Wprowadzenie odpowiedzialności kolei za zaginięcie, brak wagi lub uszkodzenie towarów i bagażu.

ROZPORZĄDZENIE
KIEROWNIKA MINISTERSTWA KOLEI ŻELAZNYCH
o wprowadzeniu odpowiedzialności kolei za zaginięcie, brak wagi lub uszkodzenie towarów i bagażu. *

Na mocy dekretu z dnia 7 lutego r. b. (Dziennik Pr. № 14, poz. 152) i w porozumieniu z Ministerstwem Skarbu oraz Przemysłu i Handlu zarządzam co następuje.
Z dniem 15 lipca r. b. wprowadza się na kolejach dawnego zaboru rosyjskiego, t. j. w dyrekcjach okręgu Warszawskiego i Radomskiego odpowiedzialność kolei za zaginięcie, brak wagi lub uszkodzenie towarów i bagażu na następujących zasadach.

A.

Odnośnie do towarów.

1)
Koleje ponoszą odpowiedzialność za straty wynikłe wskutek zaginięcia, braku wagi lub uszkodzenia towarów, powstałe od chwili przyjęcia przesyłki do przewozu do czasu jej wydania, o ile straty te nie powstały z winy lub wskutek rozporządzenia osoby do tego uprawnionej, wskutek siły wyższej, wadliwości opakowania, nie dającego się zauważyć zewnętrznie, albo wskutek właściwości towaru, mianowicie z powodu zepsucia wewnętrznego, ulatniania się lub wycieku.
2)
Przy przewozie towarów, które wskutek swych właściwości przyrodzonych tracą regularnie na wadze podczas przewozu, koleje ponoszą odpowiedzialność za ujawniony brak wagi po potrąceniu niżej podanych norm:

2% wagi pierwotnej w razie przewozu towarów płynnych, wilgotnych, oraz następujących suchych: tartego i mielonego drzewa farbiarskiego, kory, korzeni, tytoniu krajanego, tłuszczów i olejów stwardniałych, świeżych owoców, świeżych liści tytułowych, wełny owczej, skór wyprawionych i niewyprawionych, owoców suszonych i smażonych, żył, kopyt, rogów, kości (całych i mielonych), ryby suszonej, chmielu i kitu świeżego;

1% wagi pierwotnej w razie przewozu wszystkich innych towarów, które tracą na wadze, - w stanie suchym.

Normy powyższe, o ile za tym samym listem przewozowym nadana jest większa ilość sztuk jednakowego towaru, powinny być określane dla każdej sztuki osobno, jeżeli waga poszczególnych sztuk wskazana jest w liście przewozowym lub też może być określona w inny sposób.

3)
Koleje nie ponoszą odpowiedzialności:
a)
za straty, wynikłe z niebezpieczeństwa, połączonego z przewozem towarów, które stosownie do przepisów przewozowych lub taryfowych, albo też stosownie do osiągniętego z nadawcą porozumienia, wyrażonego w liście przewozowym, naładowane są na wagony niekryte; nie dotyczy to jednak wypadków widocznego zmniejszenia się wagi lub zaginięcia całych sztuk przesyłki;
b)
za straty, powstałe wskutek niebezpieczeństwa, połączonego z brakiem lub wadliwością opakowania towarów, które, chociaż z powodu swych właściwości wymagają opakowania dla ochrony przed zaginięciem lub uszkodzeniem, były jednak zgodnie z oświadczeniem nadawcy w liście przewozowym oddane do przewozu bez opakowania lub w opakowaniu niedostatecznem;
c)
za straty, powstałe wskutek niebezpieczeństwa, połączonego z naładowaniem, wyładowaniem lub wadliwym sposobem naładowania towarów, których naładowanie i wyładowanie stosownie do przepisów przewozowych lub taryfowych, lub też wskutek osiągniętego z nadawcą i wyrażonego w liście przewozowym porozumienia, powinny być dokonane przez nadawcę lub odbiorcę;
d)
za straty, powstałe wskutek niebezpieczeństwa, połączonego z przewozem towarów, które dla swych przyrodzonych własności narażone są na szczególne niebezpieczeństwo zaginięcia, braku lub uszkodzenia przesyłki, wskutek połamania, rdzy, wewnętrznego zepsucia, wzmożonego wycieku, usychania lub rozsypania;
e)
za szkody, powstałe wskutek szczególnego rodzaju niebezpieczeństwa, połączonego z przewozem zwierząt żywych;
f)
za szkody, wynikłe z niebezpieczeństwa, połączonego z przewozem przesyłek lub zwierząt, którym stosownie do przepisów przewozowych lub taryfowych albo porozumienia z nadawcą, wyrażonego w liście przewozowym, towarzyszyć powinien dozorca.

Uwaga: Jeżeli tylko okoliczności pozwalają domniemywać, iż szkoda mogła wyniknąć z jednego z powyższych niebezpieczeństw, należy uważać, że szkoda wynikła rzeczywiście z tego powodu.

4)
Jeżeli w myśl przytoczonych wyżej zasad koleje obowiązane będą uiścić odszkodowanie za zaginięcie lub brak wagi przesyłki, odszkodowanie to oblicza się według cen handlowych, a w razie ich braku według wartości, którą towar tego samego rodzaju i jakości posiadał w miejscu nadania i w czasie przyjęcia przesyłki do przewozu, lecz nie więcej jak 150 mk. względnie 300 kor. za 100 klg. W razie uszkodzenia przesyłki wypłaca się odszkodowanie za zmiejszenie jej wartości, określone w powyższy sposób, lecz również nie więcej jak 150 mk. względnie 300 kor. za 100 klg.

B.

Odnośnie do bagażu.

1)
Koleje odpowiadają za bagaż zgodnie z przytoczonemi wyżej zasadami, określającemi odpowiedzialność kolei za przewożone towary, przyczem przyznane wynagrodzenie nie może przewyższać 10 mk. względnie 20 kor. za 1 klg. bagażu niezależnie od klasy biletu, za jakim został nadany do przewozu.
2)
Koleje odpowiadają za zaginiony bagaż tylko w tym wypadku, jeżeli żądanie wydania bagażu było zgłoszone na stacji przeznaczenia w ciągu 14 dni od czasu przybycia pociągu, na który bagaż został nadany.
3)
Bagaż, niedostarczony na stację przeznaczenia w ciągu 3 dni od chwili przybycia pociągu, na który został nadany, uważa się za zaginiony, i właściciel jego ma prawo otrzymać od kolei odpowiednie odszkodowanie.

C.

Zasady ogólne odnośnie do towarów i bagażu.

1)
Roszczenie do kolei z powodu zaginięcia, braku wagi lub uszkodzenia przesyłki względnie bagażu wygasają po upływie 6 miesięcy. Przedawnienie liczy się w wypadkach uszkodzenia lub braku wagi od dnia wydania przesyłki względnie bagażu, w wypadkach zaginięcia - od dnia upływu terminu dostawy.

Bieg przedawnienia zawiesza się od chwili złożenia kolei roszczenia na piśmie. W razie odmowy przedawnienie liczy się na nowo od dnia, kiedy kolej zawiadomi o tem petenta piśmiennie i zwróci mu załączone przy podaniu dowody. Dalsze poszukiwania wszczynane w tej sprawie, skierowane bądź do kolei, bądź do wiedz przełożonych, nie zawieszają biegu przedawnienia. Przerwy w biegu przedawnienia mogą mieć miejsce tylko na zasadzie ogólnych przepisów prawnych.

2)
Prawo do dochodzenia względem kolei za zaginięcie, brak wagi lub uszkodzenie przesyłki względnie bagażu ma odbiorca względnie nadawca, przyczem prawo to może być przekazane tylko przez odbiorcę nadawcy lub przez ostatniego odbiorcy. Innym osobom prawo to przekazywane być nie może.
3)
Roszczenia powinny być składane na piśmie, przyczem winien był załączony list przewozowy (jeżeli ostatni był doręczony odbiorcy), względnie kwit bagażowy, jak również dowody, potwierdzające szkodę, wyrządzoną przez kolej.

Warszawa, dnia 10 lipca 1919 r.

* Z dniem 14 stycznia 1920 r. zarządza się, iż z powodu niemożności ustalenia odpowiedzialności kolei żelaznych za nieterminową dostawę bagażu i przesyłek, wprowadza się termin przedawnienia w ten sposób, że w przypadkach zaginięcia bagażu termin przedawnienia mija po upływie trzech dni od chwili przybycia pociągu, na który zaginiony bagaż został nadany, a w przypadkach zaginięcia przesyłki po upływie sześciu tygodni od dnia jej nadania, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Kolei Żelaznych z dnia 30 grudnia 1919 r. o wprowadzeniu odpowiedzialności kolei za zaginięcie, brak wagi lub uszkodzenie towarów i bagażu (Dz.U.19.97.515).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz. Praw P. Pol.1919.57.350

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wprowadzenie odpowiedzialności kolei za zaginięcie, brak wagi lub uszkodzenie towarów i bagażu.
Data aktu: 10/07/1919
Data ogłoszenia: 18/07/1919
Data wejścia w życie: 15/07/1919