Wprowadzenie tymczasowej komunikacji towarowej pomiędzy polskim Śląskiem Górnym z jednej strony a resztą Polski (włączając w to stacje zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W.M. Gdańska) z drugiej strony, przez niemiecki Śląsk Górny.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA KOLEI ŻELAZNYCH.
z dnia 23 grudnia 1922 r.
o wprowadzeniu tymczasowej komunikacji towarowej pomiędzy Polskim Śląskiem Górnym z jednej strony a resztą Polski (włączając w to stacje zarządzanych przez Polska kolei obszaru W. M. Gdańska) z drugiej strony, przez niemiecki Śląsk Górny.

Na mocy dekretu z dnia 7 lutego 1919 roku o tymczasowem przekazaniu Ministrowi Komunikacji prawa wydawania przepisów o przewozie osób, bagażu i towarów, oraz ustalania taryf przewozowych na kolejach polskich (Dz. P. P. P. № 14, poz. 152) i w porozumieniu z Ministrami Skarbu oraz Przemysłu i Handlu zarządza się co następuje:
§  1. 1
Taryfa kolejowa na przewóz towarów i zwierząt

pomiędzy

a)
Polskim Śląskiem Górnym a resztą Polski,
b)
Polskim Śląskiem Górnym a stacjami zarządzanych przez Polskę kolei na obszarze Wolnego Miasta Gdańska

ad a) i b)

przez Niemiecki Śląsk Górny po linjach:

1)
Chorzów - Bytom (G. Śl.) dw. górny [Beuthen (Oberschles.) ob. Bf.] - Szarlej i dalej przez Lubliniec - Ciasna [Cziasnau] - Kluczbork [Kreuzburg] - Kostów [Costau] - Hanulin.
2)
Bytom (G. Śl.) dw. główny [Beuthen (Oberschles) Hbf.] - Bytom (G. Śl.) Stadtwald [Beuthen (Oberschles.) Stadtwald] - Mowy Radzionków i dalej przez Lubliniec - Ciasna [Cziasnau] - Kluczbork [Kreuzburg] - Kostów [Costau] - Hanulin; linja ta ważna dla stacji Florentyna Kopalnia [Redensblick Szyb],
3)
Chebzie - Karf - Bytom (G. Śl.) Stadwald [Beuthen (Oberschles.) Stadtwald] - Nowy Radzionków i dalej przez Lubliniec - Ciasna [Cziasnau] - Kluczbork [Kreuzburg] - Kostów [Costau] - Hanulin,
4)
Lubliniec - Ciasna [Cziasnau] - Kluczbork [Kreuzburg] - Kostów [Costau] - Hanulin.

Uwaga. Urzędowe nazwy stacji niemieckich podane są w nawiasach [ ].

Postanowienia wstępne.

Bezpośredni przewóz towarów (włączając węgiel) i zwierząt będzie się odbywał pomiędzy stacjami Polskiego Górnego Śląska:

a)
stacjami polskiemi (z wyjątkiem Polskiego Górnego Śląska),
b)
stacjami zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W. M. Gdańska

ad a) i b) przez

Niemiecki Śląsk Górny

w zwartych pociągach uprzywilejowanych po wykazanych pod 1) - 4) linjach, na następujących warunkach:

A.

Postanowienia przewozowe (regulaminowe).

1)
Przewóz przesyłek odbywa się na zasadzie postanowień Międzynarodowej Konwencji o przewozie towarów kolejami żelaznemi (K. M.) z dnia 14 października 1890 (Dz. U. R. P. r. 1922, № 76 poz. 685) ze wszystkiemi uzupełnieniami i na zasadzie ujednostajnionych postanowień dodatkowych do niej, o ile poniżej pod B) nie są przewidziane postanowienia szczególne.
2)
W uprzywilejowanej komunikacji tranzytowej przewozi się w zwartych pociągach wszystkie towary, które są dopuszczone do przewozu w wewnętrznej komunikacji kraju tranzytowego, bez względu na ich pochodzenie i bez względu na przynależność państwową nadawcy lub odbiorcy.

Istniejące w kraju tranzytowym zakazy wwozu i wywozu nie stosują się do komunikacji tranzytowej; również nie wymaga się osobnych zezwoleń na wwóz, wywóz i przewóz.

Towarów, których przewóz według powyższego jest dozwolony, nie wolno w czasie przewozu w kraju tranzytowym obłożyć sekwestrem w drodze administracyjnej (skonfiskować).

Zakazanem jest w kraju tranzytowym wyładowywanie, załadowywanie, doładowywanie lub przeładowywanie, o ile nie wymagają tego szczególne przyczyny techniczno-ruchowe.

3)
W uprzewilejowanej komunikacji tranzytowej niedozwolony jest przewóz przesyłek wojskowych.
4)
Uprzewilejowana komunikacja tranzytowa podlega ustawom i przepisom kraju tranzytowego o utrzymania porządku i bezpieczeństwa publicznego jakoteż o zdrowotności i policji weterynaryjnej.

B.

Szczególne postanowienia.

1)
Do art. 3 Konwencji Międzynarodowej. Przedmioty wyłączone z przewozu lub dopuszczane tylko warunkowo do przewozu.

Materjały samozapalne lub wybuchowe, ciecze palne, materjały trujące, żrące i ulegające gniciu dopuszcza się do przewozu w komunikacji tranzytowej nawet w tym wypadku, gdy nie są wymienione w załączniku i do Postanowień Wykonawczych Konwencji Międzynarodowej lub też gdy nie są dopuszczane do przewozu podług przepisów tej ostatniej Konwencji. Przewóz tranzytem wymienionych powyżej artykułów podlega warunkom następującym:

a)
wysyłane będą wyłącznie przedmioty, dopuszczone każdocześnie do przewozu na kolejach kraju tranzytowego,
b)
stosuje się przepisy każdocześnie obowiązujące w kraju tranzytowym,
c)
przedmioty te mogą być przeznaczone tylko dla użytku niewojskowego (cywilnego),
d)
do przesyłek ma być dołączona deklaracja właściwej władzy państwowej kraju odbiorczego, stwierdzająca przeznaczenie przesyłek dla celów, wymienionych pod c). Deklaracja ta pozostaje na tej stacji kolei kraju tranzytowego, na której przesyłki ostatecznie opuszczają niemiecki kraj tranzytowy.
2)
Do art. 4 Konwencji Międzynarodowej. Ważność postanowień taryfowych.

W zakresie niniejszej taryfy nie obowiązują terminy ogłaszań o podwyższeniu taryf lub o innych obostrzeniach warunków przewozowych.

3)
Do art. 5 Konwencji Międzynarodowej Obowiązek kolei do przewozu.

Konwojowanie przesyłek jest tylko wtedy dozwolone, gdy to przewidują taryfy kolei wysyłającej. Konwojenci muszą posiadać bilet jazdy III klasy.

4)
Do art. 6 Konwencji Międzynarodowej. Treść listu przewozowego.
a)
Zamiast międzynarodowego listu przewozowego należy używać listu kolei wysyłającej. Listy przewozowe muszą zawierać pod napisem "List przewozowy" powołanie się na niniejszą taryfę na przewóz towarów i zwierząt, przy przewozie mleka używa się biletów na przewóz mleka, wydawanych przez kolej wysyłającą
b)
Nadawcy nie jest dozwolonem wskazywanie w liście przewozowym drogi przewozu przez kraj tranzytowy, a szczególnie także wskazywanie miejscowości, w której miałyby być dokonane formalności celne graniczne. Wszelkie oświadczenia, sprzeczne z temi postanowieniami, są nieważne.
5)
Do Art. 7 Konwencji Międzynarodowej. Odpowiedzialność za oświadczenie w liście przewozowym. Sprawdzanie ze strony kolei - dopłaty (karne).
a)
Kolej nie odpowiada za szkody wynikłe wskutek tego, że nazwę stacji przeznaczenia mylnie oznaczono, lub, że nie uwzględniona zakresu jej czynności ekspedycyjnych.
b)
Dopłaty (karne) oblicza się według postanowień tej kolei, w której granicach stwierdzoną została konieczność pobrania takiej dopłaty.
6)
Do art. 8 Konwencji Międzynarodowej. Zawarcia umowy o przewóz.

Wtórniki listów przewozowych będą sporządzane i wydawane według przepisów kolei wysyłającej.

7)
do art. 11 Konwencji Międzynarodowej:

Obliczanie przewoźnego.

Należności przewozowe i inne opłaty oblicza się stosownie do użytej faktycznie drogi przewozu, mianowicie:

a)
pomiędzy stacjami polskiego Śląska Górnego a granicą Państwa pod Kostowem (Costau) za łączną odległość pomiędzy stacjami polskiego Śląska Górnego a Granicą Państwa pod Lublińcem (według zeszytu J polskiego Wykazu odległości taryfowych) z dołączeniem do niej odległości 70 km. za odcinek od granicy Państwa pod Lublińcem do granicy Państwa pod Costau, - na zasadach górnośląskiej taryfy sąsiedzkiej.
b)
pomiędzy Granicą Państwa pod Łęką a stacjami polskiemi (z wyjątkiem polsko-górnośląskich), jak również w komunikacji ze stacjami zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W. M. Gdańska - pomiędzy Granicą Państwa pod Łęką a Tczewem - na zasadzie wewnętrznej taryfy polskiej, pomiędzy Tczewem a stacjami zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W. M. Gdańska na zasadzie taryf wewnętrznych, obowiązujących na tym obszarze
8)
Do art. 12 Konwencji Międzynarodowej. Uiszczanie przewoźnego.
a)
Przy opłacaniu należności ptzewozowych zgóry za towary, które według uznania kolei wysyłającej ulegają szybkiemu zepsuciu lub które wskutek swej małej wartości nie pokrywają w całości przewoźnego, stosuje się postanowienia kolei wysyłającej.
b)
Należności przewozowe i inne opłaty wszelkiego rodzaju uiszcza się w walucie, obowiązującej w miejscu płatności, przyczem kwoty zaliczone w innej walucie przerachowuje się na walutę miejsca płatności po kursie, obowiązującym w dniu płatności i ustanowionym przez kolei. Na stacjach zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W. M. Gdańska mogą być należności przewozowe i inne opłaty wszelkiego rodzaju narosłe w walucie polskiej, na życzenie płacącego, uiszczane w walucie polskiej. Zresztą na obszarze W. M. Gdańska miarodajne są odnośne postanowienia taryf obowiązujących w komunikacji między Polską a Gdańskiem.
c)
Przy odprawianiu mleka i t. d. za biletami opłaca nadawca przewoźne do granicy Państwa pod Łęką (Costau), zaś przewoźne od granicy Państwa pod Costau do stacji docelowej opłaca odbiorca
9)
Do art. 13 Konwencji Międzynarodowej. Zaliczenia.

Wydatki w gotowiźnie i zaliczenia są aż do odwołania wyłączone.

10)
Do art. 14 Konwencji Międzynarodowej. Terminy dostawy.

Zamiast Par, 6 Postanowień wykonawczych do art. 14 Konwencji Międzynarodowej obowiązują postanowienia i terminy dostawy (włączając w to terminy dodatkowe) "Ogólnej polskiej taryfy wewnętrznej" (nie polskogórnośląskiej).

11)
Do art. 15 Konwencji Międzynarodowej. Prawo nadawcy rozporządzania przesyłką.

Kolej kraju tranzytowego nie mą obowiązku wykonywania dodatkowych zleceń nadawcy. W razie korzystania przez nadawcę z prawa dawania dodatkowych zleceń miarodajne są przepisy kolei wysyłającej.

12)
Do art. 38 Konwencji Międzynarodowej. Deklaracja o ubezpieczenie dostawy.

Przy obliczaniu kwot, wymienionych w p. (2) i (3) paragrafu 9 Postanowień wykonawczych do art. 38 Konwencji Międzynarodowej stosuje się postanowienia kolei wysyłającej.

13)
Odnośnie do odpowiedzialności za zaginięcie, zmniejszenie wagi, uszkodzenie i przekroczenie terminu dostawy stosuje się względem uprawnionego do rozporządzenia przesyłką postanowienia kolei wysyłającej; na Polskim Śląsku Górnym postanowienia "Górnośląskiej komunikacji sąsiedzkiej".

Odstąpienie praw nadawcy lub odbiorcy z tego wypływających osobom trzecim jest niedozwolone.

Nie wyklucza to jednak prawa osób trzecich do występowania w imieniu nadawcy lub odbiorcy z roszczeniami wobec kolei na podstawie ustawą wymaganego pełnomocnictwa.

Pozasądowe roszczenia należy wnosić tylko do kolei wysyłającej lub do kolei przeznaczenia.

14)
Wagony prywatne.

Postanowienia kolei wysyłającej określają, Jakie towary można przewozić w prywatnych wagonach-kotłach i w innych prywatnych wagonach towarowych. Przewóz załadowanych i próżnych wagonów prywatnych, jak też obliczanie należności przewozowych odbywa się na zasadzie taryf wymienionych pod B punkt 7. Próżne wagony prywatne należy nadawać za listami przewozowemi kolei nadawczej.

15)
W myśl niniejszej taryfy Jako kraj tranzytowy należy rozumieć "Niemiecki Śląsk Górny".
§  2.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 1 lutego 1923 r.
1 § 1:

- zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 9 lipca 1923 r. (Dz.U.23.68.538) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 15 lipca 1923 r.

- zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 30 października 1923 r. (Dz.U.23.115.921) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 1 listopada 1923 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1923.5.30

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wprowadzenie tymczasowej komunikacji towarowej pomiędzy polskim Śląskiem Górnym z jednej strony a resztą Polski (włączając w to stacje zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W.M. Gdańska) z drugiej strony, przez niemiecki Śląsk Górny.
Data aktu: 23/12/1922
Data ogłoszenia: 18/01/1923
Data wejścia w życie: 01/02/1923