Domy bankowe i kantory wymiany na obszarze województw: nowogródzkiego, poleskiego i wołyńskiego oraz powiatów: białowieskiego, grodzieńskiego i wołkowyskiego województwa białostockiego.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SKARBU
z dnia 5 grudnia 1921 r.
w przedmiocie domów bankowych i kantorów wymiany na obszarze województw: nowogródzkiego, poleskiego i wołyńskiego oraz powiatów: białowieskiego, grodzieńskiego i wolkowyśkiego województwa białostockiego.

Na mocy art. 13 ustawy z dnia 23 marca 1920 r. o nadzorze nad przedsiębiorstwami bankowemi i kantorami wymiany (Dz. U. R. P. № 30, poz. 175) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 sierpnia 1921 r. w przedmiocie rozciągnięcia na województwa nowogródzkie, poleskie i wołyńskie oraz powiaty białowieski, grodzieński i wołkowyski województwa białostockiego mocy obowiązującej ustawy z dnia 23 marca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 71, poz. 478) zarządza się co następuje:
§  1. 
Osoby, pragnące uzyskać koncesje na otwarcie i prowadzenie domu bankowego lub kantoru wymiany, powinny złożyć w Ministerstwie Skarbu odpowiednie podanie.

Podanie to powinno zawierać:

1)
imię. i nazwisko petenta, jego zawód i stałe miejsce zamieszkania,
2)
projektowane brzmienie firmy przedsiębiorstwa i wskazanie miejsca jego siedziby,
3)
wysokość kapitału zakładowego,
4)
rodzaj i zakres operacji.
§  2. 
Koncesji udzielać się będzie tylko pełnoletnim i nieposzlakowanym obywatelom Rzeczypospolitej; w tym celu do podania powyżej wymienionego należy załączyć:
1)
świadectwo władzy policyjnej stałego miejsca zamieszkania petenta, że jest on obywatelem polskim i liczy przynajmniej 21 lat życia;
2)
świadectwo, że petent nie był sądownie karanym i nie znajduje się pod sądem lub śledztwem;
3)
świadectwo właściwego sądu okręgowego, że petent niema ogłoszonej upadłości;
4)
dowód fachowego uzdolnienia do prowadzenia zamierzonego przedsiębiorstwa;
5)
dowód, że projektowany kapitał zakładowy został w gotówce lub w polskich państwowych papierach procentowych złożony do polskiej krajowej Kasy pożyczkowej lub miejscowej Kasy Skarbowej do depozytu na rachunek Ministerstwa Skarbu.
§  3. 
Jeżeli dom bankowy lub kantor wymiany ma powstać pod postacią spółki firmowej (jawnej) lub komandytowej - to do podania wymienionego w art. 1 powinien być dołączony wierzytelny odpis umowy spółki. W tym wypadku przepisy, zawarte w ust. 1-3 § 2, dotyczą również wszystkich spólników osobiście odpowiedzialnych.
§  4. 
Wszystkie domy bankowe i kantory wymiany na obszarach w § 14 nin. rozp. wymienionych czynne przed dniem 19 lutego 1921 r. t. j. przed wejściem w życie ustawy z dnia 4 lutego 1921 r. (Dz. U. R. P. № 11, poz. 93) na mocy koncesji wydanych przez b. "Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich i b. Zarząd Cywilny Ziem Wołynia i Frontu Podolskiego" mogą nadal istnieć prawnie o ile otrzymają koncesją w myśl art. 12 ustawy z dnia 23 marca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 30, poz. 175). Właściciele takich przedsiębiorstw o ile pragną prowadzić je nadal na warunkach określonych ustawą o nadzorze nad przedsiębiorstwami bankowemi i kantorami wymiany z dnia 23 marca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 30, poz. 175), powinny złożyć w Ministerstwie Skarbu podanie zawierające:
1)
brzmienie firmy przedsiębiorstwa, dokładny adres siedziby głównej i oddziałów,
2)
imię i nazwisko właściciela,
3)
wysokość kapitału zakładowego i kapitałów zapasowych przedsiębiorstwa,
4)
rodzaj i zakres prowadzonych operacji.

Do powyższego podania należy dołączyć:

a)
wierzytelny wyciąg z rejestru handlowego,
b)
dowody stwierdzające czas powstania i istnienia przedsiębiorstwa,
c)
bilans za rok 1920 oraz miesięczne bilanse surowe za miesiąc 1921 r., które wpłynęły do dnia wniesienia podania,
d)
dokładny wykaz zatrudnionych w przedsiębiorstwie zarządzających prokurentów i innych pracowników oraz dokumenty ich dotycące a wyszczególnione w § 2 ust 1-4 niniejszego rozporządzenia,
e)
oryginały lub uwierzytelnione odpisy dokumentów na których podstawie przedsiębiorstwo było dotychczas czynne.

Od przedstawienia powyższych dokumentów wolne są te osoby, które już poprzednio złożyły je w Ministerstwie Skarbu. W tym wypadku w podaniu wskazać należy kiedy dokumenty te zostały złożone.

Osoby, których przedsiębiorstwa już były czynne w dniu ogłoszenia ustawy z dnia 4 lutego 1921 r. (Dz. U. R. P. № 16, poz. 93) winny udowodnić bilansem posiadanie minimalnego kapitału zakładowego, wymaganego w myśl § 5 niniejszego rozporządzenia.

§  5. 
Najmniejszą wysokość kapitału zakładowego art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 marca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 30, poz. 175) oraz § 1 ust 3 i § 4, ust. 3 niniejszego rozporządzenia określa się w sumie marek polskich.
dla miast dla domów bankowych dla kantorów wymiany
Grodna, Baranowicz, Brześcia n/Bugiem, Pińska, Kowla, Włodzimierza Woł., Łucka, Dubna, Równa i Ostryga 300.000 150.000
dal wszystkich innych miast 200.000 50.000
§  6. 
Koncesja upoważnia do prowadzenia tylko jednego przedsiębiorstwa. Dla każdego oddziału uzyskać należy osobną koncesję w myśl warunków ustawy z dnia 23 marca 1920 r. oraz niniejszego rozporządzenia-jak dla samoistnego przedsiębiorstwa.
§  7. 
Przedsiębiorstwa czynne przed wejściem w życie ustawy z dnia 4 lutego 1921 r. powinny podanie o koncesję wnieść do Ministerstwa Skarbu najpóźniej przed upływem 1 miesiąca od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwa, których podania w powyższym terminie nie będą złożone, mają obowiązek przystąpienia do likwidacji swoich interesów i zamknięcia przedsiębiorstw w terminie przewidzianym w § 10 ust 2 i 3 niniejszego rozporządzenia.
§  8. 
Przedsiębiorstwa istniejące, które w terminie przepisanym w § 7 niniejszego rozporządzenia złożyły podania o koncesje na dalsze ich prowadzenie, mogą być czynne dalej, aż do czasu rozstrzygnięcia podania przez Ministerstwo Skarbu (art. 9).
§  9. 
Na wniesione podanie każdy petent otrzyma rezolucje pisemną. Petenci, których podania będą uwzględnione powinni w przeciągu 2 tygodni od daty zawiadomienia, złożyć w polskiej krajowej Kasie pożyczkowej lub w miejscowej kasie skarbowej specjalną opłatę, w złocie w stosunku 1% od kapitału zakładowego, najmniej jednak w sumie 1000 mk. w monetach złotych wartości imiennej, obliczając wartość tychże monet według tabeli załączonej do art. 2 rozporządzenia Ministra Skarbu i Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 20 lutego 1920 r. w sprawie płacenia cła od niektórych towarów w złocie (Dz. U. R. P. № 19 z dn. 1 marca 1920 r. poz. 98) - oraz kaucją przewidzianą w art. 6 ustawy z dnia 23 marca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 30 z 1920 r. poz. 175). Po złożeniu właściwych tego dowodów petent na ich podstawie otrzyma stanowczą koncesję, zdeponowany-kapitał zakładowy zaś zostanie mu zwrócony.

Kaucję składać można w gotówce lub w polskich państwowych papierach procentowych, należy zaś wnieść ją do polskiej krajowej Kasy pożyczkowej lub do miejscowej kasy skarbowej do depozytu Ministerstwa Skarbu.

§  10. 
Petenci, których podania będą odrzucone, mają obowiązek w ciągu 14 dni po doręczeniu im rezolucji odmownej (art. 9) odebrać w Ministerstwie Skarbu załączniki do ich podań.

Właściciele istniejących domów bankowych, którzy nie otrzymają zatwierdzenia koncesji, mają obowiązek w przeciągu 4 miesięcy od daty orzeczenia o odmowie zlikwidować swoje przedsiębiorstwa i zamknąć je.

Istniejące, kantory wymiany, których koncesji nie zatwierdzono, powinny być zamknięte w przeciągu 1 miesiąca od daty orzeczenia o odmowie.

Terminy te nie mogą być odraczane.

Likwidacja lub zwinięcie przedsiębiorstwa, nie przeprowadzone we właściwym terminie pociąga za sobą odpowiedzialność w myśl art. 10 ustawy Z dnia 23 marca 1920 r.

§  11. 
Ustanowienia prokury lub pełnomocnictwa do zarządzania domem bankowym albo kantorem wymiany oraz wybór członków zarządu takiego przedsiębiorstwa, o ile ono zostanie zorganizowane w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlega zatwierdzeniu Ministra Skarbu.
§  12. 
Domy bankowe obowiązane są:
1)
przedstawiać do Ministerstwa Skarbu bilanse roczne i miesięczne:

roczne - najpóźniej w terminie 3-miesięcznym po zamknięciu roku operacyjnego, miesięcznie zaś w terminie 15-dniowym po upływie ostatniego miesiąca,

2)
ogłaszać bilanse roczne W terminie przewidzianym dla składania ich w Ministerstwie Skarbu (ust. 1) w Monitorze Polskim,
3)
wywieszać bilanse roczne i miesięczne w lokalu przedsiębiorstwa (centrali i oddziałach) na widocznem miejscu.
§  13. 
W lokalach domów bankowych i kantorów wymiany należy na widocznem miejscu wywieszać dzienne kursy giełdowe.

Każdemu klijentowi należy przy operacjach wymiennych wydawać kwit z wyszczególnieniem sumy, kursu i daty tranzakcji.

§  14. 
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i obowiązuje na obszarze województw: nowogródzkiego, poleskiego i wołyńskiego oraz powiatów: białowieskiego, grodzieńskiego i wołkowyskiego województwa białostockiego.

Jednocześnie tracą moc obowiązującą wszelkie rozporządzenia w przedmiocie domów bankowych i kantorów wymiany, które na tych obszarach dotychczas obowiązywały.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1922.2.10

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Domy bankowe i kantory wymiany na obszarze województw: nowogródzkiego, poleskiego i wołyńskiego oraz powiatów: białowieskiego, grodzieńskiego i wołkowyskiego województwa białostockiego.
Data aktu: 05/12/1921
Data ogłoszenia: 14/01/1922
Data wejścia w życie: 14/01/1922