Uzupełnienie rozporządzenia z dnia 16 czerwca 1920 r. w przedmiocie wykonania ustawy z dnia 7 maja 1920 roku o likwidacji serwitutów na terenie b. Królestwa Kongresowego.

ROZPORZĄDZENIE
PREZESA GŁÓWNEGO URZĘDU ZIEMSKIEGO
z dnia 27 lipca 1921 r.
o uzupełnieniu rozporządzenia z dnia 16 czerwca 1920 r. w przedmiocie wykonania ustawy z dnia 7 maja 1920 roku o likwidacji serwitutów na terenie b. Królestwa Kongresowego.

Na zasadzie art. 42 ustawy z dn. 7 maja 1920 r. o likwidacji serwitutów na terenie b. Królestwa Kongresowego (Dz. Ust. Rz. P. № 42 poz. 249) zarządza się co następuje:
§  1.
Art. 6 rozporządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ziemskiego z dnia 16 czerwca 1920 r. w przedmiocie wykonania ustawy o likwidacji serwitutów na terenie b. Królestwa Kongresowego z dnia 7 maja 1920 r. (Dz. Ust. Rz. P. № 57 poz. 354) otrzymuje następujące brzmienie:

"Gdy w toku postępowania, wdrożonego w myśl art. 19 ustawy z dnia 7 maja 1920 r. o likwidacji serwitutów, strony zawrą umowę w przedmiocie dobrowolnej likwidacji serwitutów, urzędy ziemskie wszczęte postępowanie zawieszą pozostawiając stronom odpowiedni termin do przedstawienia dowodów, wyszczególnionych w pp. 3, 4 i 5 art. 28 niniejszego rozporządzenia.

Powyższe zawieszenie postępowania przymusowego oraz wyznaczenie prekluzyjnego terminu do przedstawienia pomienionych dowodów następuje na skutek decyzji okręgowej komisji ziemskiej, powziętej na wniosek powiatowego, względnie okręgowego urzędu ziemskiego".

§  2.
Po art. 10 rozporządzenia z dnia 16 czerwca 1921 r. dodaje się następujące artykuły:

"Art. 10 a. Za majątek, lub dziedzinę, obciążoną serwitutami" w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 1920 r., uważać należy jednostkę gospodarczą, a to bez względu na to, czy jednostka ta posiada osobną księgę hipoteczną, czy też stanowi część składową dóbr ziemskich, posiadających łącznie dla wszystkich jednostek gospodarczych jedną księgę hipoteczną.

Obszar powyższych jednostek określa na wniosek powiatowego urzędu ziemskiego okręgowa komisja ziemska.

Art. 10 b. Za osadę korzystającą z praw do serwitutów, uważać należy każde gospodarstwo tabelowe (numer), na którego rzecz są zapisane w tabeli likwidacyjnej, lub akcie nadawczym uprawnienia serwitutowe. Posiadanie przez jedną osobę dwóch lub więcej gospodarstw tabelowych (numerów) względnie ich części nie daje tej na zebraniach, zwoływanych w celu likwidacji serwitutów, więcej jak jeden głos.

Przy likwidacji serwitutów, przysługujących gospodarstwom, stanowiącym własność całej gromady (np. osady szkolne), w imieniu tych gospodarstw występują pełnomocnicy, wybrani na zebraniu gromadzkiem większością 2/3 głosów".

§  3.
Po art. 14 rozporządzenia dodaje się następujące artykuły:

"Art. 14-a. Przy przymusowej likwidacji serwitutów zasadniczo wydziela się za serwituty grunta z majątku (jednostki gospodarczej) niemi obciążonego.

Można jednak wydzielać za serwituty w całości lub częściowo grunta z innego majątku, niemi nieobciążonego, lecz stanowiącego wraz z majątkiem, obciążonym serwitutami" jedną całość hipoteczną" w następujących wypadkach:

1) gdy obszar majątku obciążonego serwitutami nie wystarcza do zlikwidowania wszystkich serwitutów,

2) gdy grunta majtku obciążonego serwitutami:

a) są całkowicie nieprzydatne do celów rolniczych,

b) łącznie z innemi gruntami, posiadanemi przez uprawnionych do korzystania z serwitutów otworzyłyby parcele, nieodpowiednie pod względem struktury gospodarczej i utrudniłyby przeprowadzenie zamiany gruntów, racjonalnej komasacji i melioracji"

c) są położone daleko od siedzib gospodarstw, uprawnionych do korzystania z serwitutów i posiadają nieodpowiedni i niedogodny dojazd.

d) jeżeli ich wydzielenie spowodowałoby rozbicie majątku jako warsztatu rolniczego, ze szkodą dla produkcji krajowej przez: powstanie zlej konfiguracji granic, braku dojazdu, zniszczenie wartościowych urządzeń technicznych i t. p,

3) gdy urząd ochrony lasów odmawia zezwolenia na wydzielenie z majątku obłożonego serwitutami. "tytułem wynagrodzenia za serwituty przestrzeni leśnej lub ziemi spod lasu.

Art. 14 b. Wszelkie zawiadomienia, wezwania, odpisy decyzji i t. p. należy doręczać:

a) właścicielowi, lub współwłaścicielowi majątku, obciążonego serwitutami, na ręce zarządu tego majątku,

b) posiadaczom gospodarstw, uprawnionych do korzystania z praw serwitutowych na ręce miejscowego sołtysa,

c) wierzycielom hipotecznym i osobom, na rzecz których figurują w dziale III wykazu hipotecznego ograniczenia prawa własności dóbr regulujących serwituty za pomocą ogłoszenia w Monitorze Polskim lub miejscowej prasie urzędowej.

O ile dziedziną obciążoną serwitutami jest majtek państwowy lub lasy państwowe powyższe zawiadomienia, wezwania i t. p. należy doręczać urzędnikom wojewódzkim względnie zarządom okręgowym lasów państwowych, na którego terenie pomieniony majątek jest: położony".

§  4.
Art. 16 rozporządzenia otrzymuje następujące brzmienie:

"Koszty pobierane przez urzędy ziemskie przy likwidacji serwitutów wynosić będą po 500 marek od każdego morga z pierwszych 200 morgów przestrzeni, otrzymywanej za serwituty, i po 300 marek od każdego następnego morga ponad 200 morgów.

W wypadkach gdy strony przedstawią dowody pomiarowe (plany i rejestra) lub dadzą zobowiązanie wykonania w terminie, wskazanym przez (Urzędy Ziemskie, wszelkich prac mierniczych dotyczących likwidacji własnyrn kosztem, wyżej pomienione koszty redukują się do 15%".

§  5.
W artykule 18 rozporządzenia w wierszu 5-tym zamiast liczby "200" umieszcza się liczba "2000".
§  6.
W artykule 28 w końcowym ustępie punkt 6 zdanie: "z wyszczególnieniem ich prawnego miejsca zamieszkania" skreśla się.
§  7.
W art. 41 rozporządzenia w wierszu 2 po słowie "zaskarżeni" zamiast ulegających skreśleniu słów "trybem, wskazanym w art. 28 przepisów tymcz. o urz. ziemskich" - należy dodać "w terminie, przewidzianym w art. 39 ustawy z dnia 7 maja 1920 r. o likwidacji serwitutów".
§  8.
Art. 45 rozporządzenia otrzymuje następujące brzmienie:

"Przy przedkładaniu Komisarzowi Ziemskiemu żądania o zlikwidowanie serwitutów w drodze przymusowej winny być dołączone następujące dokumenty:

1) wyciąg hipoteczny z księgi wieczystej dóbr, obciążonych serwitutami.

2) tabele likwidacyjne; lub akty nadawcze wsi, położonych w obrębie miejscowej gminy, który cii prawa do serwitutów na danych dobrach nie zostały dotychczas zlikwidowane, a w braku ich, wierzytelne odpisy tych dokumentów wraz z odpisami wszelkich dodatkowych wpisów do nich, przechowywanych w archiwum hipotecznem sądu okręgowego;

3) wykaz wierzycieli hipotecznych i osób, na których rzecz figurują w dziale III wykazu hipotecznego ograniczenia prawa własności dóbr regulujących serwituty;

4) kwit taksy powiatowej o wpłaceniu na rachunek okręgowego urzędu ziemskiego odpowiedniej kwoty tytułem kosztów, przewidzianych w art. art. 16-19 niniejszego rozporządzenia, oraz ewentualnie

5) zobowiązanie wykonania w terminie wskazanym przez urzędy ziemskie, wszelkich prac mierniczych, dotyczących zamierzonej likwidacji własnym kosztem.

Nieprzedstawienie któregokolwiek z wymienionych dowodów, z wyjątkiem wyszczególnionego w punkcie b tym zwalnia komisarza ziemskiego od obowiązku rozpoczęcia postępowania likwidacyjnego".

§  9.
Art. 47 rozporządzenia punkt 1 otrzymuje następujące brzmienie:

"1) Urząd gminny, polecając na oznaczoną godzinę zwołać zebranie wszystkich posiadaczy gospodarstw, położonych w tej gminie, a uprawnionych do korzystania z serwitutów na danym majątku".

§  10.
Art. 41 rozporządzenia uzupełnia się następującym końcowym ustępem:

"W wypadkach, gdy majątek (jednostka gospodarcza) obciążony serwitutami stanowi część składową dóbr ziemskich, posiadających jedną książkę hipoteczną"), a położonemi na terenie dwóch lub więcej gmin, szczegółowy opis obejmować będzie część tych dóbr, stanowiących tę tylko obciążoną jednostkę gospodarczą, natomiast pozostałe grunta należy opisywać ogólnie".

§  11.
Art. 52 rozporządzania uzupełnia się następującym końcowym ustępem:

"W wypadkach przewidzianych w końcowym ustępie art. 49 rozporządzenia, protokół winien ponadto zawierać motywy, która skłoniły komisarza ziemskiego do określenia takiego, a nie innego obszaru jednostki gospodarczej".

§  12.
W art. 53 rozporządzenia w wierszu szóstym po słowie "rozporządzenia" dodaje się zdanie "ze zmianami wynikającemi z toku dochodzenia".
§  13.
Art. 56 rozporządzenia uzupełnia się następującym końcowym ustępem:

"W wypadkach, przewidzianych w końcowym ustępie art. 49 rozporządzenia, decyzja okręgowej komisji ziemskiej ponadto zawierać winna ustalenie granic i obszaru, określonej na wniosek komisarza ziemskiego jednostki gospodarczej, na której ciążące serwituty podlegać mają likwidacji".

§  14.
W art. 58 rozporządzenia słowa "trybem ogólnym (art. 60-61 przepisów tymczasowych o urzędach ziemskich) " ulegają skreśleniu i zamiast nich dodaje się słowa "do głównej komisji ziemskiej w ciągu dni 14 od dnia doręczenia ich stronom redakcji ostatecznej".
§  15.
Art. 60 rozporządzenia otrzymuje brzmienie następujące:

"Gdy w terminie, oznaczonym decyzją okręgowej komisji ziemskiej (art. 56) strony przedstawią komisarzowi ziemskiemu umowę; w przedmiocie likwidacji serwitutów w drodze dobrowolnego układu, komisarz ziemski niezwłocznie przedkłada okręgowej komisji ziemskiej za pośrednictwem okręgowego urzędu ziemskiego wniosek o zawieszeniu postępowania przymusowego i wyznaczeniu stronom prekluzyjnego terminu do przedstawienia dowodów, wyszczególnionych w pp. 3, 4 i 5 art. 28 rozporządzenia.

Uchybienie powyższego terminu powoduje dalsze kontynuowanie postępowania przymusowego".

§  16.
Wart. 63 rozporządzenia w wierszu trzecim po słowach "geometry rządowego dla" dodają się słowa "przyjęcia udziału w pracach komisji szacunkowo-rozjemczej względnie".
§  17.
Z art. 65 rozporządzenia:

"W wierszu 4 słowa "szczegółowe wykazy" ulegają skreśleniu i zamiast nich umieszcza się słowa "szczegółowy wykaz", oraz po słowie "serwitutów" dodaje się słowa "przynależnych do danej wsi"; w wierszu zaś 5 słowa "dla każdej wsi oddzielnie" skreśla się".

§  18.
W art. 66 rozporządzenia w wierszu 1-ym zamiast słów "wykazów wymienionych", które ulegają skreśleniu, umieszcza się słowa "wykazu wymienionego".

Ponadto art. ten uzupełnia się następującym ustępem końcowym:

"7) przy powyższych obliczeniach ustawowo przewidziany okres pięcioletni (art. 30 i 31 ust. z dnia 7 maja 1920 r.) liczyć należy według lat kalendarzowych, poczynając wstecz od 31 grudnia roku;. poprzedzającego datę decyzji okręgowej komisji ziemskiej nakazującej przymusowe postępowanie (art. 56) ".

§  19.
Art. 67 rozporządzenia uzupełnia się następującym ustępem końcowym:

"Wszelkie prace miernicze, związane z powyższemi czynnościami komisji szacunkowo-rozjemczej, wykonywa geometra, wskazany przez strony, w myśl przyjętego zobowiązania (punkt 5 art. 45), a w braku jego geometra rządowy delegowany w tym celu przez okręgowy urząd ziemski".

§  20.
Art. 69 rozporządzenia uzupełnia się następującym ustępem końcowym:

"Powyższy okres pięcioletni liczyć się będzie zgodnie z wskazaniami punkt 7 art. 66 rozporządzenia".

§  21.
W art. 73 rozporządzenia w wierszu 4 słowo "rządowy" skreśla się.
§  22.
W art. 76 rozporządzenia punkt b. otrzymuje następujące brzmienie:

"b) djety w wysokości przysługującej urzędnikom państwowym według X kategorji etatu płac".

§  23.
Rozporządzenie niniejsze obowiązuje z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1921.79.542

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Uzupełnienie rozporządzenia z dnia 16 czerwca 1920 r. w przedmiocie wykonania ustawy z dnia 7 maja 1920 roku o likwidacji serwitutów na terenie b. Królestwa Kongresowego.
Data aktu: 27/07/1921
Data ogłoszenia: 28/09/1921
Data wejścia w życie: 28/09/1921