Koleje w czasie wojny lub grożące Państwu niebezpieczeństwa.

USTAWA
z dnia 27 marca 1920 r.
o kolejach w czasie wojny lub grożącego Państwu niebezpieczeństwa. 1

Art.  1. 2

Z chwilą wybuchu wojny lub z chwilą zarządzenia bądź ogólnej, bądź częściowej mobilizacji, albo gdy tego wymaga interes obrony Państwa, stwierdzony uchwałą Rady Ministrów, powziętą na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, podporządkowuje się wszystkie koleje żelazne interesom obrony Państwa.

Art.  2. 3

Władze kolei państwowych i prywatnych zobowiązane są do ścisłego współdziałania w czasie pokoju z władzami wojskowemi w pracach przygotowawczych, dotyczących wojennej sprawności sieci kolejowej.

W warunkach, przewidzianych w art. 1, przechodzą prywatne przedsiębiorstwa kolei żelaznych pod zarząd Ministra Komunikacji i ich władze kolejowe stają się organami wykonawczemi Ministra Komunikacji. W przypadku tym Minister Komunikacji w. porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych może w drodze rozporządzenia przekazać przedsiębiorstwu "Polskie Koleje Państwowe" zarząd wszystkich lub niektórych kolei prywatnych.

Art.  3. 4

Władze kolei państwowych i prywatnych, tudzież przedsiębiorstwa, pracujące w zakresie kolejnictwa, obowiązane są w warunkach, przewidzianych w art. 1: 1) do bezwzględnego wykonywania związanych z kolejnictwem żądań powołanej do tego władzy wojskowej, 2) do dostarczania na żądanie Ministra Spraw Wojskowych potrzebnego taboru, parowozów, materjałów i narzędzi kolejowych dla potrzeb kolejnictwa wojskowego.

Art.  4.

Pomimo podporządkowania kolei żelaznych interesom obrony Państwa władze kolei państwowych, prywatnych, tudzież przedsiębiorstw, pracujących w zakresie kolejnictwa - zatrzymują pełną odpowiedzialność za fachowo-techniczne kierownictwo i sprawność podległej im sieci kolejowej i przedsiębiorstw.

Art.  5. 5

W wypadkach, w których sprawność władz kolejowych nie zaspakaja żądań Ministra Spraw Wojskowych lub innej powołanej do tego władzy wojskowej, służy Ministrowi Spraw Wojskowych prawo wkroczenia w zakres ich działania i wydawania zarządzeń obowiązujących we wszystkich sprawach, dotyczących transportów wojskowych.

Art.  6. 6

Funkcjonariusz kolei żelaznej, który w warunkach, przewidzianych w art. 1, porzuca samowolnie służbę, albo umyślnie narusza lub zaniedbuje obowiązki służbowe, albo też dopuszcza się umyślnie innego działania lub zaniechania, obniżającego sprawność kolei żelaznej lub zagrażającego ruchowi kolejowemu, ulega karze więzienia do lat pięciu, o ile w czynie tym nie mieszczą się znamiona przestępstwa, zagrożonego karą surowsza.

W warunkach, przewidzianych w art. 1, może Prezydent Rzeczypospolitej drogą rozporządzenia, wydanego na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, poddać funkcjonarjuszów kolei żelaznych właściwości sądów wojskowych za przestępstwa, polegające na czynach, wymienionych w ust. 1.

Art.  7. 7

W warunkach, przewidzianych w art. 1, każdy funkcjonarjusz kolei żelaznej aż do 60 roku życia włącznie, o ile w myśl obowiązujących ustaw nie podlega obowiązkowi wojskowej służby czynnej, służby w rezerwie i w pospolitem ruszeniu, może być odpowiednio do swych kwalifikacyj i specjalności powołany do wojskowej służby kolejowej

Ponadto mogą być wówczas powołani do wojskowej służby kolejowej i ci obywatele Państwa Polskiego aż do 60 roku życia włącznie, którzy:

a)
byli pracownikami kolejowymi, albo,
b)
pozostawali, choćby tylko czasowo, w wojskowej służbie kolejowej w czasie wojny w jakiemkolwiek państwie, albo
c)
mają fachowe wykształcenie lub fachową praktykę w powyższej dziedzinie.

- o ile w myśl obowiązujących ustaw nie podlegają obowiązkowi wojskowej służby czynnej, służby w rezerwie i pospolitem ruszeniu

Art.  8. 8

Ilość i kategorje osób, które mają być powołane na podstawie art. 7, ustali Minister Spraw Wojskowych w porozumieniu z właściwymi ministrami.

Uposażenie, względnie wynagrodzenie funkcjonarjuszów państwowych i funkcjonarjuszów przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" na wypadek powołania do służby wojskowej normują osobne przepisy. Uposażenie innych osób, powołanych na podstawie art. 7, ustali Minister Spraw Wojskowych w porozumieniu z właściwymi ministrami.

Art.  9. 9

Osoby, powołane w myśl art. 7 do wojskowej służby kolejowej, stają się osobami wojskowemi, podlegającemi narówni z innemi osobami wojskowemi władzom, ustawom i sądom wojskowym i jako takie składają przysięgę wojskową.

Art.  10.

Winni uchylenia się od obowiązków, w art. 7 określonych, podlegają karom, przepisanym za uchylenie się od powszechnego obowiązku służby wojskowej.

Art.  11. 10

Wykonanie niniejszej ustawy należy, do Ministra Spraw Wojskowych w porozumieniu z Ministrem Komunikacji i zainteresowanymi Ministrami,

Art.  12.

Ustawa wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia. Z tym dniem traci moc obowiązującą ustawa z dnia 2 sierpnia 1919 r. (Dz. Pr. № 65 poz. 396) o ile dotyczy pracowników kolejowych, tudzież wszelkie inne ustawy, przepisy i zarządzenia, o ile są w sprzeczności z niniejsza ustawą.

1 Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
2 Art. 1 zmieniony przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
3 Art. 2 zmieniony przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
4 Art. 3 zmieniony przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
5 Art. 5 zmieniony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
6 Art. 6 zmieniony przez art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
7 Art. 7 zmieniony przez art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
8 Art. 8 zmieniony przez art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
9 Art. 9 zmieniony przez art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.
10 Art. 11 zmieniony przez art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 7 listopada 1931 r. (Dz.U.31.109.844) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 grudnia 1931 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1920.27.160

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Koleje w czasie wojny lub grożące Państwu niebezpieczeństwa.
Data aktu: 27/03/1920
Data ogłoszenia: 27/03/1920
Data wejścia w życie: 27/03/1920