Koleje w czasie wojny lub grożące Państwu niebezpieczeństwa.

USTAWA
z dnia 27 marca 1920 r.
o kolejach w czasie wojny lub grożącego Państwu niebezpieczeństwa. 1

Art.  1. 2

Z chwilą wybuchu wojny lub z chwilą zarządzenia bądź ogólnej, bądź częściowej mobilizacji, albo gdy tego wymaga interes obrony Państwa, stwierdzony uchwałą Rady Ministrów, powziętą na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, podporządkowuje się wszystkie koleje żelazne interesom obrony Państwa.

Art.  2. 3

Władze kolei państwowych i prywatnych zobowiązane są do ścisłego współdziałania w czasie pokoju z władzami wojskowemi w pracach przygotowawczych, dotyczących wojennej sprawności sieci kolejowej.

W warunkach, przewidzianych w art. 1, przechodzą prywatne przedsiębiorstwa kolei żelaznych pod zarząd Ministra Komunikacji i ich władze kolejowe stają się organami wykonawczemi Ministra Komunikacji. W przypadku tym Minister Komunikacji w. porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych może w drodze rozporządzenia przekazać przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" zarząd wszystkich lub niektórych kolei prywatnych.

Art.  3. 4

Władze kolei państwowych i prywatnych, tudzież przedsiębiorstwa, pracujące w zakresie kolejnictwa, obowiązane są w warunkach, przewidzianych w art. 1: 1) do bezwzględnego wykonywania związanych z kolejnictwem żądań powołanej do tego władzy wojskowej, 2) do dostarczania na żądanie Ministra Spraw Wojskowych potrzebnego taboru, parowozów, materjałów i narzędzi kolejowych dla potrzeb kolejnictwa wojskowego.

Art.  4.

Pomimo podporządkowania kolei żelaznych interesom obrony Państwa władze kolei państwowych, prywatnych, tudzież przedsiębiorstw, pracujących w zakresie kolejnictwa - zatrzymują pełną odpowiedzialność za fachowo-techniczne kierownictwo i sprawność podległej im sieci kolejowej i przedsiębiorstw.

Art.  5. 5

W wypadkach, w których sprawność władz kolejowych nie zaspakaja żądań Ministra Spraw Wojskowych lub innej powołanej do tego władzy wojskowej, służy Ministrowi Spraw Wojskowych prawo wkroczenia w zakres ich działania i wydawania zarządzeń obowiązujących we wszystkich sprawach, dotyczących transportów wojskowych.

Art.  6. 6

Funkcjonariusz kolei żelaznej, który w warunkach, przewidzianych w art. 1, porzuca samowolnie służbę, albo umyślnie narusza lub zaniedbuje obowiązki służbowe, albo też dopuszcza się umyślnie innego działania lub zaniechania, obniżającego sprawność kolei żelaznej lub zagrażającego ruchowi kolejowemu, ulega karze więzienia do lat pięciu, o ile w czynie tym nie mieszczą się znamiona przestępstwa, zagrożonego karą surowsza.

W warunkach, przewidzianych w art. 1, może Prezydent Rzeczypospolitej drogą rozporządzenia, wydanego na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, poddać funkcjonarjuszów kolei żelaznych właściwości sądów wojskowych za przestępstwa, polegające na czynach, wymienionych w ust. 1.

Art.  7. 7

W warunkach, przewidzianych w art. 1, każdy funkcjonarjusz kolei żelaznej aż do 60 roku życia włącznie, o ile w myśl obowiązujących ustaw nie podlega obowiązkowi wojskowej służby czynnej, służby w rezerwie i w pospolitem ruszeniu, może być odpowiednio do swych kwalifikacyj i specjalności powołany do wojskowej służby kolejowej

Ponadto mogą być wówczas powołani do wojskowej służby kolejowej i ci obywatele Państwa Polskiego aż do 60 roku życia włącznie, którzy:

a)
byli pracownikami kolejowymi, albo,
b)
pozostawali, choćby tylko czasowo, w wojskowej służbie kolejowej w czasie wojny w jakiemkolwiek państwie, albo
c)
mają fachowe wykształcenie lub fachową praktykę w powyższej dziedzinie.

- o ile w myśl obowiązujących ustaw nie podlegają obowiązkowi wojskowej służby czynnej, służby w rezerwie i pospolitem ruszeniu

Art.  8. 8

Ilość i kategorje osób, które mają być powołane na podstawie art. 7, ustali Minister Spraw Wojskowych w porozumieniu z właściwymi ministrami.

Uposażenie, względnie wynagrodzenie funkcjonarjuszów państwowych i funkcjonarjuszów przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" na wypadek powołania do służby wojskowej normują osobne przepisy. Uposażenie innych osób, powołanych na podstawie art. 7, ustali Minister Spraw Wojskowych w porozumieniu z właściwymi ministrami.

Art.  9. 9

Osoby, powołane w myśl art. 7 do wojskowej służby kolejowej, stają się osobami wojskowemi, podlegającemi narówni z innemi osobami wojskowemi władzom, ustawom i sądom wojskowym i jako takie składają przysięgę wojskową.

Art.  10.

Winni uchylenia się od obowiązków, w art. 7 określonych, podlegają karom, przepisanym za uchylenie się od powszechnego obowiązku służby wojskowej.

Art.  11. 10

Wykonanie niniejszej ustawy należy, do Ministra Spraw Wojskowych w porozumieniu z Ministrem Komunikacji i zainteresowanymi Ministrami,

Art.  12.

Ustawa wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia. Z tym dniem traci moc obowiązującą ustawa z dnia 2 sierpnia 1919 r. (Dz. Pr. № 65 poz. 396) o ile dotyczy pracowników kolejowych, tudzież wszelkie inne ustawy, przepisy i zarządzenia, o ile są w sprzeczności z niniejsza ustawą.

1 Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
2 Art. 1 zmieniony przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
3 Art. 2 zmieniony przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
4 Art. 3 zmieniony przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
5 Art. 5 zmieniony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
6 Art. 6 zmieniony przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
7 Art. 7 zmieniony przez art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
8 Art. 8 zmieniony przez art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
9 Art. 9 zmieniony przez art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
10 Art. 11 zmieniony przez art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.

Zmiany w prawie

Senat poprawia reformę orzecznictwa lekarskiego w ZUS

Senat zgłosił w środę poprawki do reformy orzecznictwa lekarskiego w ZUS. Zaproponował, aby w sprawach szczególnie skomplikowanych możliwe było orzekanie w drugiej instancji przez grupę trzech lekarzy orzeczników. W pozostałych sprawach, zgodnie z ustawą, orzekać będzie jeden. Teraz ustawa wróci do Sejmu.

Grażyna J. Leśniak 10.12.2025
Co się zmieni w podatkach w 2026 roku? Wciąż wiele niewiadomych

Mimo iż do 1 stycznia zostały trzy tygodnie, przedsiębiorcy wciąż nie mają pewności, które zmiany wejdą w życie w nowym roku. Brakuje m.in. rozporządzeń wykonawczych do KSeF i rozporządzenia w sprawie JPK VAT. Część ustaw nadal jest na etapie prac parlamentu lub czeka na podpis prezydenta. Wiadomo już jednak, że nie będzie dużej nowelizacji ustaw o PIT i CIT. W 2026 r. nadal będzie można korzystać na starych zasadach z ulgi mieszkaniowej i IP Box oraz sprzedać bez podatku poleasingowy samochód.

Monika Pogroszewska 10.12.2025
Maciej Berek: Do projektu MRPiPS o PIP wprowadziliśmy bardzo istotne zmiany

Komitet Stały Rady Ministrów wprowadził bardzo istotne zmiany do projektu ustawy przygotowanego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – poinformował minister Maciej Berek w czwartek wieczorem, w programie „Pytanie dnia” na antenie TVP Info. Jak poinformował, projekt nowelizacji ustawy o PIP powinien trafić do Sejmu w grudniu 2025 roku, aby prace nad nim w Parlamencie trwały w I kwartale 2026 r.

Grażyna J. Leśniak 05.12.2025
Lekarze i pielęgniarki na kontraktach „uratują” firmy przed przekształcaniem umów?

4 grudnia Komitet Stały Rady Ministrów przyjął projekt zmian w ustawie o PIP - przekazało w czwartek MRPiPS. Nie wiadomo jednak, jaki jest jego ostateczny kształt. Jeszcze w środę Ministerstwo Zdrowia informowało Komitet, że zgadza się na propozycję, by skutki rozstrzygnięć PIP i ich zakres działał na przyszłość, a skutkiem polecenia inspektora pracy nie było ustalenie istnienia stosunku pracy między stronami umowy B2B, ale ustalenie zgodności jej z prawem. Zdaniem prawników, to byłaby kontrrewolucja w stosunku do projektu resortu pracy.

Grażyna J. Leśniak 05.12.2025
Klub parlamentarny PSL-TD przeciwko projektowi ustawy o PIP

Przygotowany przez ministerstwo pracy projekt zmian w ustawie o PIP, przyznający inspektorom pracy uprawnienie do przekształcania umów cywilnoprawnych i B2B w umowy o pracę, łamie konstytucję i szkodzi polskiej gospodarce – ogłosili posłowie PSL na zorganizowanej w czwartek w Sejmie konferencji prasowej. I zażądali zdjęcia tego projektu z dzisiejszego porządku posiedzenia Komitetu Stałego Rady Ministrów.

Grażyna J. Leśniak 04.12.2025
Prezydent podpisał zakaz hodowli zwierząt na futra, ale tzw. ustawę łańcuchową zawetował

Prezydent Karol Nawrocki podpisał we wtorek ustawę z 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie zwierząt. Jej celem jest wprowadzenie zakazu chowu i hodowli zwierząt futerkowych w celach komercyjnych, z wyjątkiem królika, w szczególności w celu pozyskania z nich futer lub innych części zwierząt. Zawetowana została jednak ustawa zakazująca trzymania psów na łańcuchach. Prezydent ma w tym zakresie złożyć własny projekt.

Krzysztof Koślicki 02.12.2025
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1920.27.160

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Koleje w czasie wojny lub grożące Państwu niebezpieczeństwa.
Data aktu: 27/03/1920
Data ogłoszenia: 27/03/1920
Data wejścia w życie: 27/03/1920