Walka z księgosuszem.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA ROLNICTWA I DÓBR PAŃSTWOWYCH W POROZUMIENIU Z MINISTRAMI SPRAW WEWNĘTRZNYCH I SPRAW WOJSKOWYCH
z dnia 2 maja 1921 r.
w przedmiocie walki z księgosuszem.

Na mocy artykułów 1099 i 1126 do 1148 ust. lek. (zb. pr. b. ces. ros. tom XIII wyd. 1905 o środkach zapobiegania i uśmierzania chorób zaraźliwych i stadnych) oraz ustawy b. państwa austrjackiego z dnia 29 lutego 1880 (austr. Dz. Ust. P. № 37), zmienionej ustawą z dnia 6 sierpnia 1909 (austr. Dz. U. P. № 180) tudzież rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 września 1920 r. w przedmiocie walki z księgosuszem (Dz. Ust. R. P. z 1920 r. № 94 poz. 621) zarządza się co następuje:
§  1.
Wzdłuż rzeki Zbrucz od miejscowości Okopy Świętej Trójcy aż do miejscowości Ożogowice, następnie wzdłuż granicy województwa Tarnopolskiego aż do rzeki Bug pod Żdżarami, wzdłuż rzeki Bugu do Brześcia Litewskiego (włącznie), dalej wzdłuż toru kolejowego do Czeremchy i wzdłuż linji kolejowej do Małej Narewki, następnie do ujścia Małej Narewki do Narwi pod miejscowością Siemieniówką, stąd przez miejscowość Cisówka, Nowosady do Jałówki, dalej wzdłuż rzeki Świsłoczy do rzeki Niemna, wzdłuż Niemna do Grodna (wyłącznie) stąd wzdłuż szosy na Augustów-Jeziorki- zostaje ustanowiony kordon nieruchomy weterynaryjny, zabezpieczający miejscowości, położone na zachód od tej linji, od zawlekania zarazy księgosuszu.
§  2.
W obszarach zapowietrzonych księgosuszem a położonych na zachód od linji kordonu ustalonego w § 1 może być przez Naczelnego Komisarza do walki z księgosuszem ustanowiony kordon ruchomy, który w miarę potrzeby może być zmieniany.

Linja kordonu ruchomego oraz wszelkie zmiany w tej linji będą przez Naczelnego Komisarza do walki z księgosuszem ogłaszane przez rozplakatowanie oraz w sposób w danej miejscowości przyjęty.

W razie pojawienia się księgosuszu w okolicach wolnych od tej zarazy przysługuje Wojewodom prawo natychmiastowego przesunięcia kordonu ruchomego. Przesunięcie to należy ogłosić w sposób powyżej wskazany i podać do wiadomości Naczelnego Komisarza do walki z księgosuszem.

§  3.
Przeprowadzanie bydła rogatego, owiec i kóz przez linje obu kordonów jest bezwzględnie zakazane.

Przewożenie i przenoszenie produktów zwierzęcych, jako to: mięsa, łoju (z wyjątkiem topionego w zamkniętych beczkach), skór, sierści, włosienia, wełny, kopyt, rogów, racic, kości w stanie nieprzerobionym, jelit, żołądków nadto słomy, siana, ściółki, zboża w snopach i nawozu ze strony wschodniej każdego kordonu na zachód od niego jest zakazane.

§  4.
Do ochrony linji kordonów weterynaryjnych nieruchomego i ruchomego zostaje ustanowiona z żandarmerji wojskowej, policji państwowej i wynajętych osób cywilnych - straż w niezbędnej ilości.

Zadaniem straży kordonowej będzie ścisłe czuwanie nad wykonaniem postanowień § 3 niniejszego rozporządzenia oraz wykonywanie wszystkich poleceń lekarzy weterynaryjnych, przeznaczonych do tłumienia księgosuszu.

§  5.
Na linji kordonu weterynaryjnego nieruchomego, przebiegającej w granicach byłej Kongresówki od miejscowości Żdżary do miejscowości Jeziorki, na granicy pruskiej, obowiązywać będą przepisy następujące:
1)
z obszarów, leżących na wschód od wymienionej w § 1 linji kordonowej transport koni, świń, mięsa wieprzowego, słoniny oraz szczeciny przez lnie kordonu nieruchomego do obszarów, położonych na zachód od tej linji, dozwolony jest tylko kolejami pod warunkiem, że zwierzęta te i produkty będą zaopatrzone w świadectwo pochodzenia, 'wystawione przez właściwego państwowego lekarza weterynaryjnego, a stwierdzające, że są zdrowe względnie pochodzą ze zwierząt zdrowych i że w miejscu ich pochodzenia nie panuje żadna choroba zaraźliwa, udzielająca się danemu gatunkowi zwierząt, ani zaraza księgosuszu.
I.
W wagonach użytych do transportu koni i świń nie wolno używać na ściółkę słomy lub siana.
II.
W wypadkach zasługujących na uwzględnienie a zwłaszcza dla transportów wojskowych Naczelny Komisarz do walki z księgosuszem będzie udzielał zezwoleń na transport pewnych rodzajów produktów pochodzenia zwierzęcego oraz paszy objętościowej z wolnych od zarazy miejscowości zapowietrzonego obszaru przy zachowaniu środków ostrożności, określonych przez niego w każdym poszczególnym wypadku.
III.
W wypadkach ujawnienia na obszarach położonych na zachód od nieruchomego kordonu weterynaryjnego zwierząt domowych przeżuwających lub produktów pochodzenia zwierzęcego, wprowadzonych wbrew przepisom niniejszego rozporządzenia z obszaru położonego na wschód od tej linji, będzie obowiązywał następujący tryb postępowania:
1)
wszelkie bydło rogate, owce i kozy wprowadzone wbrew zakazowi przez linję kordonu nieruchomego straż kordonowa lub miejscowa władza administracyjna obowiązane są zatrzymać i zawiadomić o tem właściwe starostwo, które ma bezzwłocznie delegować państwowego lekarza weterynaryjnego.

Aż do jego przybycia zatrzymany transport zwierząt należy ściśle odosobnić pod dozorem straży.

a)
O ile transport zbadany przez lekarza weterynaryjnego okaże się zdrowy, to winien być poddany natychmiastowemu ubojowi w najbliższej rzeźni, a rzeźnię należy poddać odkażeniu. Mięso uznane przez lekarza weterynaryjnego za zdatne do spożycia winno być sprzedane drogą publicznego przetargu dla miejscowego użytku;
b)
w razie stwierdzenia lub podejrzenia zarazy księgosuszu należy natychmiast wszystkie zwierzęta transportu zabić i wraz z pociętą skórą zakopać na miejscu zabicia z zachowaniem ostrożności wskazanych obowiązującemi przepisami;
2)
produkty pochodzenia zwierzęcego mają być bezwzględnie natychmiast zniszczone bez poddania ich badaniu;
3)
w wypadkach dokonanego w myśl powyższego przepisu uboju otrzymane ze sprzedaży kwoty będą po pokryciu poniesionych przez władzę interwenjującą kosztów i wydatków (koszty uboju, oględzin weterynaryjnych, dezynfekcji, przetargu i t. p.) złożone do depozytu właściwego sądu.
§  6.
Powyższe ograniczenia nie dotyczą mleka i jego przetworów (śmietana, masło, ser), o ile wprowadzający wykaże się poświadczeniem wójta gminy (sołtysa), że produkty te pochodzą z miejscowości wolnej od zarazy księgosuszu.
§  7.
Komunikacja kołowa przez kordon może się odbywać wyłącznie wozami nie wyściełanemi słomą, sianem lub innemi produktami, dającemi się zużytkować do skarmiania bydła.
§  8.
Na linji kordonu weterynaryjnego nieruchomego, przebiegającego wzdłuż wschodnich granic Małopolski, stosowane być mają nadal obowiązujące tam przepisy, wydane na podstawie ustawy byłego państwa austrjackiego z dnia 29 lutego 1880 (austr. Dz. U. P. № 37) o zapobieganiu księgosuszowi i jego tępieniu, zmienionej ustawą z dnia 6 sierpnia 1909 r. (austr. Dz. U. P. № 180).
§  9.
W obszarach województw: Wołyńskiego, Poleskiego, Nowogródzkiego i części Białostockiego, położonych na wschód względnie północ od linji kordonu nieruchomego, które uznaje się za zapowietrzone i stale zagrożone księgosuszem, wszelki obrót przeżuwaczami (targi i przetargi, przepęd pieszo i przewóz kolejami w celach handlowych) jest wzbroniony.

Jednak w celu zapewnienia aprowizacji miast, ośrodków przemysłowych oraz formacji wojskowych wojewodowie wydadzą we własnym zakresie działania stosowne zarządzenia, regulujące dostawy zwierząt przeżuwających do rzeźni.

§  10.
W wypadkach wyjątkowych, zasługujących na szczególne uwzględnienie, udzielać będzie Naczelny Komisarz do walki z księgosuszem pozwoleń na wprowadzanie do obszarów wskazanych w § 9 żywych przeżuwaczy, na warunkach określonych przez niego w każdym poszczególnym wypadku.
§  11.
Na linji kordonu weterynaryjnego ruchomego (§ 2) obowiązywać będą następujące przepisy:
a)
co do transportów koni, świń, mięsa wieprzowego, słomy oraz szczeciny przez linję kordonu ruchomego z obszarów położonych na wschód do obszarów położonych na zachód od tej linji jakoteż w przedmiocie postępowania z przemycanemi zwierzętami przeżuwającemi lub produktami od nich pochodzącemi mają być stosowane przepisy wskazane w § 5;
b)
w wypadkach wyjątkowych, zasługujących na szczególne uwzględnienie udzielać będą właściwi wojewodowie na warunkach wskazanych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych z dnia 7 marca 1921 r. w przedmiocie udzielania zezwoleń na transport produktów pochodzenia zwierzęcego i paszy z obszarów nawiedzonych księgosuszem (D. U. R. P. z r. 1921 № 26 poz. 152) zezwoleń na wyprowadzenie (wywóz) produktów wymienionych w § 3 ustęp drugi niniejszego rozporządzenia i na wprowadzanie do tych obszarów żywych zwierząt przeżuwających.
§  12.
Na obszarach położonych na wschód od linji obu kordonów ubój bydła rogatego i cieląt nawet dla własnego użytku dozwolony jest tylko w rzeźniach, pozostających pod nadzorem -sanitarno-weterynaryjnym. W Małopolsce obowiązują wydane tam każdocześnie zarządzenia Generalnego Delegata Rządu.
§  13.
O każdym wypadku zatrzymania bydła rogatego, owiec, kóz i produktów wymienionych w § 3 jak również o wypadkach zarządzonego zniszczenia zwierząt lub przedmiotów w myśl postanowień § 5 należy sporządzić protokuł, podpisany" przez urzędującego lekarza weterynaryjnego oraz wójta gminy (sołtysa), jak również zawiadomić o tem bezzwłocznie Naczelnego Komisarza do walki z księgosuszem.
§  14.
Sprawy osób cywilnych, winnych przekroczenia zakazu wprowadzania (przywozu) bydła rogatego, owiec i kóz oraz produktów wymienionych w § 3 należy przekazać wraz ze spisanym protokułem właściwemu sądowi, podobne sprawy osób wojskowych - właściwym władzom wojskowym, celem pociągnięcia winnych do odpowiedzialności.
§  15.
W każdym wątpliwym wypadku urzędujący lekarz weterynaryjny powinien zwracać się do właściwego wojewódzkiego inspektora weterynaryjnego, który niezwłocznie wyda stosowne zarządzenia.
§  16.
Przekroczenie niniejszego rozporządzenia karane będzie, stosownie do postanowień art. 138 i 139 k. k. na obszarach b. zaboru rosyjskiego, względnie §§ 63 do 76 austrjackiej ustawy o zapobieganiu zaraźliwym chorobom zwierzęcym i ich tępieniu z dn. 6 sierpnia 1909 r. (austr. Dz. U. P. № 177) na terenach b. zaboru austrjackiego.
§  17.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Równocześnie tracą moc obowiązującą rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych w porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych w przedmiocie walki z księgosuszem z dnia 29-go września 1920 r. (Dz. Ust. R. P. z r. 1920 № 94 poz. 623) oraz Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych i Ministra Spraw Wojskowych z dnia 26 listopada 1920 r. w przedmiocie nadzoru sanitarno-weterynaryjnego na linji kordonu ustanowionego przez Ministerstwo Spraw Wojskowych (Dz. U. R. P. z r. 1920 № 114 poz. 757), jakoteż uzupełniające je rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych i Ministra Spraw Wojskowych z dnia 19 marca 1921 r. (Dz. U. Rz. P. z r. 1921 № 31 poz. 190).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1921.51.319

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Walka z księgosuszem.
Data aktu: 02/05/1921
Data ogłoszenia: 23/06/1921
Data wejścia w życie: 23/06/1921