Zmiana przepisów tymczasowych o kosztach sądowych.

USTAWA
z dnia 17 marca 1921 r.
zmieniająca przepisy tymczasowe o kosztach sądowych.

Art.  1.

Przepisy tymczasowe o kosztach sądowych (Dz. Urz. Dep. Spr. № 1 z r. 1917, poz. 7) ulegają zmianie i uzupełnieniu w niżej wyszczególnionych artykułach, które otrzymują brzmienie i numeracją następującą:

"Art. 2. Koszty sądowe w sprawach cywilnych są: 1) wpis, 2) opłata od podań, 3) opłata od wezwań, 4) opłata kancelaryjna i 5) koszty postępowania w sprawie.

"Art. 7. Wpis stosunkowy główny pobierany będzie:

a) w ilości 3% od wartości: każdego powództwa głównego, powództwa wzajemnego, zawierającej samodzielne żądanie interwencji osób trzecich, opozycji przeciwko wyrokowi zaocznemu podań o wykonanie wyroków zagranicznych i sporów, wynikłych w postępowaniu działowem, prowadzonem w drodze incydentalnej;

b) w ilości 3% od skarg apelacyjnych;

c) w ilości 3°/o od skarg o uchylenie wyroku (art. 185 i 792 u. p. c).

Art. 8. Wpis stosunkowy główny w ilości, odpowiadającej połowie wpisu określonego w art. 7 i 10 niniejszej ustawy, pobierany będzie od podań o nadanie aktom klauzuli egzekucyjnej (art. 1616 i 3651 u. p. c), od postępowania wykonawczego, od podań o dodanie klauzuli egzekucyjnej lub unieważnienie wyroku sądu polubownego.

Art. 9. Wpis stosunkowy dodatkowy w ilości jednej czwartej wpisu głównego pobierany będzie od interwencji, niezawierającej samodzielnego żądania, od przypozwania do sprawy osób trzecich, tudzież od wszelkich skarg incydentalnych, z wyjątkiem ulegających opłacie wpisu stałego.

Art. 10. Jeżeli wartość powództwa lub jego części w chwili wytoczenia nie da się ściśle określić, lub wogóle oszacowaniu na pieniądze nie ulega, wpis główny od nieokreślonej części powództwa oznaczy początkowo przewodniczący sądu w ilości od 30 do 1.200 mk. w sądach pokoju i od 120 mk. do 60.000 mk. w sądach okręgowych. O oznaczeniu ilości przypadającego do uiszczenia wpisu sąd zawiadomi powoda, któremu służyć będzie prawo odwołania się do kompletu sądzącego w terminie 7-dniowym. Ostateczna suma przypadających od stron wpisów określona będzie przez sąd przy wydaniu decyzji lub wyroku, przytem zaliczone będą pierwiastkowo uiszczone wpisy.

Art. 12. Jeżeli przy obliczaniu suma wpisu głównego lub dodatkowego wypadnie w markach i fenigach, należy zaokrąglić tę sumę wzwyż do pełnej marki.

Art. 13. Suma wpisu głównego lub dodatkowego w żadnym wypadku nie może wynosić mniej aniżeli 30 marek. Od skarg zaś o uchylenie wyroków suma wpisu głównego lub dodatkowego nie może wynosić mniej niż 300 marek w sprawach, ulegających właściwości sądów pokoju, i 600 marek w sprawach, ulegających właściwości sądów okręgowych.

Art. 131. Za podział wyegzekwowanych sum (art. 1214 u. p. c.) potrącony będzie wpis stosunkowy w wysokości 1/2% od ogólnej sumy, przypadającej do stosunkowego rozdziału pomiędzy wierzycieli.

Art. 14. Jeżeli przed wydaniem wyroku strony nie później niż na pierwszem posiedzeniu sądu zawrą układ pojednawczy, albo zgłoszą wniosek umorzenia nazawsze postępowania - będzie im zwrócona połowa wpisów, uiszczonych przez nie za tę instancję, w której zawarto układ pojednawczy, lub ogłoszono wniosek umorzenia postępowania. Również ulega zwrotowi połowa wpisu w razie odmowy nadania aktom klauzuli egzekucyjnej (art. 1619, art. 3651 u. p. c.). Wpis od ewentualnego powództwa wzajemnego w razie oddalenia powództwa głównego i nierozpatrzenia wskutek tego powództwa wzajemnego ulega zwrotowi.

Art. 15. Wpis stały pobierany będzie:

1) w ilości 600 marek:

od działów, prowadzonych w drodze incydentalnej,

od zatwierdzenia testamentów (art. 1060 i nast. I cz. X tom Zb. Pr. ros.),

od zatwierdzenia praw do spadku (art. 1408 u. p. c, art. 1239 i nast. I cz. X tom Zb. Pr. ros.),

od przyznania prawa własności na zasadzie przedawnienia (art. 533 I cz. X tom Zb. Pr. ros.),

od wykupu majątków rodowych (art. 1346 i nast. I cz. X tom Zb. Pr. ros., art. 1438 u. p. c),

2) w ilości 150 marek:

od usamowolnienia nieletnich, od przysposobienia,

od podań o zabezpieczenie lub unieważnienie utraconych tytułów na okaziciela (Dz. Ust. № 67 z 1919 r. poz. 406),

od wprowadzenia w posiadanie spadku,

od uznania spadku za wakujący lub bezdziedziczny, od sporządzenia protokułu przedstawienia, otwarcia i stanu testamentu,

od podań o zatwierdzenie lub unieważnienie licytacji nieruchomości,

od zabezpieczenia dowodów,

od rozciągnięcia nadzoru celem uniknięcia upadłości i od zatwierdzenia uchwał rady familijnej przez sąd,

3) w ilości 60 marek:

od każdego podania, rozpoczynającego postępowanie sądowe, niepodlegającego opłacie wpisu stosunkowego lub opłacie wpisu stałego w ilości wyższej.

Skargi członków rad familijnych na decyzje tych rad wolne będą od opłaty.

Art. 16. Wpis stały w tej samej ilości (60, 150 lub 600 marek) pobierany będzie od skarg incydentalnych w przedmiotach, wymienionych w poprzednim (45) artykule, a od skarg o uchylenie wyroków w tychże przedmiotach wpis wynosić będzie najmniej 300 marek.

Art. 161. Od wnoszonych do Sądu Najwyższego skarg o uchylenie orzeczeń władz administracyjnych (Główna Komisja Ziemska i in.) pobierany będzie wpis w ilości 500 marek, o ile nie należałby się wyższy wpis na mocy art. 7.

W razie nieopłacenia wpisu od skarg o uchylenie wyroków, decyzji ostatecznych sądów, albo orzeczeń władz administracyjnych - ma odpowiednie zastosowanie art. 756 u. p. c.

Art. 18. W razie zwrotu podania lub skargi (art. 53, 541, 542, 1642, 266, 267, 269, 270, 755, 756 i 801 u. p. c.) już po opłaceniu wpisu, lub w razie opłacenia wpisu w sumie większej niż należało, oraz w razie cofnięcia przez stronę podania lub skargi przed nadaniem im biegu - wnoszący podanie lub skargę będzie miał na żądanie zwrócony cały wpis, względnie jego nadwyżkę. Oprócz powyższych wypadków oraz wypadku, przewidzianego w art. 14, wpisy zwrotowi nie ulegają.

Art. 20. Od wszelkich podań, wnoszonych do sądów wszystkich instancji, tudzież do urzędników sądowych, oprócz podań, podlegających opłacie wpisu stosunkowego lub stałego, pobierana będzie oplata:

a) w sprawach, podlegających właściwości sądów pokoju w ilości 10 marek,

b) w sprawach, podlegających właściwości sądów okręgowych - 20 marek.

Oddział III-a.

O opłacie od wezwań.

Art. 201. Od każdego wezwania sądowego dokonanego na żądanie stron zarówno w sądach pokoju, jak i w sądach wyższych, z wyjątkiem wypadku, wskazanego w art. 307 i 308 u. p. o, oraz w wypadku, kiedy strona zrzekła się doręczenia sobie wezwania, - pobierana będzie opłata na rzecz Skarbu w wysokości 20 mk. Rozporządzenie określi sposób użycia sum, uzyskanych z tych opłat.

Art. 21. Od wszelkiego rodzaju dokumentów, wydawanych stronom, na ich żądanie przez sądy i urzędników sądowych (oprócz notarjuszów), tytułów wykonawczych, kopji, zaświadczeń i t. p. pobierana będzie opłata kancelaryjna: w sprawach, podlegających właściwości sądów pokoju - po 20 mk. a w sprawach, podlegających właściwości sądów okręgowych - po 40 mk. od arkusza, licząc każde 25 wierszy za stronę arkusza.

Art. 25 otrzymuje brzmienie:

"Wynagrodzenie świadków za oderwanie ich od zajęć wyznaczone będzie według zasad, wskazanych w art. 407 i 408 ust. post. cywilnego, w ilości od 10 do 100 mk. za każdą dobę".

Art. 26. Duchowni wszelkich wyznań, wzywani przez sąd w celu odebrania przysięgi niezależnie od tego czy przysięga doszła, czy nie doszła do skutku, otrzymują za stawiennictwo wynagrodzenie w wysokości według uznania sądu, nie może jednak ono przewyższać 40 mk.

Art. 36. Od treści, projektowanych do wykazu hipotecznego, których wartość pieniężna nie da się oznaczyć, jak również od treści, dotyczących-ostrzeżeń i wykreśleń - pobierana będzie opłata stała w ilości 10 mk.

Art. 37. Od treści, w których jest oznaczona, lub da się oznaczyć wartość pieniężna - pobierana będzie opłata stosunkowa w ilości trzech czwartych procentu od wartości. Rozporządzenie określi sposób oznaczenia wartości.

Jednakże treść, której przedmiotem jest odpłatne przeniesienie własności nieruchomości między żyjącymi, podlega jedynie opłacie stałej, określonej w art. 36.

Art. 39. Opłata stosunkowa nie może wynosić mniej aniżeli 15 mk., wogóle zaś jeżeli przy obliczeniu suma opłaty wypadnie w markach i fenigach - należy ją zaokrąglić wzwyż do pełnej marki.

Art. 40. Opłata hipoteczna od skarg apelacyjnych na decyzje wydziałów hipotecznych wynosić będzie 100 marek, a od skarg o uchylenie wyroków - 300 mk.

Art. 41. Od wszelkich dokumentów, wydawanych przez pisarzów hipotecznych (kopji, świadectw z wykazów i ksiąg hipotecznych i t. p) opłaty stemplowe pobierane nie będą; dokumenty te podlegać będą opłacie kancelaryjnej, ustanowionej w art. 21 niniejszej ustawy.

Art. 43. Instytucje państwowe są wolne od uiszczania wszelkich kosztów sądowych i opłat, wyjąwszy koszty postępowania w sprawie.

Jeżeli sprawa rozstrzygnięta została na korzyść wspomianych instytucji, wtenczas niezapłacone przez nie koszty i opłaty, a w tej liczbie wpisy, opłaty od podań, wezwań, opłaty kancelaryjne i inne ściągnięte będą z polecenia sądu od strony, która sprawę przegrała.

W razie przegrania procesu przez pomienione instytucje mają zastowanie art. 31 - 34.

Art. 52. Przy rozstrzygnięciu sprawy na korzyść strony, której zostało przyznane prawo ubogich, pokryte za nią koszty postępowania w sprawie, jak również niezapłacone przez nią wpisy, opłaty od podań, wezwań, tudzież opłaty kancelaryjne i hipoteczne ściągnięte będą z polecenia sądu albo z majątku, stronie tej przysądzonego, albo od strony, która sprawę przegrała.

Art. 55. Wpis stały pobierany będzie:

a) w ilości 100 marek:

od podań wierzycieli o ogłoszeniu upadłości,

od opozycji wierzycieli przeciwko wyrokowi, ogłaszającemu upadłość, b) w ilości 200 marek:

od wszelkich skarg, zakładanych przez wierzycieli do wyższych instancji, oraz od żądania przywrócenia do czci kupieckiej (art. 604 Kodeksu Handlowego).

Art. 59. Przepisy art. 3, 4, 17, 18, 20 i 39 niniejszej ustawy mają zastosowanie i przy opłatach w postępowaniu upadłościowem.

Art. 60. Wyrok, skazujący w sprawie karnej, pociąga za, sobą obowiązek uiszczenia przez każdego skazanego, opłaty sądowej w zależności od wymierzonej mu kary według przepisów następujących:

Art. 61. Skazany w pierwszej instancji obowiązany będzie tytułem kosztów sądowych uiścić w razie skazania na karę pozbawienia wolności na termin nie dłuższy niż:

1

miesiąc

80

mk.

3

"

120

"

6

"

200

"

1

rok

400

mk.

2

lata

800

"

4

"

1200

"

6

"

1600

"

w razie skazania na karę cięższą

2000

mk.

Art. 62. Skazany w pierwszej instancji na grzywnę, względnie karę pieniężną, obowiązany będzie uiścić 10% od kwoty wymierzonej mu grzywny, względnie kary pieniężnej, względnie od obu tych kwot, w każdym razie nie mniej aniżeli 40 mk.

Art. 63. Jeśli skazanie na grzywnę, względnie karę pieniężną, nastąpi łącznie z karą pozbawienia wolności pobrane będą obie, przewidziane w poprzednich artykułach (61 i 62) opłaty.

Art. 64. Jeśli orzeczona zostanie grzywna, a kara pozbawienia wolności wyznaczona zostanie tylko na wypadek niemożności ściągnięcia tejże - opłata pobrana będzie według art. 62 od grzywny.

Art. 641 Skazanym jednym lub kilkoma wyrokami na zasadzie przepisów o zbiegu przestępstw wymierzona będzie opłata stosownie do kary łącznie orzeczonej, przyczem ewentualnie uiszczone opłaty sądowe zaliczone będą na poczet opłaty, na tej zasadzie oznaczonej.

Art. 65. Za instancję apelacyjną pobierana będzie połowa opłaty, należnej za pierwszą instancję, opłaty zaś w Sądzie Najwyższym, jako sądzie III instancji, pobierane będą w takiej samej wysokości, jak przewidziane dla pierwszej instancji. Sądy wyższych instancji w razie zmiany wyroków sądów niższych określać będą opłaty za całe postępowanie według zasad wyżej wyłuszczonych.

Art. 67. W sprawach z prywatnego oskarżenia, w razie wyroku uniewinniającego, opłatę sądową w ilości 40-1000 marek w pierwszej instancji obowiązany będzie uiścić oskarżyciel prywatny. W tym wypadku mają również zastosowanie art. 65 i 66.

Art. 671. Od powództw cywilnych, wytaczanych w sprawach karnych, pobiera się wpis ogólny w ilości, w art. 7 wskazanej; wpis ten opłaca się przy wejściu sprawy do sądu wyrokującego; samo zameldowanie powództwa cywilnego w postępowaniu wstępnem, choćby nawet połączone z jego zabezpieczeniem, nie pociąga jeszcze za sobą obowiązku uiszczenia wpisu. Przy pobieraniu wpisu mają zastosowanie art. 43-52.

Art. 69. Koszty w sprawach karnych (wynagrodzenie świadków, biegłych, koszty ekspertyzy, ogłoszeń i t. p.) obliczane i ściągane będą według zasad, przewidzianych w odpowiednich artykułach ustawy postępowania karnego. Przepis artykułu 26 stosowany będzie także w postępowaniu karnem.

DZIAŁ VII.

O opłatach w sprawach ogólnych.

Art. 74. Do opłat od podań i świadectw urzędowych we wszystkich sprawach, nie objętych przepisami tymczasowemi o kosztach sądowych, stosowane będą przepisy, wskazane w dekrecie z dnia 7 lutego 1919 r. w przedmiocie opłat od podań oraz od świadectw urzędowych (Dz. Pr. № 14, poz. 15), z uwzględnieniem art. 10 ustawy z dnia 16 lipca 1920 r. (Dz. Ust. № 73, poz. 498)".

Art.  2.

Przewidziane w ustawie postępowania cywilnego grzywny za niestawiennictwo świadków, biegłych i t. p. (art. 91, 383, 528 i 562 i in. u. p. c.) z wyjątkiem określonych w formie odsetek, wymierzane będą w markach w liczbach czterdziestokrotnie podwyższonych.

Art.  3.

Nad dodanym z mocy niniejszej ustawy art. 201 zamieszcza się nadpis: "Oddział IIIa. O opłacie od wezwań", zaś nad art. 74, również dodanym z mocy niniejszej ustawy, zamieszcza się nadpis: "Dział VII. O opłatach w sprawach ogólnych".

Art.  4.

Ustawa niniejsza otrzymuje moc obowiązującą w b. zaborze rosyjskim w 30 dni po jej ogłoszeniu. Wykonanie jej, jak wogóle wykonanie przepisów tymczasowych o kosztach sądowych z dnia 18 lipca 1917 r." powierza się Ministrowi Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Skarbu.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1921.32.194

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Zmiana przepisów tymczasowych o kosztach sądowych.
Data aktu: 17/03/1921
Data ogłoszenia: 12/04/1921
Data wejścia w życie: 13/05/1921