Ustanowienie komunikacji tranzytowej przez Górny Śląsk z Polski do Polski oraz z Górnego Śląska przez Polskę do Prus Wschodnich, jak również komunikacji sąsiedzkiej pomiędzy Polską a Górnym Śląskiem.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA KOLEI ŻELAZNYCH
z dnia 10 grudnia 1920 r.
w przedmiocie ustanowienia komunikacji tranzytowej przez Górny Śląsk z Polski do Polski oraz Górnego Śląska przez Polskę do Prus Wschodnich, jak również komunikacji sąsiedzkiej pomiędzy Polską a Górnym Śląskiem.

Na mocy dekretu z dnia 7 lutego 1919 r. (Dziennik Praw № 14, poz. 152), konstytucyjnie zatwierdzonego w dniu 7 kwietnia 1919 r. (Monitor Polski № 82) i w porozumieniu z Ministerstwami Skarbu oraz Przemysłu i Handlu, niniejszem zarządzam co następuje:
Ustanawia się komunikację tranzytową przez Górny Śląsk z Polski do Polski oraz z Górnego Śląska przez Polskę do Prus Wschodnich, jak również komunikacje, sąsiedzką pomiędzy Polską i Górnym Śląskiem na następujących warunkach:

A.

Komunikacja tranzytowa.

I. Ruch osobowy.

1. Odprawa podróżnych:

Dla komunikacji tranzytowej z Polski do Polski przez Górny Śląsk wydaje się bilety bezpośrednie, na razie w połączeniach następujących:

Poznań - Szczakowa,

Kępno - Szczakowa,

Poznań - Trzebinia,

Kępno - Trzebinia,

Poznań - Kraków,

Kępno - Kraków.

i odwrotnie.

Opłaty za przejazd pobiera się według obowiązujących taryf wewnętrznych; na przestrzeniach polskich - polskich w walucie polskiej, a na przestrzeniach górnośląskich - niemieckich w walucie niemieckiej, przeliczonej na marki polskie, według kursu ustalanego perjodycznie.

Opłata za bilety dziecince wynosi połowę ceny biletu dla dorosłych.

Dla przewozi; podróżnych, jadących bez zatrzymania się na Górnym Śląsku, wprowadza się na szlaku Kraków - Poznań przez Mysłowice - Kreuzburg: dwa bezpośrednie wagony w jednym z pociągów zwykłych. Podróżni; korzystający z tych wagonów, są wolni od wizowania paszportów i od rewizji celnej.

Wsiadanie i wysiadanie na Górnym Śląsku, otwieranie zewnętrznych okien i drzwi wagonów przez podróżnych, jadących w tych wagonach, w czasie jazdy przez. Górny Śląsk jest wzbronione.

Zabrania się również tym podróżnym w czasie przejazdu przez Górny Śląsk wyrzucanie, oddawanie i otrzymywanie jakichkolwiek listów, paczek lub innych przedmiotów.

Przejazd wojskowych w tych wagonach jest wzbroniony.

2. Odprawa bagażu.

Odprawa bagażu w ruchu tranzytowym odbywa się na tych samych zasadach:, co i odprawa podróżnych, to jest, że kasy bagażowe polskie pobieraj przewoźne od stacji nadawczej do stacji odbiorczej oddzielnie za przestrzeń polską według taryf wewnętrznych polskich w walucie polskiej, oddzielnie zaś za przebieg górnośląski według taryf wewnętrznych niemieckich, w walucie niemieckiej, przerachowanej na marki polskie w taki sarn sposób jak i za przejazdy podróżnych.

II. Ruch towarowy tranzytowy.

Ruch towarowy tranzytowy między Polską a Polską przez Górny Śląsk odbywa się na następujących linjach:

Szczakowa-Mysłowice - Kreuzburg - Ostrowo,

Oświęcim - Mysłowice - Kreuzburg - Ostrowo,

Sosnowice - Katowice - Kreuzburg - Ostrowo,

Dziedzice - Katowice - Kreuzburg - Ostrowo,

Herby - Lubliniec - Kreuzburg - Ostrowo.

Przesyłki winny być nadawane na podstawie międzynarodowych listów, przewozowych o tekście w językach: polskim i niemieckim, ewentualnie francuskim; przy użyciu międzynarodowych listów przewozowych ze wzmianką o Konwencji Berneńskiej, nadawca winien wzmiankę tę skreślić oraz przekreślenie to stwierdzić swym podpisem.

Deklaracji towarów dokonywa się na stacji nadawczej w językach: polskim i niemieckim. Dozwala się jednak deklarowanie towarów tylko w języku polskim. W tym wypadku dokonywa tłumaczenia graniczna stacja między Polską a Górnym Śląskiem. W czynności tej kolej uważa się tylko za mandatarjusza nadawcy, który sam całkowicie ponosi skutki niedokładnego lub fałszywego tłumaczenia.

Opłacanie przesyłek do stacji granicznej nie jest obowiązujące, a zaliczenia są dopuszczone w walucie polskiej.

Obliczoną według wewnętrznych taryf polskich należność przewozowa za obydwie polskie przestrzenie polska stacja nadawcza wstawia do listu przewozowego i do dołączonych ceduł.

Należność zaś przewozową za przestrzeń górnośląską, obliczoną według wewnętrznych taryf niemieckich, ustala i przekazuje na odbiorcę graniczna stacja zdawcza górnośląska w walucie niemieckiej, którą to należność po przeliczeniu na marki polskie według kursu ustalanego perjodycznie przez Ministerstwo Skarbu, uiszcza odbiorca.

Odpowiedzialność kolei za stratę, brak lub uszkodzenia towarów wobec osób uprawnionych do rozporządzania się przesyłką, opiera się na przepisach przewozowych, obowiązujących na odnośnych obszarach.

Roszczenie do odszkodowania winien wnosić uprawniony nadawca lub odbiorca do Zarządu Polskiego kolei nadawczej lub odbiorczej.

Przewóz broni, amunicji i t. p. własności wojskowej jest wzbroniony.

B.

Ruch towarowy tranzytowy z Górnego Śląska przez Polskę do Prus Wschodnich i odwrotnie.

Nadawanie towarów, ich odprawa, obliczenie należności przewozowych i rozrachunek w ruchu tranzytowym z Górnego Śląska przez Polskę do Prus Wschodnich i odwrotnie odbywa się prowizorycznie na podstawie dotychczasowych postanowień.

Co się tyczy odpowiedzialności za zaginięcie, brak lub uszkodzenie towarów obowiązują analogiczne postanowienia, jak wymienione powyżej w rozdziale A. - II.

Wzbroniony jest również przewóz broni, amunicji i t. p. własności wojskowej.

C.

Komunikacja sąsiedzka pomiędzy Polską a Górnym Śląskiem. i. Ruch osobowy i bagażowy.

Ruch osobowy i bagażowy w komunikacji sąsiedzkiej pomiędzy Polską a Górnym Śląskiem odbywa się przez następujące stacje:

Szczakowa - Mysłowice,

Oświęcim,

Dziedzice,

Sosnowice - Katowice,

Herby Polskie - Herby Niemieckie,

Pitschen - Kępno (na linji Kreuzburg, - Ostrowo).

W komunikacji sąsiedzkiej z Polski do Górnego Śląska i odwrotnie bezpośredniej odprawy podróżnych i bagażu nie ustanawia się; bilety sprzedaje się i bagaż nadaje od i do stacji granicznych we właściwych walutach. Na razie w punkcie węzłowym Pitschen - Kępno odprawa podróżnych i bagażu ustala się z Górnego Śląska do Kępna, względnie z Polski da Pitschen.

W Kępnie sprzedaje się bilety i przyjmuje nadany bagaż do Pitschen, pobierając opłaty w polskiej walucie i biorąc za podstawę potrójną wysokość niemieckich taryf osobowych. W Pitschen wydaje się bilety do Kępna w niemieckiej walucie, biorąc za podstawę, niemiecką taryfę.

Opłaty dzielą się kilometrycznie za przestrzeń od i do granicy Państwa, pomiędzy przystankiem Costau i Łęka.

II. Ruch towarowy sąsiedzki.

Do ruchu towarowego sąsiedzkiego mają służyć te same punkty graniczne, jak wymienione co do ruchu osobowego w rozdziale 1.

Odprawa odbywa się na podstawie listu przewozowego o tekście w 2-ch językach (polskim i niemieckim), przyczem oświadczenia ręczne w liście przewozowym winny być dokonywane w języku tego kraju, w którym towar został nadany. Na granicy, o ile zachodzi tego potrzeba, kole) przyjmująca może dokonać tłumaczenia treści listu przewozowego i w tym wypadku uważa się za mandatarjusza nadawcy, który sam ponosi skutki fałszywego lub niedokładnego tłumaczenia. Nadawcy służy prawo dokonania samemu oświadczeń w liście przewozowym w obu językach.

Do czasu wydrukowania listów przewozowych w dwóch językach, o tekście polskim i niemieckim, dopuszcza się używanie listów przewozowych, przyjętych w komunikacji wewnętrznej obydwu krajów lub listów międzynarodowych z warunkiem skreślenia w tych ostatnich powołania się na Konwencję Berneński.

Należność przewozową do stacji granicznej pobiera się od nadawcy z góry a od stacji granicznej do stacji przeznaczenia przekazuje się na odbiorcę we właściwej walucie.

Obciążanie przesyłek zaliczeniami jest w obydwu kierunkach wzbronione. Odpowiedzialność kolei za zaginięcie, brak lub uszkodzenie towarów względem uprawnionego nadawcy lub odbiorcy opiera się na przepisach przewozowych wewnętrznych, obowiązujących na odnośnych obszarach.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1920.115.766

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Ustanowienie komunikacji tranzytowej przez Górny Śląsk z Polski do Polski oraz z Górnego Śląska przez Polskę do Prus Wschodnich, jak również komunikacji sąsiedzkiej pomiędzy Polską a Górnym Śląskiem.
Data aktu: 10/12/1920
Data ogłoszenia: 20/12/1920
Data wejścia w życie: 04/01/1921