Rozporządzenie wykonawcze do Rozporządzenia Rady Obrony Państwa z dnia 20 lipca 1920 r. (Dz. U. R. P. Nr 63 ex 1920, poz. 418) o zasiłkach wojskowych dla rodzin osób, pełniących służbę w Wojsku Polskiem z poboru i ochotniczo.

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE
MINISTRA SPRAW WOJSKOWYCH W POROZUMIENIU Z MINISTREM SKARBU, MINISTREM SPRAW WEWNĘTRZNYCH I MINISTREM B. DZIELNICY PRUSKIEJ DO ROZPORZĄDZENIA RADY OBRONY PAŃSTWA Z DNIA 20 LIPCA 1920 R. (DZ. U. R. P. № 63 EX 1920, POZ. 418)
z dnia 21 sierpnia 1920 r.
o zasiłkach wojskowych dla rodzin osób, pełniących służbę w Wojsku Polskiem z poboru i ochotniczo.

Na zasadzie art. 15 Rozporządzenia Rady Obrony Państwa z dn. 20 lipca 1920 r. o zasiłkach wojskowych dla rodzin osób, pełniących służbę w Wojsku Polskiem z poboru i ochotniczo (Dz. Ustaw R. P. № 63 ex 1920, poz. 418) zarządza się, co następuje:
Art.  1. 1

Na obszarze b. zaboru rosyjskiego przyznają zasiłki dowództwa wojskowych okręgów generalnych (mtencienturfj), a wypłacają kasy skarbowe. Na terenach, nie włączonych do żadnego okręgu generalnego, do czasu zorganizowania tychże-zasiłki przyznają te władze wojskowe, które wyznaczy Minister Spraw Wojskowych, a wypłacają te władze, które wyznaczy Minister Spraw Wojskowych w porozumieniu z Ministrem Skarbu, oraz w razie potrzeby z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

W b. zaborze austrjackim przyznają zasiłki Powiatowe Komisje Zasiłkowe, a wypłacają Grzędy podatkowe (we Lwowie: Krajowa Kasa Skarbowa, a w Krakowie Filjalna Kasa Krajowa).

W b. zaborze pruskim przyznają i wypłacają zasiłki Wydziały Powiatowe (miejskie wzgl. ziemskie).

W razie przesiedlenia się rodziny szeregowego w obrębie tego samego byłego zaboru, co do sposobu dalszej .wypłaty zasiłków, mają zastosowanie dotychczasowe przepisy, obowiązujące w poszczególnych b. zaborach.

W razie stałego przesiedlenia się rodziny z jednego b. zaboru do innego, obowiązana jest ona zawiadomić o tem bezzwłocznie Dowództwo Okręgu Generalnego (Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich, Powiatową Komisją Zasiłkową, Wydział Powiatowy), które zasiłek przyznało, z dołączeniem karty wypłat wzgl. arkusza płatniczego i podaniem nowego stałego miejsca zamieszkania, na co otrzymuje potwierdzenie odbioru. Na skutek powyższego zawiadomienia Dowództwo Okręgu Generalnego (Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich, Powiatowa Komisja Zasiłkowa, Wydział Powiatowy) zarządzi wstrzymanie dotychczasowej wypłaty i prześle wszystkie akta zasiłkowe tej rodziny-władzy, która ze względu na nowe miejsce stałego jej zamieszkania dla przyznania zasiłku jest właściwą, a to w celu przyznania dalszego zasiłku od dnia wstrzymania, o ile zachodzą nadal warunki z art. 2 Rozporządzenia Rady Obrony Państwa z dn. 20 lipca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 63 ex 1920 poz. 418).

Art.  2. 2

Prawo do zasiłku zgłasza szeregowy (zarówno poborowy, jak ochotniczy) w wojskowej władzy zaciągowej (poborowej), która go zaciąga do służby wojskowej. Władze te powinny pouczyć zgłaszających się do służby wojskowej o przysługującem ich rodzinom prawie do zasiłku wojskowego, wskazując na warunki, pod jakiemi zasiłek może być przyznany. Ubiegający się o zasiłek dla rodziny obowiązany jest wypełnić ściśle i szczegółowo formularz zgłoszenia, a następnie godpisać go. Przed wypełnieniem i podpisaniem formularza przez szeregowego, należy zwrócić mu uwagę na obowiązek podania szczegółów i dat zgodnie z prawdą oraz na skutki, jakie pociągnie za sobą podanie szczegółów i dat nieprawdziwych (odpowiedzialność karna za oszustwo i ściągnięcie wypłaconych zasiłków w trybie egzekucyjnym).

Wypełniony i podpisany przez szeregowego, a następnie opatrzony pieczęcią władzy zaciągowej (poborowej) i podpisem dowódcy tej władzy formularz zgłoszenia, władze zaciągowe (poborowe) przesyłają wprost do władzy właściwej do przyznania zasiłku. Władza ta wymierza bezzwłocznie zasiłek, a zarazem przesyła kwestjonarjusz do władzy administracyjnej pierwszej instancji (starostwa, komisarjatu Rządu, magistratu i t. p.) ostatniego miejsca zamieszkania rodziny szeregowego. Władze te zarządzają natychmiast sprawdzenie stanu rodzinnego i materjalnego rodziny szeregowego według przepisów, obowiązujących dotychczas w poszczególnych b. zaborach, i zwracają następnie wypełniony przez władzę miejsca zamieszkania rodziny szeregowego kwestjonarjusz z załącznikami tej władzy, która zasiłek przyznała. Jeśli przeprowadzone w ten sposób dochodzenia ustalą, iż szeregowy podał w zgłoszeniu szczegóły lub daty, niezgodne z prawdą, wskutek czego wprowadził w błąd władzę przyznającą zasiłki i w ten sposób dla rodziny zasiłek ten uzyskał, powinna władza ta wypłatą zasiłku natychmiast wstrzymać, a sprawą skierować na drogę sądową.

Wzór formularza zgłoszenia podaje się w dodatku do niniejszego rozporządzenia.

Szeregowy może zgłosić prawo do zasiłku dla rodziny także w oddzielę (zakładzie), w którym pełni służbę. Oddział (zakład) przesyła wówczas formularz zgłoszenia, wypełniony i podpisany przez szeregowego i dowódcę władzy uprawnionej do przyznania zasiłku.

Rodzina szeregowego może wnieść zgłoszenie o zasiłek wprost do władzy uprawnionej do jego przyznania, jeśli posiada poświadczenie władzy wojskowej, stwierdzające, w jakim charakterze, od jakiego czasu i w jakim oddzielę szeregowy pełni służbę. Poświadczenie to należy dołączyć do podania.

Art.  3.

Rodzice oficerów uprawnieni są do pobierania zasiłków w myśl art. 10 cyt. rozporządzenia, o ile oficer nie pobiera dodatku na żonę i dzieci. W tym wypadku rodzice oficera wnoszą zgłoszenie wprost do właściwej władzy, przyznającej zasiłek, dołączając poświadczenie Komisji Gospodarczej oddziału, w którym oficer pełni służbą, iż nie pobiera on dodatków na żonę i dzieci. O przyznanie zasiłku dla rodziców mogą tylko oni prosić, a nie oficer.

Art.  4.

O ile w wojsku polskiem służy równocześnie dwie lub więcej osób z tej samej rodziny (np. ojciec i syn, dwaj synowie), rodzina (rodzice, żona) może pobierać zasiłek tylko za jednego szeregowego.

Art.  5.

Szeregowym niezawodowym, którzy pobierali dotychczas wprost z Komisji Gospodarczych zasiłek wojskowy dla członków rodziny, przez który nie rozumie się jednak dodatków na żonę i dzieci, mają Komisje wstrzymać wypłatę tego zasiłku z dniem 31 lipca 1920 r., -a nowe zgłoszenie o zasiłek przesłać bezzwłocznie właściwej władzy asygnującej z dokładnem oznaczeniem czasu, do którego zasiłek został przez Komisję Gospodarczą wypłacony.

Rodzice tych szeregowych, zawodowych, którzy nie pobierają z kas wojskowych dodatku na żonę i dzieci, mają prawo do zasiłku na podstawie art. 2. cyt. rozporządzenia.

Art.  6.

Władza, asygnująca zaopatrzenie wdowie i sierocie względnie rentę inwalidzką, winna zawiadomić tak kasę, wypłacającą zasiłek/jak i władzę, asygnująca go, o dniu, od którego przyznano to zaopatrzenie względnie rentę, a to w celu wstrzymania dalszej wypłaty zasiłku z tym dniem. Kasa wypłacająca ma w tym wypadku podać władzy która asygnowała powyższe zaopatrzenie względnie rentę, ogólną sumę zasiłków, wypłaconych za czas, za który już przyznano zaopatrzenie względnie rentę, a przypadających tem samem do potrącenia z zaopatrzenia względnie renty.

Art.  7.

Przerwa w wypłacie zasiłku z powodów wymienionych w punktach a) i c) art. 7 cyt. rozporządzenia, może nastąpić dopiero wtedy, gdy od chwili zaistnienia tych powodów upłynęło conajmniej dwa tygodnie.

W razie uzyskania przez szeregowego urlopu dłuższego niż trzy miesiące, przerwa w wypłacie zasiłków następuje z dniem, w którym szeregowy ukończył pierwsze trzy miesiące.

Art.  8.

Rodziny, zamieszkałe w miejscowościach, wymienionych w zamieszczonym poniżej dodatku do art. 8 niniejszego rozporządzenia, będą pobierać zasiłki w wysokości, określonej pod A) art. 8 cyt. rozporządzenia.

Rodziny, zamieszkałe w pozostałych miejscowościach, otrzymują zasiłki, określone pod B) art. 8 cyt. rozporządzenia.

Art.  9.

Do przeliczenia kwot, pobieranych dotychczas przez rodziny szeregowych tytułem zasiłków wojskowych na kwoty unormowane cyt. rozporządzeniem, obowiązane są władze, uskuteczniające wypłatę. Przeliczenie to winno być niezwłocznie dokonane tak, by rodziny szeregowych otrzymywały zasiłki według norm, ustalonych cyt. rozporządzeniem, najpóźniej do 2 miesięcy od chwili ogłoszenia niniejszego rozporządzenia. Do tego czasu rodziny pobierają nadal tytułem zaliczki na nowe kwoty zasiłkowe - dotychczasowe kwoty zasiłkowe tak, by wypłata zasiłku nie doznała przerwy.

Art.  10.

Dowództwa oddziałów (zakładów) mają bezzwłocznie donosić o wszystkich okolicznościach, mających wpływ na wypłatę zasiłków lub ich wysokość, a to o wystąpieniu szeregowego z. oddziału, urlopie ponad 3 miesiące j zwolnieniu z wojska, odroczeniu służby wojskowej, śmierci, dezercji, zaginięciu, zasądzeniu na karę więzienia oraz mianowaniu oficerem. U oficerów i szeregowych zawodowych stanu wolnego ponadto - o zawarciu małżeństwa.

Na władzach administracyjnych pierwszej instancji i zwierzchnościach gminnych oraz członkach rodziny szeregowego, pobierających zasiłek, ciąży obowiązek zawiadamiania o wszystkich powyżej wymienionych, a do wiadomości tych władz wzgl. osób - doszłych zmianach, ponadto zaś o ukończeniu przez dziecko szeregowego 14 lat życia, zaprzestaniu uczęszczania do szkoły przez dziecko, dla którego z tego powodu przyznano zasiłek ponad 14-ty rok życia, oraz o wypadkach, powodujących zgaśniecie prawa do zasiłku, a przewidzianych w art. 6 cyt. rozporządzenia.

Powyższe doniesienia i zawiadomienia należy kierować do właściwych władz, wypłacających i przyznających zasiłki.

Na podstawie tych lub z innych źródeł otrzymanych informacji dnośne władze wstrzymują wypłatę zasiłku.

Art.  11.

Wypłata zasiłku do rąk szeregowego jest niedopuszczalna.

Art.  12.

Zasiłek, pobrany wbrew postanowieniom Rozporządzenia Rady Obrony Państwa z 20 lipca 1920 r. i niniejszego rozporządzenia wykonawczego, podlega zwrotowi. O obowiązku zwrotu rozstrzyga władza, asygnująca zasiłek.

Uchwałę, zarządzającą zwrot, należy doręczyć osobie, która zasiłek pobrała, z wezwaniem zwrotu w ciągu dni 30-tu, licząc od dnia następnego po doręczeniu, uchwały, pod rygorem egzekucji.

Zasiłek winien być zwrócony do kasy, która go wypłaciła.

Po bezskutecznym upływie terminu należy przesłać odpis uchwały, zarządzającej zwrot, właściwej władzy administracyjnej pierwszej instancji, celem przymusowego ściągnięcia nadebranej kwoty.

Art.  13.

Członkowie rodziny szeregowego, którzy pobierają z funduszów państwowych zapomogę dla bezrobotnych, nie otrzymują zasiłku wojskowego.

Art.  14.

Rodzinom szeregowych, zamieszkałym zagranicą, przyznają *i wypłacają zasiłki wojskowe właściwe Konsulaty według oddzielnie określonych norm na warunkach, określonych cyt. rozporządzeniem.

Dodatek do art. 8. Warszawa, Lodź, Lublin, Lwów, Kraków, Poznań oraz wszystkie miasta powiatowe państwa a ponadto:

a)
w b. zaborze rosyjskim: Brześć Litewski, Ostrowiec, Pabjanice, Sosnowiec, Żyrardów i Dąbrowa;
b)
w b. zaborze austriackim: Jaworzno, Siersza, Szczakowa, Tenczynek, Trzebinia miasto i wieś, Borysław, Schodnica, Wolanka, Kleparów, Lewandówka, Zamarstynów, Zniesienie, Krynica-zdrój, Szczawnica, Zakopane, Brzeszcze, Knihin - wieś;
c)
w b. zaborze pruskim: Główna, Krempa, Mała Starołęka, Nowo-Skalmierzyce, Rataje, Winiary, Chełmża, Czersk, Golub, Kamień, Kowalewo, Łasin, Nowe, Nowe-Miasto, Pelplin, Radzyn, Skarszewo.
1 Art. 1 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 4 grudnia 1920 r. (Dz.U.21.5.23) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 12 stycznia 1921 r.
2 Art. 2 zmieniony przez § 2 rozporządzenia z dnia 4 grudnia 1920 r. (Dz.U.21.5.23) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 12 stycznia 1921 r.

Z dniem 31 października 1921 r. przywraca się moc obowiązującą ustępu pierwszego i drugiego niniejszego rozporządzenia, zgodnie z § 1 rozporządzenia z dnia 29 września 1921 r. w sprawie zasiłków dla rodzin pełniących służbę w wojsku polskiem z poboru i ochotniczo (Dz.U.21.86.629).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1920.80.537

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Rozporządzenie wykonawcze do Rozporządzenia Rady Obrony Państwa z dnia 20 lipca 1920 r. (Dz. U. R. P. Nr 63 ex 1920, poz. 418) o zasiłkach wojskowych dla rodzin osób, pełniących służbę w Wojsku Polskiem z poboru i ochotniczo.
Data aktu: 21/08/1920
Data ogłoszenia: 21/08/1920
Data wejścia w życie: 05/09/1920