Wprowadzenie jednolitego monopolu sprzedaży soli na obszarze całej Rzeczypospolitej Polskiej.

ROZPORZĄDZENIE
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ
z dnia 30 grudnia 1924 r.
o wprowadzeniu jednolitego monopolu sprzedaży soli na obszarze całej Rzeczypospolitej Polskiej.

Na zasadzie punktu 2 L. B. art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 31 lipca 1924 r. o naprawie Skarbu Państwa i poprawie gospodarstwa społecznego (Dz. U. R. P. № 71, poz. 687) oraz zgodnie z uchwałą Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1924 r. zarządza się co następuje:

Postanowienia ogólne.

§  1.
Kupno i sprzedaż soli jadalnej, wywóz i przywóz tejże na obszar Rzeczypospolitej z zagranicy lub z obszaru, na którym niniejsze rozporządzenie nie obowiązuje, oraz wszelki inny obrót solą jest wyłącznym przywilejem Skarbu Państwa (monopolem).
§  2.
Minister Skarbu może zezwolić na:
1)
prowadzenie handlu solą jadalną na warunkach przez siebie ustanowionych;
2)
na wywóz i przywóz soli jadalnej na obszar Rzeczypospolitej z zagranicy lub też z obszaru, na którym nie obowiązują postanowienia niniejszego rozporządzenia.
§  3.
Wynoszenie soli jadalnej z miejsca produkcji względnie ze składów monopolowych, jako też przyrządzanie względnie przetwarzanie soli jadalnej, nabytej w składach monopolowych celem odsprzedaży, dozwolone jest tylko w wypadkach, określonych przez Ministra Skarbu.
§  4.
Minister Skarbu ma prawo:
1) 1
(uchylony);
2)
sprzedawać po cenach zniżonych sól przeznaczoną:
a)
na wywóz poza obszar Rzeczypospolitej;
b)
na potrzeby rolnictwa, t. j. na paszę dla bydła lub uprawę roli;
c)
na wszelkie cele przemysłowe, z wyjątkiem przemysłu wytwarzającego artykuły żywnościowe dla ludzi;
d)
na wsparcie dla ulżenia nędzy wyjątkowej, tudzież sól wydawaną zakładom dobroczynnym, jako jałmużnę;
e) 2
na potrzeby przemysłu rybnego;
3)
zwalniać z pod zajęcia monopolowego sól wyprodukowaną w salinach prywatnych, przeznaczoną na wywóz zagranicę.
§  5. 3
Sól przywożona z zagranicy za zezwoleniem Ministra Skarbu (§ 2) podlega opłacie celnej i podatkowi konsumcyjnemu, pobieranemu pod nazwą należytości monopolowej w formie dodatku do cła.

Odpowiedzialność za opłatę należytości monopolowej, której wysokość ustala Minister Skarbu, określa się wedle przepisów ustawy celnej.

O obowiązku opłaty tej należytości decydują władze skarbowe.

Należytość monopolowa, nieuiszczona przy imporcie soli ściąga się w sposób przewidziany dla ściągania należytości celnych.

§  6.
Minister Skarbu określa w razie wątpliwości, jakiego rodzaju sól należy uważać za sól jadalną w rozumieniu niniejszego rozporządzenia.
§  7.
Sól, o ile jest przedmiotem monopolu skarbowego, nie może być przedmiotem egzekucyjnego zajęcia, ani zastawu bez zezwolenia właściwych władz skarbowych.

Natomiast wszelkie roszczenia do właścicieli względnie posiadaczy soli mogą być dochodzone i ściągnięte z osiągniętej ceny sprzedaży soli.

Sprzedaż soli.

§  8. 4
(uchylony).
§  9. 5
(uchylony).
§  10.
Obrót solą podlega nadzorowi władz skarbowych.

Przedsiębiorcy zakładów, wytwarzających sól jadalną, jako też prowadzący handel taką solą, obowiązani są udzielać kontroli skarbowej wszelkiej pomocy i wyjaśnień przy spełnianiu jej obowiązków.

Organizacja monopolu solnego.

§  11. 6
(uchylony).
§  12.
Przedmiotem handlu na obszarze Rzeczypospolitej może być tylko sól, pochodząca ze składów monopolowych.

Postanowienia karne.

§  13.
1)
Kto bez zezwolenia właściwej władzy skarbowej:
a)
sprowadza sól jadalną z zagranicy lub z obszaru, na którym niniejsza ustawa nie obowiązuje,
b)
wynosi lub wydaje sól jadalną lub solankę z miejsca produkcji lub też z magazynu monopolowego.
2)
Kto sól wydaną po cenach zniżonych na pewien oznaczony użytek używa na inny cel aniżeli w zezwoleniu podano.
3)
Kto usuwa środek denaturacyjny z soli w tym celu, aby uczynić ją zdatną do spożycia ludzkiego.
4)
Kto podrabia lub naśladuje opakowanie soli pochodzącej ze składów monopolowych, będzie karany grzywną w wysokości od 2 do 5-krotnej wartości soli, stanowiącej przedmiot przekroczenia, co najmniej jednak w kwocie 5 zł.
§  14.
Wartość soli stanowiącej przedmiot przekroczenia oznacza się wedle cen takiej samej ilości i takiej samej jakości soli monopolowej.

O ile obliczenie podstawy wymiaru grzywny będzie niemożliwe, natenczas nałożoną będzie grzywna w wysokości od 5 - 1.000 zł.

§  15.
Oprócz kary pieniężnej przewidzianej w § 13 i 14 można orzec konfiskatę soli jadalnej stanowiącej przedmiot przekroczenia, jakoteż konfiskatę przyrządów i środków pomocniczych, służących do popełniania przekroczenia.
§  16.
Kto w przedsiębiorstwie produkującem sól jadalną nie prowadzi zapisków kontrolnych, przepisanych przez władzę skarbową lub taż prowadzi je nierzetelnie będzie karany grzywną w wysokości od 100 do 1.000 złotych.
§  17.
Wszelkie inne przekroczenia niniejszego rozporządzenia jakoteż wydanych na jego podstawie przepisów ulegną karze porządkowej od 2 do 500 zł.
§  18.
Kary przewidziane w niniejszem rozporządzeniu nakłada się niezależnie od kar przewidzianych za te same czyny w innych ustawach.
§  19.
Władza orzekająca oznaczy w orzeczeniu na wypadek niemożności ściągnięcia grzywny karę aresztu zastępczego według słusznego uznania jednak nie ponad 6 tygodni.
§  20.
Orzekanie kar przewidzianych w niniejszem rozporządzeniu należy do władz skarbowych I instancji. Skazany może w ciągu 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia karnego albo odwołać się do władzy skarbowej II instancji, która orzeka ostatecznie, albo też zażądać przekazania sprawy właściwemu sądowi okręgowemu, który orzeka w I instancji.

Od wyroku sądu okręgowego przysługuje skarga do Sądu Najwyższego (w b. dzielnicy rosyjskiej skarga kasacyjna, w b. dzielnicy austriackiej zażalenie nieważności, w b. dzielnicy pruskiej skarga rewizyjna).

Postanowienia przejściowe.

§  21.
Kto w chwili wejścia w życie niniejszego rozporządzenia prowadzi nurtowy handel solą na obszarze Rzeczypospolitej ma o tem donieść w ciągu dni 30 właściwej władzy skarbowej.
§  22.
Wykonanie niniejszego rozporządzenia porucza się Ministrowi Skarbu.
§  23.
Z chwilą wejścia w życie niniejszego rozporządzenia traci moc obowiązującą:
1)
rozporządzenie z 21 maja 1917 r. № 46 Dz. Rozp. c. k. zarządu wojskowego w Polsce o monopolu przywozu i handlu soli,
2)
ustawa o soli z dnia 25 stycznia 1918 r. № 104 poz. 444 Dz. Rozp. Jen. Gub. w Warszawie;
3)
ustawa niemiecka, o pobieraniu podatku od soli z 12 października 1867 r. str. 41 niem. Dz. Ustaw;
4)
wszelkie inne przepisy i postanowienia sprzeczne z niniejszem rozporządzeniem.
§  24.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie w 30 dni od daty ogłoszenia.
1 § 4 pkt 1 uchylony przez art. 22 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 21 czerwca 1932 r. Przedsiębiorstwo "Polski Monopol Solny" (Dz.U.32.52.497) z dniem 1 lipca 1932 r.
2 § 4 pkt 2 lit. e) zmieniona przez art. 1 rozp. z mocą ustawy z dnia 8 listopada 1927 r. (Dz.U.27.101.873) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 19 listopada 1927 r.
3 Z dniem 1 stycznia 1949 r. § 5 traci moc w zakresie dotyczącym opłaty monopolowej, zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Skarbu z dnia 27 grudnia 1948 r. w sprawie wejścia w życie art. 8 dekretu z dnia 25 października 1948 r. o podatku obrotowym oraz w sprawie specjalnego nadzoru podatkowego i odrębnego postępowania podatkowego odnośnie niektórych towarów (Dz.U.48.62.487).
4 § 8 uchylony przez art. 22 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 21 czerwca 1932 r. Przedsiębiorstwo "Polski Monopol Solny" (Dz.U.32.52.497) z dniem 1 lipca 1932 r.
5 § 9 uchylony przez art. 22 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 21 czerwca 1932 r. Przedsiębiorstwo "Polski Monopol Solny" (Dz.U.32.52.497) z dniem 1 lipca 1932 r.
6 § 11 uchylony przez art. 22 rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 21 czerwca 1932 r. Przedsiębiorstwo "Polski Monopol Solny" (Dz.U.32.52.497) z dniem 1 lipca 1932 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1924.117.1043

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wprowadzenie jednolitego monopolu sprzedaży soli na obszarze całej Rzeczypospolitej Polskiej.
Data aktu: 30/12/1924
Data ogłoszenia: 31/12/1924
Data wejścia w życie: 31/01/1925