Służba przygotowawcza i egzamin praktyczny kandydatów na stanowiska urzędników rachunkowych i kasowych w służbie państwowej.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 26 listopada 1923 r.
w przedmiocie służby przygotowawczej i egzaminu praktycznego kandydatów na stanowiska urzędników rachunkowych i kasowych w służbie państwowej.

Na podstawie art. 11 i art. 116 ustawy o. państwowej służbie cywilnej z dnia 17 lutego 1922 r. (Dz. U. R. P. № 21 poz. 164) zarządza się. co następuje:
§  1.
Kandydaci na stanowiska urzędników rachunkowych i kasowych w służbie państwowej winni odbyć służbę przygotowawczą (praktykę), przewidzianą w art. 12 ustawy o państwowej służbie cywilnej oraz złożyć egzamin praktyczny.
§  2.
Podania o dopuszczenie do służby przygotowawczej należy wnosić do władzy powołanej do mianowania urzędników rachunkowych i kasowych.

Do podania mają być dołączone: metryka urodzenia, dowód obywatelstwa polskiego, dowód posiadania wykształcenia średniego, świadectwo zdrowia oraz dokładny życiorys.

§  3.
W wypadkach wyjątkowych, zasługujących na szczególne uwzględnienie, będą mogli być dopuszczeni do służby przygotowawczej w zastosowaniu postanowień zawartych w ustępie ostatnim art. 11 i ustępie pierwszym art. 115 ustawy o państwowej służbie cywilnej - kandydaci nieposiadający pełnego wykształcenia średniego.
§  4.
Służba przygotowawcza trwa zasadniczo rok i odbywa się ją kolejno możliwie we wszystkich działach rachunkowości, względnie kasowości.

O ile kandydat wykaże, że posiada przynajmniej trzyletnią praktykę rachunkowo-kasową w instytucji publicznej lub prywatnej, może władza naczelna w razie bardzo dobrej kwalifikacji skrócić czas służby przygotowawczej, ewentualnie także zwolnić od złożenia egzaminu praktycznego.

O wyniku służby przygotowawczej wydaje opinje właściwa, komisja kwalifikacyjna na podstawie sprawozdania władzy służbowej kandydata. W sprawozdaniu winna władza służbowa podać obok oceny pilności i uzdolnienia kandydata także opinję o zachowaniu się jego w służbie i poza służbą.

W razie ujemnego wyniku służby przygotowawczej może władza, która przyjęła kandydata na służbą przygotowawczą, zwolnić go ze służby lub orzec przedłużenie służby przygotowawczej, jednak najwyżej na przeciąg jednego roku. Jeżeli ponowna ocena wypadnie ujemnie, należy kandydata zwolnić ze służby.

§  5.
Po ukończeniu służby przygotowawczej z dodatnim wynikiem winien kandydat poddać się egzaminowi praktycznemu.

W razie niezłożenia egzaminu w ciągu dwóch lat od wstąpienia do służby należy kandydata zwolnić ze służby.

Podania o dopuszczenie do egzaminu należy wnosić w drodze służbowej do władzy powołanej do mianowania. Władza służbowa dołącza do podania opinją komisji kwalifikacyjnej o wyniku służby przygotowawczej. Władza powołana do mianowania przesyła decyzję o dopuszczeniu kandydata do egzaminu właściwej komisji egzaminacyjnej, która wyznacza termin egzaminu i zawiadamia o tem kandydata.

§  6.
Przedmiotem egzaminu są:
1)
znajomość ogólnych zasad ekonomji społecznej i skarbowości, które pozostają w związku z nauką rachunkowości i kasowości państwowej oraz ułatwiają jej zrozumienie (rodzaje gospodarstwa i organa zarządzające niem, pojęcie majątku, kapitału, dochodu, czynszu, renty, wartości, ceny, waluty, pieniądza, kredytu, weksla, banknotu, czeku i t. p.);
2)
znajomość ogólnych zasad rachunkowości i kasowości państwowej (zasady sporządzania inwentarza i preliminarza budżetowego, prowadzenia rachunków i ksiąg, zestawiania zamknięć rachunków, względnie bilansów, wykonywania cenzury i t. p.);
3)
znajomość obowiązująch przepisów rachunkowych dla władz i urzędów państwowych oraz przepisów kasowych ze szczególnem uwzględnieniem wiadomości potrzebnych w dziale służby, w której kandydat pracuje, jako też przepisów o kontroli państwowej;
4)
znajomość ogólna ustroju administracyjnego Państwa ze szczególnem uwzględnieniem statutu organizacyjnego tej władzy resortowej, której podlega kandydat (ustrój władz państwowych i zakres ich działania pod względem rachunkowo - kasowym, instancje i t p.);
5)
znajomość prawa budżetowego i usuwy skarbowej;
6)
znajomość zasad, na których opierają się obroty, uskuteczniane przez kasy i urzędy państwowe za pośrednictwem Pocztowej Kasy Oszczędności i Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej.
§  7.
Egzamin odbywa się przed komisją egzaminacyjną.

Dla kandydatów pełniących służbą przy władzach naczelnych właściwą jest komisja ustanowiona przy Ministerstwie Skarbu, dla kandydatów zaś pełniących służbę przy władzach niższych komisja ustanowiona przy izbie skarbowej.

Minister Skarbu może odstąpić od utworzenia komisji egzaminacyjnej przy niektórych izbach skarbowych i poruczyć egzaminowanie kandydatów z ich okręgów komisjom egzaminacyjnym utworzonym przy innych izbach skarbowych.

§  8.
Komisja egzaminacyjna składa siej z przewodniczącego i dwóch członków, przyczem przewodniczący również egzaminuje.

Przewodniczącego, jego zastępcę oraz odpowiednią ilość członków komisji mianuje na czas nieograniczony, aż do odwołania, Minister Skarbu z grona urzędników Ministerstwa Skarbu, względnie izb skarbowych-w tym ostatnim wypadku na wniosek dyrektorów izb skarbowych.

Komisji egzaminacyjnej wyznacza się protokólanta z grona urzędników władzy, przy której ustanowiona jest komisja.

Przy egzaminach kandydatów na urzędników władz nieskarbowych wchodzi w skład komisji egzaminacyjnej w miejsce jednego z jej członków, wskazanego przez przewodniczącego komisji, wyższy urzędnik służby rachunkowo-kasowej odnośnego resortu, wyznaczony przez właściwego Ministra w porozumieniu z Ministrem Skarbu.

§  9.
Egzamin jest ustny. Egzamin z jednym kandydatem nie może trwać dłużej, niż dwie godziny.
§  10.
Komisja egzaminacyjna ocenia wynik egzaminu według skali następującej:
1)
jako "bardzo dobry", jeżeli kandydat wykazał wybitną znajomość przedmiotów egzaminacyjnych;
2)
jako "dobry", jeżeli kandydat wykazał dokładną znajomość przedmiotów;
3)
3 jako "dostateczny", jeżeli wiadomości kandydata są wystarczające;
4)
jako "niedostateczny", jeżeli wiadomości kandydata nie są wystarczające.

Przy ocenie odpowiedzi należy brać pod uwagę nietylko trafność odpowiedzi na poszczególne pytania, lecz także ogólne wrażenie co do rozwoju umysłowego kandydata i jego przydatności w służbie rachunkowej, względnie kasowej.

Uchwała komisji egzaminacyjnej zapada większością głosów.

W razie ujemnego wyniku egzaminu komisja oznacza termin powtórzenia egzaminu. Termin ten nie może przenosić pół roku, a egzamin winien być powtórzony w całości.

§  11.
Z przebiegu egzaminu sporządza się protokół, do którego wpisują się skład komisji egzaminacyjnej, pytania egzaminu i ocenę poszczególnych odpowiedzi tudzież wynik egzaminu.
§  12.
Ma dowód złożenia egzaminu otrzymują kandydat świadectwo, sporządzone według dołączonego wzoru.

Świadectwo ma być podpisane przez członków komisji i zaopatrzone pieczęcią z godłem państwowem i o treści następującej: Komisja egzaminacyjna z umiejętności rachunkowo-kasowej przy Ministerstwie Skarbu (przy izbie skarbowej w .........).

§  13. 1
(uchylony).
§  14.
Kandydatom, którzy pełnią służbę nie w siedzibie komisji egzaminacyjnej i poddają się po raz pierwszy egzaminowi,- należą się normalna djety i koszty podróży.
§  15.
Niniejszemu rozporządzeniu nie podlegają kandydaci na urzędników rachunkowych i kasowych w służbie kolejowej, pocztowo - telegraficznej i wojskowej. Egzaminy praktyczne dla nich unormowane zostaną odrębnemi rozporządzeniami.
§  16.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Równocześnie tracą moc obowiązującą dotychczasowe przepisy, wydane w przedmiocie normowanym niniejszem rozporządzeniem.

Wzór do § 12

ŚWIADECTWO.

Pan .......................................................

(charakter służbowy) .........................................

poddał się w dniu ............................ 19 ......... r.

na zasadzie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia .............

................ 19 ... r. (Dz. U. R. P. № poz.) egzaminowi

praktycznemu z umiejętności rachunkowo-kasowej w służbie

państwowej i złożył go z wynikiem ............................

(jednomyślnie, większością głosów)

...................., dnia .................. 19 ..... r.

m. p.

Przewodniczący komisji:

Członkowie:

1 § 13 uchylony przez § 16 rozporządzenia z dnia 26 czerwca 1924 r. o wykonaniu ustępu 3 art. 116 ustawy o państwowej służbie cywilnej (Dz.U.24.64.630) z dniem 25 lipca 1924 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1923.127.1045

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Służba przygotowawcza i egzamin praktyczny kandydatów na stanowiska urzędników rachunkowych i kasowych w służbie państwowej.
Data aktu: 26/11/1923
Data ogłoszenia: 15/12/1923
Data wejścia w życie: 15/12/1923