Wprowadzenie dodatków drożyźnianych do rent, ustalonych na podstawie ustaw Rzeszy Niemieckiej o ubezpieczeniu od nieszczęśliwych wypadków w przemyśle i rolnictwie, oraz zmiana niektórych postanowień tychże ustaw.

USTAWA
z dnia 2 lipca 1921 r.
wprowadzająca dodatki drożyźniane do rent, ustalonych na podstawie ustaw Rzeszy Niemieckiej o ubezpieczeniu od nieszczęśliwych wypadków w przemyśle i rolnictwie, oraz zmieniająca niektóre postanowienia tychże ustaw.

Art.  1.

Osobom, pobierającym renty z powodu nieszczęśliwych wypadków na podstawie ustaw Rzeszy Niemieckiej o ubezpieczeniu od nie szczęśliwych wypadków, przyznaje się, począwszy od 1 stycznia 1921 r. aż do odwołania, z góry płatny dodatek miesięczny, o ile nie są obcokrajowcami, przebywającymi za granicą Państwa Polskiego, a nieszczęśliwy wypadek wydarzył się przed 1 stycznia 1921 r. i pobierana przez nie renta wynosi przynajmniej 50% pełnej renty.

Dodatek ten pobierać będą także osoby, pobierające kilka rent, z których każda wynosi wprawdzie m-niej, aniżeli 50% pełnej renty, lecz wszystkie razem wynoszą przynajmniej 50% pełnej renty.

Osobie, pobierającej rentę z kilku instytucji, każda z tych instytucji wypłacać będzie dodatek do renty, przez siebie płaconej.

Art.  2.

Dodatek do rent, płaconych z powodu doznania nieszczęśliwego wypadku, wynosi:

w przemyśle i rolnictwie:

1000% renty dotychczasowej, jeżeli wypadek zdarzył się w czasie od i stycznia 1835 r. do 31 grudnia 1900 r.,

800% renty dotychczasowej, jeżeli wypadek zdarzył się w czasie od 1 stycznia 1901 r. do 31 grudnia 1915 r.,

600°/0 renty dotychczasowej, jeżeli wypadek zdarzył się w czasie od 1 stycznia 1916 r. do 31 grudnia 1919 r.;

w przemyśle:

200% renty dotychczasowej, jeżeli wypadek zdarzył się w czasie od 1 stycznia 1920 r. do 31 grudnia 1920 r.;

w rolnictwie:

400% renty dotychczasowej, jeżeli wypadek zdarzył się w czasie od 1 stycznia 1920 r. do 31 grudnia 1920 r. z wyjątkiem osób, wymienionych w § 931 ordynacji ubezpieczeniowej Rzeszy Niemieckiej, które pobierać będą tylko 200% renty dotychczasowej.

Art.  3.

Osoby, które już pobierają, lub pobierać będą, renty z powodu nieszczęśliwych wypadków, jakie wydarzyły się po 31 grudnia 1920 r., nie mają prawa do dodatku do renty. Dla osób tych obliczać się będzie rentę wedle przepisów art. 4.

Art.  4.

Oznaczoną w ustępie 2 § 563, ustępie 2 § 732, § 939, ustępie 2 § 1017, §§ 1073, 1079 ordynacji ubezpieczeniowej Rzeszy Niemieckiej kwotę "tysiąc ośmset" zmienia się na "ośmnaście tysięcy".

Art.  5.

Wdowcy, wdowy i dzieci, krewni linji wstępnej, oraz wnuki, których oboje rodzice zmarli, pobierający na mocy ustaw Rzeszy Niemieckiej o ubezpieczeniu od nieszczęśliwych wypadków rentę po swym żywicielu z powodu wypadków, które wydarzyły się przed 1 stycznia 1921 r., pobierać będą aż do odwołania dodatek, płatny miesięcznie z góry, o ile nie są obcokrajowcami, przebywającymi poza granicą Państwa Polskiego.

Art.  6.

Dodatek, przyznany w art. 5, będzie wynosił przy rentach, płaconych z powodu nieszczęśliwych wypadków:

w przemyśle i rolnictwie:

700% renty dotychczasowej, jeżeli nieszczęśliwy wypadek wydarzy} się w czasie od 1 stycznia 1885 r. do 31 grudnia 1900 r.,

500% renty dotychczasowej, jeżeli nieszczęśliwy wypadek wydarzył się w czasie od 1 stycznia 1901 r. do 31 grudnia 1915 r.,

400% renty dotychczasowej, jeżeli wypadek nieszczęśliwy wydarzył się w czasie od 1 stycznia 1916 r. do 31 grudnia 1919 r.;

w przemyśle:

120% renty dotychczasowej, jeżeli nieszczęśliwy wypadek wydarzył się w czasie od 1 stycznia 1920 r. do 31 grudnia 1920 r.,

w rolnictwie:

300% renty dotychczasowej, jeżeli nieszczęśliwy wypadek wydarzył się w czasie od 1 stycznia 1920 r. do 31 grudnia 1920 r. z wyjątkiem rent, płaconych po żywicielach, wymienionych w § 931 ordynacji ubezpieczeniowej Rzeszy Niemieckiej, dla których dodatek wynosi 120% renty dotychczasowej.

Art.  7.

Przepisy, zawarte w §§ 119, 120, 1311, ustępie 2 § 1501, §§1511, 1522, 1528, 1529, 1531, 1541, 1542 i 1544 ordynacji ubezpieczeniowej Rzeszy Niemieckiej, nie mają zastosowania do dodatków, ustalonych niniejszą ustawą.

Art.  8.

Poza dodatkami do rent, ustalonych przez Zakład Ubezpieczeń od wypadków w rolnictwie w Poznaniu, przyznawanie dodatków następuje na wniosek uprawnionego do pobierania renty przez instytucje, przeprowadzające ubezpieczenia od nieszczęśliwych wypadków, względnie instytucje, upoważnione do sprawowania opieki nad osobami, mającemi roszczenie do zagranicznych instytucji, lub władz, przeprowadzających ubezpieczenie od wypadków.

Wnioskodawca musi wykazać, kiedy i gdzie wydarzył się wypadek.

Wnioski należy skierować:

1)
jeśli wypadek zdarzył się w przedsiębiorstwie przemysłowem, lub jeśli renta ustanowiona została przez władzę wykonawczą (Ausführungsbehörde), mającą siedzibę swą w Niemczech-do Ubezpieczalni Krajowej, Wydział Ubezpieczeń od wypadków w Poznaniu;
2)
jeśli wypadek wydarzył się w rolnictwie-do Zakładu Ubezpieczeń od wypadków w rolnictwie w Poznaniu, względnie do Starostwa Krajowego w Poznaniu;
3)
jeśli renta ustanowiona została przez władzę wykonawczą Ausführungsbehörde), mającą siedzibę na obszarze Państwa Polskiego-do tejże władzy.

Rozstrzygnięcie, którem odmówiono przyznania dodatku, lub którem odebrano dodatek, już przyznany w myśl niniejszej ustawy, należy uzasadnić.

Przeciwko rozstrzygnięciu można wnieść sprzeciw w ciągu miesiąca od dnia doręczenia rozstrzygnięcia do Wyższego Urzędu Ubezpieczeń. Sprzeciw rozstrzyga ten Wyższy Urząd Ubezpieczeń, w którego obwodzie pobierający rentę zamieszkuje.

Wyższy Urząd Ubezpieczeń rozstrzyga ostatecznie.

W sprawach spornych, wynikających z niniejszej ustawy, nie płaci się Wyższemu Urzędowi Ubezpieczeń kwoty ryczałtowej, przewidzianej w § 80 ordynacji ubezpieczeniowej Rzeszy Niemieckiej.

Art.  9.

Dodatek należy przyznać mimo, iż wypłaty dodatku poprzednio ostatecznie odmówiono, jeśli zajdą później okoliczności, które uzasadniają przyznanie dodatku.

Art.  10.

Dodatek płaci się tylko za pełny miesiąc kalendarzowy i oblicza się według wysokości miesięcznej renty, zaokrąglając ją razem z dodatkiem wzwyż do pełnej marki. Dodatek odpada, jeśli renta została wstrzymana, lub ustaną warunki, od których zależne jest płacenie dodatków. Przepisy §§ 613, 614 i 615 punkt 1 ustęp 2 ordynacji ubezpieczeniowej Rzeszy Niemieckiej należy odpowiednio stosować.

Art.  11.

Dodatki płaci uprawnionym na polecenie instytucji, przeprowadzającej ubezpieczenie, urząd pocztowy, który jest właściwy do płacenia renty urazowej i to sposobem zaliczki za pokwitowaniem.

Art.  12.

Osoby, uprawnione do używania publicznej pieczęci, mają prawo uwierzytelniać poświadczenie, potrzebne do wypłat.

Art.  13. 1

Ubezpieczalnia Krajowa, Wydział Ubezpieczeń od wypadków w Poznaniu i Zakład Ubezpieczeń od wypadków w rolnictwie w Poznaniu winny ściągnąć od ubezpieczonych przedsiębiorstw składki, potrzebne na pokrycie dodatków do tych rent, które płaci się wskutek wypadków, wydarzonych w przedsiębiorstwach, położonych w obrębie b. dzielnicy pruskiej. Władze, które same przeprowadzają ubezpieczenie od wypadków, winny pokryć z własnych funduszów dodatki do rent od wypadków, które wydarzyły się w b. dzielnicy pruskiej.

Art.  14.

Do przekazania poczcie kwot, przez nią płaconych, stosuje się odpowiednio przepisy §§ 777 i 778 ordynacji ubezpieczeniowej Rzeszy Niemieckiej z tą zmianą, że Rząd Polski zaliczkuje chwilowo potrzebne na pokrycie dodatków sumy.

Art.  15.

Prawa, wynikające dla pobierających rentę z powodu nieszczęśliwych wypadków, określone niniejszą ustawą, oraz wynikające stąd obowiązki ubezpieczonych przedsiębiorstw, władz i Skarbu Państwa obowiązują wstecz od 1 stycznia 1921 r.

Art.  16.

Rada Ministrów może w miarę zmiany stosunków ekonomicznych dodatki drożyźniane, przewidziane niniejszą ustawą, odwołać lub obniżyć, względnie podwyższyć, dostosowywując je każdorazowo do istotnych potrzeb życiowych ubezpieczonych.

Art.  17.

Wykonanie niniejszej ustawy porucza się Ministrowi b. Dzielnicy Pruskiej.

Art.  18.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1 Art. 13 zmieniony przez art. 6 ustawy z dnia 19 grudnia 1923 r. w przedmiocie wykonania decyzji Rady Ligi Narodów z dnia 17 lipca 1922 r. o uregulowaniu ubezpieczeń społecznych na terytorjach dawniej niemieckich, odstąpionych Polsce bezpośrednio na podstawie Traktatu Wersalskiego, oraz dodatki drożyźniane dla uprawnionych do pobierania świadczeń na podstawie tej decyzji (Dz.U.24.7.63) z dniem 23 stycznia 1924 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1921.64.398

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Wprowadzenie dodatków drożyźnianych do rent, ustalonych na podstawie ustaw Rzeszy Niemieckiej o ubezpieczeniu od nieszczęśliwych wypadków w przemyśle i rolnictwie, oraz zmiana niektórych postanowień tychże ustaw.
Data aktu: 02/07/1921
Data ogłoszenia: 28/07/1921
Data wejścia w życie: 28/07/1921, 01/01/1921