Umieszczanie inwalidów wojennych niezdolnych do samodzielnego zarobkowania i pozbawionych opieki w zakładach opiekuńczych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY I OPIEKI SPOŁECZNEJ, MINISTRA SPRAW WOJSKOWYCH I MINISTRA SKARBU
z dnia 11 sierpnia 1923 r.
w przedmiocie umieszczania inwalidów wojennych niezdolnych do samodzielnego zarobkowania i pozbawionych opieki w zakładach opiekuńczych.

Na podstawie art. 58 ustawy z dnia 18 marca 1921 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i ich rodzin oraz o zaopatrzeniu rodzin po poległych i zmarłych, których śmierć znajduje się w związku ze służbą wojskową (Dz. U. R. P. № 32 poz. 195) w wykonaniu art. 48 tejże ustawy w brzmieniu ustawy z dnia 4 sierpnia 1922 r. zmieniającej niektóre postanowienia ustawy z dnia 18 marca i 921 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i ich rodzin oraz o zaopatrzeniu rodzin po poległych i zmarłych, których śmierć znajduje się w związku przyczynowym ze służbą wojskową (Dz. U. R. P. № 67 poz. 608) zarządza się co następuje:
§  1.
Inwalidzi wojenni ciężko poszkodowani z utratą 75-100% zdolności zarobkowej, niezdolni do samodzielnego zarobkowania, przedewszystkiem zaś tacy, których określa § 33 rozporządzenia o zaopatrzeniu inwalidów wojennych z dnia 10 stycznia 1923 r. (Dz. U. R. P. № 20 poz. 132) mogą być na stale umieszczeni w odpowiednich zakładach, wymienionych w § 4 niniejszego rozporządzenia, o ile są pozbawieni opieki.

Inwalidzi wojenni ciężko poszkodowani z utratą 45 - 74% zdolności zarobkowej, o ile są niezdolni do samodzielnego zarobkowania z powodów natury psychicznej lub na skutek funkcjonalnego zaburzenia na tle nerwowem, powstałego w związku przyczynowym ze służbą wojskową, jeżeli równocześnie są pozbawieni opieki osób drugich, mogą być czasowo umieszczeni w tychże zakładach wymienionych w § 4 niniejszego rozporządzenia lecz tylko na okres wyżej wymienionej niezdolności do zarobkowania.

§  2.
Inwalidzi wojenni umysłowo chorzy i pozbawieni opieki mogą być umieszczeni wbrew woli w odpowiednich zakładach wymienionych w § 4 niniejszego rozporządzenia po Urzędowem stwierdzeniu choroby umysłowej, o ile choroba nie wymaga leczenia, a dotknięty nią nie jest niebezpiecznym dla otoczenia.
§  3.
Za pozbawionego opieki uważa się inwalidę ciężko poszkodowanego, jeżeli zachodzi jeden z następujących wypadków:
1)
nie posiada żadnej rodziny;
2)
członkowie jego rodziny nie są w możności poświęcić się jego pielęgnacji;
3)
kalectwo (choroba) jego budzi odrazę osób, stanowiących jego otoczenie.

Okoliczności wymienione pod 1 i 2 winny być stwierdzone przez władzę administracyjną, wymienione zaś pod 3), przez lekarza powiatowego.

§  4.
Przez odpowiednie zakłady, wzmiankowane w § 1 niniejszego Rozporządzenia rozumie się domy inwalidów wojennych, organizowane i utrzymywane przez Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej.

W razie braku miejsc w domach inwalidów inwalidzi mogą być umieszczeni w odpowiednich zakładach samorządowych i społecznych na koszt Skarbu Państwa na zasadzie umowy zawartej z temi zakładami przez organa Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej.

§  5. 1
Nadzór i kontrole nad zakładami, wymienionemi w § 4 niniejszego rozporządzenia sprawują urzędy wojewódzkie, które na zasadzie instrukcji i regulaminu wydanych przez Ministra Pracy i Opieki Społecznej:
a)
decydują o przyjęciu inwalidów wojennych do zakładów, znajdujących się na ich terenie względnie o zwolnieniu ich z tych zakładów,
b)
prowadzą ewidencję zakładów i schronisk dla inwalidów wojennych na terenie swego województwa oraz ewidencję inwalidów wojennych, znajdujących się w tych zakładach na podstawie aktów ewidencyjnych, przedkładanych przez zakłady,
c)
przedkładają Ministerstwu Pracy i Opieki Społecznej sprawozdania o wykonywaniu opieki nad inwalidami wojennymi w zakładach i schroniskach oraz odnośne preliminarze budżetowe na podstawie sprawozdań i preliminarzy, przedstawianych przez zakłady i schroniska,
d)
asygnują wymienionym zakładom sumy potrzebne na ich utrzymanie i zwracają poniesione wydatki zakładom samorządowym i społecznym, w których umieszczeni są inwalidzi wojenni,
e)
podają do wiadomości powiatowej władzy administracji ogólnej, właściwej ze względu na stałe miejsce zamieszkania inwalidy datę przyjęcia inwalidy do zakładu lub zwolnienia z zakładu w celu umożliwienia odpowiednich zmian w ewidencji inwalidów wojennych oraz do wiadomości izby skarbowej, w celu unormowania wypłaty renty inwalidów i ustalenia wysokości. renty ich rodzin.
§  6.
Inwalidzi wojenni, którzy korzystają z opieki w zakładach wymienionych w § 4 niniejszego rozporządzenia, otrzymują bezpłatnie: całkowite utrzymanie, odzież, w razie potrzeby całkowite leczenie.

Inwalidzi wojenni umieszczeni na stałe otrzymują odzież na własność, zaś inwalidzi wojenni, umieszczeni w zakładach czasowo, korzystają z odzieży inwentarzowej zakładów, a otrzymują tę odzież na własność, jeżeli przebywali w zakładzie przynajmniej 1 rok.

Rentą umysłowo chorego inwalidy może dysponować na rzecz chorego za zgodą opiekuna prawnego inwalidy-zarządzający Zakładem.

§  7.
Inwalidzi wojenni korzystający z zakładów wymienionych w § 4 niniejszego rozporządzenia zobowiązani są pod rygorem wydalenia do przestrzegania regulaminu wewnętrznego tychże zakładów.

O ile inwalidzi wojenni, umieszczeni w domach inwalidów wojennych, mają możność wykonywania pracy zawodowej, lub wyrażają chęć szkolenia się w zawodzie, mogą pracować w warsztatach, istniejących przy tych zakładach za zgodą lekarza zakładowego, w zakresie przez niego wskazanym.

§  8.
Zwolnienie z zakładów wymienionych w § 4 niniejszego rozporządzenia może nastąpić za zgodą urzędów wojewódzkich na życzenie własne pensjonarjuszy względnie ich opiekunów prawnych. Samowolne opuszczenie zakładu przez inwalidę powoduje utratę nazawsze przez tego inwalidę prawa do umieszczenia w zakładach inwalidzkich.
§  9.
Inwalidzi wojenni ubiegający się o umieszczenie na stałe lub na pewien okres czasu w zakładach wymienionych w § 4 niniejszego rozporządzenia, oraz osoby zainteresowane, proszące o przymusowe umieszczenie inwalidy w tychże zakładach, wnoszą podanie do urzędu wojewódzkiego przez władzą administracyjną I instancji, na której terenie inwalida stale mieszka (w Warszawie do Komisariatu Rządu). Podanie o zwolnienie z zakładów wymienionych w § 4 niniejszego rozporządzenia wnosi się w sposób wyżej wymieniony za pośrednictwem zarządów zakładów.
§  10. 2
Podania o umieszczenie inwalidów wojennych w zakładach wymienionych w § 4 niniejszego rozporządzenia powinny zawierać szczegółowe uzasadnienie konieczności opieki zamkniętej oraz:
1)
odpis dokumentów inwalidzkich, będących w posiadaniu petentów,
2)
urzędowe stwierdzenie, że inwalida wojenny jest niezdolny do samodzielnego zarobkowania i pozbawiony opieki, a w razie jeśli jest umysłowo chory, nadto, że choroba nie wymaga leczenia i dotknięty nią nie jest niebezpieczny dla otoczenia.

Podanie o zwolnienie z zakładu inwalidy umieszczonego tam wbrew jego woli powinno zawierać dowód, że inwalida wojenny po opuszczeniu Zakładu będzie miał dostateczną opiekę.

Do podania o umieszczenie w zakładzie zamkniętym dołącza właściwa powiatowa władza administracji ogólnej wszystkie akta administracyjne (akt rewizyjny) oraz ewentualnie fachową opinję lekarza urzędowego.

§  11.
Djety i koszty podróży, odbytej na wezwanie władzy w związku z niniejszem rozporządzeniem, pokrywa się w myśl §§ 110-123 rozporządzenia wykonawczego z dnia 10 stycznia 1923 r. (Dz. U. R. P. № 20, poz. 132).
§  12.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 5 zmieniony przez § 4 rozporządzenia z dnia 6 lipca 1929 r. (Dz.U.29.53.429) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 23 lipca 1929 r.
2 § 10 zmieniony przez § 4 rozporządzenia z dnia 6 lipca 1929 r. (Dz.U.29.53.429) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 23 lipca 1929 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1923.84.659

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Umieszczanie inwalidów wojennych niezdolnych do samodzielnego zarobkowania i pozbawionych opieki w zakładach opiekuńczych.
Data aktu: 11/08/1923
Data ogłoszenia: 25/08/1923
Data wejścia w życie: 25/08/1923