Tymczasowe uregulowanie ruchu tranzytowego i sąsiedzkiego między Polską a Niemcami.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 1 kwietnia 1920 r.
w przedmiocie tymczasowego uregulowania ruchu tranzytowego i sąsiedzkiego między Polską a Niemcami.

Z uwagi na konieczność niezwłocznego uregulowania spraw związanych z wykonaniem art. 89 Traktatu Pokojowego Wersalskiego z dnia 28 czerwca 1919 r., Rada Ministrów ustanawia następujące przepisy co do ruchu tranzytowego i sąsiedzkiego pomiędzy Polską a Niemcami.

DZIAŁ  I.

Ruch tranzytowy z Prus Wschodnich do reszty Niemiec lub odwrotnie przez terytorjum Polski.

ROZDZIAŁ  1.

Przepisy kolejowe.

Art.  1.

Tranzytowy ruch osobowy należy uskuteczniać tylko na linji Kwidzyń-Czersk-Chojnice, przepuszczając pewną ilość wagonów osobowych bezpośredniej komunikacji, typu przepisanego w Niemczech dla pociągu D. (Pulmanowskich).

Wagony te kursować mogą codziennie tylko w jednym pociągu pośpiesznym i w dwóch pociągach osobowych w obu kierunkach.

Art.  2.

Dla tranzytowego ruchu kolejowego przeznaczone są do przyjmowania ładownych wagonów stacje: Chojnice, Iława i Kwidzyn. Stacja Chojnice przyjąć może dziennie 350 ładownych wagonów, z czego oddaje się 150 wagonów w Kwidzyniu, a 200 wagonów w Iławie; w kierunku odwrotnym przyjmować należy w Iławie i Kwidzyniu najwyżej te same ilości i oddawać je w Chojnicach.

Art.  3.

Opłatę za przejazd pasażerów oraz przewóz bagażu i towarów w komunikacji tranzytowej oblicza się aż do odwołania podług taryf niemieckich na podstawie odległości kilometrycznych.

Art.  4.

Za przepuszczanie wagonów pocztowych tranzytem zaliczać należy na rzecz polskich kolei państwowych po 2 marki od osi i kilometru przebiegu na linjach polskich.

Wagony próżne towarowe w ruchu tranzytowym przewozi się tylko na linji wymienionej w art. 1 wyłącznie za listami przewozowemi i oblicza się należytość za ich przewóz wedle taryfy.

Bezpłatnie przewozi się tranzytem próżne wagony specjalne i prywatne stosownie do obowiązujących co do ich przewozu przepisów wewnętrznych.

ROZDZIAŁ  2.

Przepisy pocztowo-telegraficzne.

Art.  5.

Dla tranzytowego ruchu pocztowego z Prus Wschodnich do reszty Niemiec i odwrotnie przeznacza się na linji kolejowej Kwidzyn-Czersk-Chojnice po jednym wagonie ambulansowym w jednym pociągu pośpiesznym i dwóch pociągach osobowych.

Art.  6.

W oznaczonych wyżej punktach granicznych przepuszczać się będzie bezpośrednio ambulansowe wagony pocztowe po zdaniu ładunku przez konwój niemiecki konwojowi polskiego. Ładunek pocztowy w zamkniętych odsyłkach odbiera polski konwojent w wagonie pocztowym na podstawie podwójnych wykazów i dołączonych odpisów kart, należących do poszczególnych odsyłek, a to dla celów statystycznych i opłat tranzytowych. Paczki wyżej 300 mk. wartości odbiera się na podstawie wykazów indywidualnych, paczki zwykłe - sumarycznie. W ten sam sposób oddaje polski personel ładunek pocztowy z drugiej strony granicy, zatrzymując jeden egzemplarz wykazów oraz odpisy kart.

Art.  7.

Zamknięte wagony pączkowe (zaplombowane) z paczkami bez podanej wartości przepuszcza się tylko pociągami towarowemi, przez Chojnice, względnie Kwidzyn, przyczem odbiera i oddaje te wagony również polski personel pocztowy na podstawie wykazów ładunkowych (Ladezettel), w których winna być wyrażona ilość zawartych w wagonie paczek.

Art.  8.

Przesyłki pocztowe w ruchu tranzytowym nie podlegają cenzurze.

Art.  9.

Dla ruchu tranzytowego wyznacza się 5 przewodów, z których możliwie dwa w kablu podziemnym z Berlina przez Szczecin do Królewca.

Art.  10.

Dla ruchu telefonicznego tranzytowego przeznacza się dwa podwójne przewody nadziemne dla linji Berlin-Królewiec.

Art.  11.

Za pośredniczenie w tranzytowym ruchu pocztowym zarząd polski liczyć będzie następujące opłaty (wielokrotnie niższe od opłat tranzytowych, obowiązujących, w ruchu międzynarodowym).

1)
za listy i kartki pocztowe po 6 mk., a za druki po 80 fen. od kilograma. Dla uproszczenia liczyć się będzie każdy worek z korespondencją lub drukami po 30 klgr.
2)
za listy wartościowe (oprócz opłaty, jak pod 1) 1/8 niemieckiej należytości asekuracyjnej od wartości,
3)
za paczki pocztowe bez względu na wagę przesyłane pojedynczo, 1/3 niemieckiej opłaty pocztowej od paczki do 5 klgr. oraz 1/8 niemieckiej należytości asekuracyjnej,
4)
za paczki pocztowe przesyłane w zamkniętych wozach (plombowanych), za każdą paczkę bez względu na wagę 1/5 niemieckiej opłaty od paczki do 5 kłgr.

Polskie graniczne urzędy pocztowe mają prowadzić dla celów tych opłat tranzytowych miesięczne zestawienia na podstawie dokumentów odbioru.

Za każdy tranzytowy przewód telegraficzny liczyć będzie zarząd polski ryczałt, odpowiadający 7.000 słowom dziennie oraz 1/4 (jednej czwartej) części niemieckiej opłaty telegraficznej od słowa. Taki sam ryczałt liczyć się będzie za każdy tranzytowy podwójny przewód telefoniczny.

Wszystkie należytości tranzytowe mają być płacone miesięcznie w walucie niemieckiej.

ROZDZIAŁ  3.

Przepisy paszportowe.

Art.  12.

Na linji Kwidzyń-Czersk-Chojnice w wagonach bezpośredniej komunikacji nie wymaga się dla przejazdu przez obszar Polski żadnej legitymacji. Przejazd podróżnych tych przez terytorjum Polski odbywać się będzie w wagonach zamkniętych, strzeżonych przez straż polską. Władze wojskowe obejmą kontrolę nad ruchem tranzytowym i wydadzą szczegółowe przepisy, uniemożliwiające wysiadanie podróżnych z wagonów tranzytowych i wsiadanie innych podróżnych do tych wagonów oraz wymianę towarów.

ROZDZIAŁ  4.

Przepisy celne.

Art.  13.

Podróżni jadący w wagonach bezpośredniej komunikacji linją Kwidzyń-Czersk-Chojnice i odwrotnie są wolni od formalności celnych, nie wolno im jednak wysiadać na obszarze polskim z wagonów. Tak samo nie wolno na tym obszarze nikomu wsiadać do tych wagonów. Pociągi te należy prowadzić pod konwojem polskiej straży celnej.

Art.  14.

Podróżni jadący innemi linjami podlegają zwykłej rewizji celnej. Do ich bagażów oraz do wszelkich innych pociągami osobowemi przewożonych przesyłek pośpiesznych stosować należy przepisy celne obowiązujące w Państwie Polskiem. Dyrekcja ceł w Poznaniu zarządzi kontrolą celną na wszystkich linjach z zastosowaniem ogólnych zasad.

Art.  15.

Do towarów, przewożonych z Niemiec przez Polską do Prus Wschodnich i odwrotnie, a przyjmowanych na stacjach wymienionych w art. 2-im, należy stosować przepisy celne, obowiązujące dla tranzytu w Państwie Polskiem. Wagony mają być zabezpieczone zamknięciem celnem i przesyłane za kartą przewozową. Pozwolenia Państwowej Komisji przywozu i wywozu nie są wymagane dla tych towarów.

Art.  16.

Przesyłki pocztowe w ruchu tranzytowym podlegają aż do dalszego zarządzenia formalnościom celnym, obowiązującym dotychczas dla tych przesyłek na obszarach b. dzielnicy pruskiej.

DZIAŁ  2.

Ruch sąsiedzki między Polską a Niemcami.

ROZDZIAŁ  1.

Przepisy kolejowe.

Art.  17.

Ruch sąsiedzki osobowy, bagażowy i towarowy, jakoteż i odprawa celna odbywają się od i do stacji pogranicznych.

Art.  18.

Opłaty przejazdowe i przewozowe pobiera się od i do stacji granicznej podług obowiązujących taryf wewnętrznych w walucie polskiej.

Art.  19.

W razie trudności technicznych sąsiednie Dyrekcje po zobopólnem porozumieniu się wyłączą pewne przejścia graniczne od ruchu I podadzą to do powszechnej wiadomości.

Art.  20.

Wymiana towarowych wagonów niemieckich odbywa się w naturze - wagon za wagon z uwzględnieniem rodzaju i nośności.

ROZDZIAŁ  2.

Przepisy pocztowo-telegraficzne.

Art.  21.

Pocztowy ruch sąsiedzki między Polską a Niemcami odbywa się tylko przez Zbąszyn. Ponadto przez Rawicz-Korsenz odbywa się wymiana poczty listowej w zamkniętych odsyłkach.

Przesyłki pocztowe w ruchu sąsiedzkim podlegają cenzurze.

Art.  22.

Telegraficzny ruch sąsiedzki odbywa się na zasadach międzynarodowych umów telegraficznych między większemi miastami stosownie do potrzeby w sposób, który każdorazowo poda się osobno do wiadomości.

Telegramy wychodzące i nadchodzące należy odsyłać do najbliższej W. K. T. (Wojskowej Kontroli Telegraficznej).

Art.  23.

Sąsiedzki ruch telefoniczny normuje się analogicznie, jak ruch telegraficzny (art. 22).

ROZDZIAŁ  3.

Przepisy paszportowe.

Art.  24.

Przekroczenie granicy poza ruchem tranzytowym określonym w Dziale I. dozwolone jest tylko osobom, zaopatrzonym w przepisane dokumenty podróży (paszport dyplomatyczny, paszport zagraniczny, przepustkę graniczną) wystawione na podstawie obowiązujących przepisów.

Art.  25.

Zwyczajny paszport zagraniczny obywateli obcych państw winien być dla wjazdu zaopatrzony w wizę konsula polskiego, dla wyjazdu w wizę polskiego urzędu administracyjnego (starostw i równorzędnych urzędów paszportowych) w myśl obowiązujących przepisów.

ROZDZIAŁ  4.

Przepisy celne.

Art.  26.

Osoby, udające się zagranicę z Polski lub przybywające z zagranicy do Polski, podlegają zwykłym formalnościom celnym.

Art.  27.

Towary przywożone z Niemiec do Polski i wywożone z Polski do Niemiec urzędy celne mają odprawiać według ustaw celnych i przepisów wykonawczych do nich wydanych. Kontrolę Dyrekcja ceł poleci wykonywać według zarządzenia wymienionego w art. 14.

Art.  28.

Przesyłki pocztowe w ruchu sąsiedzkim podlegają przepisom celnym, obowiązującym dotychczas na obszarach b. dzielnicy pruskiej.

DZIAŁ  3.

Ruch węglowy z Górnego Śląska do Prus Wschodnich.

Art.  29.

Ruch węglowy z Górnego Śląska do Prus Wschodnich odbywać się będzie w dotychczasowy sposób w ilości do 350 wagonów dziennie, odbieranych na stacji Kluczbork.

Art.  30.

Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem 15 kwietnia 1920 roku.

Art.  31.

Wykonanie rozporządzenia niniejszego powierza się Ministrom: Kolei żelaznych, Poczt i Telegrafów, Spraw Wewnętrznych i Skarbu w porozumieniu z Ministrem Spraw Zagranicznych, Ministrem Spraw Wojskowych oraz Ministrem b. Dzielnicy Pruskiej.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1920.30.176

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Tymczasowe uregulowanie ruchu tranzytowego i sąsiedzkiego między Polską a Niemcami.
Data aktu: 01/04/1920
Data ogłoszenia: 09/04/1920
Data wejścia w życie: 15/04/1920