okręgu znajduje się sąd, który wydał wyrok w pierwszej instacji. Jeżeli orzeczono karą łączną, właściwość oznacza się według sądu, który ją wymierzył.

§  3.
Do decyzji o cofnięciu zwolnienia właściwą jest władza, która zarządziła zwolnienie.
§  4.
Przedterminowe zwolnienie może nastąpić na prośbę lub z urzędu nawet bez zgody skazanego.

Prośbą może wnieść skazany, jego obrońca lub pełnomocnik, małżonek, krewni i powinowaci w linji wstępnej i zstępnej, rodzeństwo, ustawowi zastępcy (opiekunowie, kuratorowie) i wychowawcy.

Prośby innych osób mogą stanowić powód do rozważenia sprawy z urzędu.

§  5.
Prośbę można zgłosić ustnie do protokółu lub pisemnie w zarządzie więzienia, w którym skazany odbywa karę i w każdym urzędzie prokuratorskim. Skazany może zgłosić prośbę także urzędnikowi zarządu lub nadzoru więziennego.
§  6.
Prośbę zaopinjuje przedewszystkiem zarząd więzienia, w którem skazany karę odbywa. Zarząd więzienia przeprowadzi potrzebne dochodzenia.

Do tego zarządu należy kierować wszystkie prośby zgłoszone w urzędach prokuratorskich.

§  7.
Prócz stwierdzenia, jak skazany prowadził się w więzieniu, należy zbadać osobiste stosunki skazanego, poprzednie ukarania, jego zdolność zarobkowania, sposobność do pracy zarobkowej lub zapewnienie warunków utrzymania w miejscowości, do której zamierza się udać, oraz inne okoliczności, uzasadniające lub uchylające obawę złego prowadzenia się zwolnionego w przyszłości (art. 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej) i jako takie mające wpływ na decyzję o zwolnieniu.

Co do sprawowania się skazanego w więzieniu należy dołączyć opinje zarządów więzień, w których skazany odbywał poprzednio część kary.

§  8.
Prośbę można zgłosić i przedstawić do decyzji już w ostatnich dniach piętnastu okresu przewidzianego w art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej, jeśli dwie trzecie kary nie przenoszą jednego roku, w innych wypadkach już w ostatnich dniach trzydziestu tego okresu.

Jeśli po wysłaniu opinji przychylnej zajdą lub najaw wyjdą okoliczności, uzasadniające zmianę opinji, zarząd więzienia zawiadomi o tem bezpośrednio właściwego prokuratora przy sądzie apelacyjnym (§ 2 ust. ost.).

§  9.
Jeśli prośbę zgłoszono przed terminem przewidzianym w art. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej i w § 8 niniejszego rozporządzenia, zarząd więzienia zawiadomi o tem proszącego, jeśli ten jednak prośby nie cofnie, przedstawi ją prokuratorowi.

Prośbę zgłoszoną przed terminem przewidzianym w art. 4 ust. ost. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej odrzuca zarząd więzienia; zażalenie na to jest dopuszczalne tylko w trybie nadzoru służbowego. To samo ma zastosowanie do próśb wniesionych przez osoby nieuprawnione (§ 4 ust. 3), jeśli prośba nie da powodu do rozważenia sprawy z urzędu.

§  10.
Zarząd więzienia przedstawia prośbę ze swoją opinją prokuratorowi przy sądzie okręgowym, który wydał wyrok w pierwszej instancji, lub w którego okręgu znajduje się sąd powiatowy (pokoju), który wyrok wydał. Jeżeli orzeczono karę łączną, właściwość oznacza się według sądu, który w pierwszej instancji był powołany do jej wymierzenia.

Prokurator przy sądzie okręgowym odrzuca prośbę, jeśli jest przedwczesną (art. 1 i 4 ust. ost. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej i § 8), albo jeśli ją wniosła osoba nieuprawniona (§ 4 ust. 3 i § 9) a prokurator nie widzi powodu do rozważenia sprawy z urzędu; decyzja nie ulega zaskarżeniu. W innych wypadkach prokurator przedstawia sprawę prokuratorowi przy sądzie apelacyjnym ze swoją opinją po uzupełnieniu dochodzeń, jeśli uzna je za potrzebne.

Jeśli wyrok wydał sąd powiatowy, prokurator może według własnego uznania zażądać opinji osoby pełniącej czynności prokuratorskie przy sądzie powiatowym.

§  11.
Prokurator przy sądzie apelacyjnym odrzuca prośbę, jeśli mu ją przedstawiono pomimo, że jest przedwczesna lub że ją wniosła osoba nieuprawniona a prokurator nie widzi powodu do rozważenia sprawy z urzędu; decyzja nie ulega zaskarżeniu. W innych wypadkach prokurator-stosownie do właściwości - poweźmie decyzje, co do zwolnienia lub przedstawi sprawą Ministrowi ze swą opinją.
§  12.
W decyzji odmawiającej zwolnienia należy wymienić datę, przed którą nie wolno zgłosić ponownej prośby (art. 4 ust. ost, rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej).

Odmowa prośbie skazanego, jego obrońcy lub pełnomocnika powoduje powyższy skutek co do próśb wszystkich osób. Odmowa prośbie innej osoby powoduje ten skutek co do próśb wszystkich osób, wyjąwszy prośby skazanego, jego obrońcy lub pełnomocnika.

§  13.
W decyzji zarządzającej zwolnienie należy z reguły nakazać zwolnionemu, aby zawiadamiał natychmiast o każdej zmianie swego miejsca pobytu najbliższy posterunek policji państwowej (komisarjat P. P. w miastach) miejscowości, którą opuszcza i do której przybywa. Obowiązek ten ustaje z upływem terminów przewidzianych w art. 3 ust. ost. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej. Koniec tego terminu należy oznaczyć w decyzji.

Nakazu zawiadamiania można nie wydawać, jeśli okres, po którym karę, uważa się za odbytą (art. 3 ust. ost. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej), nie przekracza roku, a ze względu na szczególne okoliczności niema wątpliwości, że zwolniony będzie się prowadził dobrze.

Nakaz zawiadamiania można na prośbę zwolnionego cofnąć, jeśli na wolności prowadzi się dobrze najmniej przez dwa lata.

§  14.
Zarząd więzienia wykonywa decyzję zarządzającą zwolnienie natychmiast, chyba że zaszły lub najaw wyszły okoliczności, któreby uzasadniały odmowę zwolnienia. Zarząd więzienia przedstawi w tym wypadku sprawę natychmiast do ponownej decyzji.

Zarząd więzienia, wypuszczając skazanego na wolność, powiadomi go o obowiązkach co do sprawowania się, o obowiązkach meldunkowych i skutkach ich zaniedbania oraz zawiadomi o zwolnieniu posterunek (komisarjat) P. P. właściwy dla miejscowości, do której zwolniony się udaje.

§  15.
Postanowienia §§ 5-14 stosuje się odpowiednio także w wypadku, gdy z urzędu postanowiono przedstawić wniosek o przedterminowe zwolnienie.

Zarządy więzienia są obowiązane przedstawiać takie wnioski co do skazanych, którzy czynią zadość warunkom przedterminowego zwolnienia (§ 7).

Prokuratorzy przy sądach apelacyjnych i okręgowych mogą zarządom więzienia wydawać w tym zakresie zlecenia w poszczególnych sprawach.

Dochodzenia celem przygotowania wniosku wolno rozpocząć już przed terminem określonym w § 8.

§  16.
Każdy prokurator, który dowie się o złem prowadzeniu się zwolnionego lub o niewykonywaniu przez niego obowiązku przewidzianego artykułem 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej, albo o zarządzonem przez władzę policyjną tymczasowem przytrzymaniu przedterminowo zwolnionego - zawiadomi o tem właściwego-prokuratora przy sądzie apelacyjnym (§ 2 ust. ost.), który bądź poweźmie decyzję, czy zwolnienie należy cofnąć, bądź przedstawi sprawę do decyzji Ministrowi (§ 3).
§  17.
Władza policyjna, która zarządziła tymczasowe przytrzymanie zwolnionego (art. 5 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej) zażąda za pośrednictwem prokuratora przy najbliższym sądzie okręgowym decyzji co do cofnięcia zwolnienia, przytaczając podstawy cofnięcia i wskazując właściwego prokuratora przy sądzie apelacyjnym (§ 2 ust. ost.).

Prokurator przy sądzie okręgowym może przed skierowaniem sprawy do prokuratora przy sądzie apelacyjnym (§ 2 ust ost., § 16) zarządzić wypuszczenie przytrzymanego na wolność.

Tymczasowe zatrzymanie zalicza się na poczet kary.

§  18.
Jeśli sąd, który wydał wyrok, nie istnieje i nie jest wiadome, któremu sądowi polskiemu przekazano jego czynności, właściwymi do czynności przewidzianych w niniejszem rozporządzeniu są prokuratorzy, w których okręgu sąd wyrokujący w 1-ej instancji urzędował.
§  19.
Uchyla się art. 6-12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 kwietnia 1920 r. (Dz. U. R. P. № 31 poz. 185) w przedmiocie wykonania ustawy z dnia 16 marca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 26 poz. 158), tudzież - o ile są sprzeczne z niniejszem rozporządzeniem - wspólne zarządzenie ministrów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości z dnia 21 stycznia 1871 r. (Dz. Urzęd, prusk. M. Spr. str. 35), ust. IV ogólnego zarządzenia ministra sprawiedliwości z dn. 14 sierpnia 1879 r. (Dz. Urzęd. prusk. M. Spr. str. 237), § 99 ordynacji więziennej zarządu wymiaru sprawiedliwości z dn. 21 grudnia 1898 r. (Dz. Urzęd. prusk. M. Spr. str. 293), § 34 ogólnego zarządzenia ministra sprawiedliwości z dnia 14 marca 1917 r. (Dz. Urzęd. prusk. M. Spr. str. 85), ust. IV p. 2 ogólnego zarządzenia ministra sprawiedliwości z d. 26 sierpnia 1919 r. (Dz. Urzęd. prusk. M. Spr. str. 405) i § 26 ogólnego zarządzenia ministra sprawiedliwości z d. 19 października 1920 r. (Dz. Urzęd. prusk. M. Spr. str. 565).
§  20.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 1 lutego 1927 roku.
1 § 1 pkt 4 lit. a) zmieniona przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 1928 r. (Dz.U.28.46.457) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 18 kwietnia 1928 r.
2 § 1 pkt 4 lit. e) dodana przez § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 1928 r. (Dz.U.28.46.457) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 18 kwietnia 1928 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1927.7.53

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wykonanie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 stycznia 1927 r. o zwolnieniu przedterminowem osób odbywających karę pozbawienia wolności.
Data aktu: 29/01/1927
Data ogłoszenia: 31/01/1927
Data wejścia w życie: 01/02/1927