Dekret tymczasowy o stabilizacji i wynagrodzeniu nauczycieli szkół powszechnych.

DEKRET TYMCZASOWY
o stabilizacji i wynagrodzeniu nauczycieli szkół powszechnych. *

Art.  1.

Nauczyciele publicznych szkół powszechnych są stali i tymczasowi.

Art.  2.

Stałym jest nauczyciel, który posiada: 1) prawem przepisane kwalifikacje naukowe i 2) trzy lata nieprzerwanej pracy w publicznej szkole powszechnej lub prywatnej z prawem publiczności.

Art.  3.

Nauczycielowi, który dopełnił warunków, wymienionych w art. 2 niniejszego dekretu, wydaje inspektor szkolny okręgowy patent na nauczyciela stałego (patent stabilizacyjny).

Art.  4.

Czas pracy zawodowej w szkolnictwie przed stabilizacją zalicza się do lat służbowych.

Art.  5.

Nauczyciele, posiadający prawem przepisane kwalifikacje naukowe, otrzymują płacę zasadniczą z dodatkiem ekonomicznym wojennym, równą X kategorji płac urzędników państwowych, zgodnie z tabelą tymczasowych przepisów służbowych dla urzędników państwowych z dnia 11 czerwca 1918 r. (Dziennik Praw Królestwa Polskiego № 6), przyczem posunięcie się do IX kategorji odbywa się automatycznie z chwilą wysłużenia 12 lat kategorji poprzedniej.

Wymiar dodatku ekonomicznego wojennego oblicza się zgodnie z p. 3 tabeli tymczasowych przepisów służbowych.

Art.  6.

Nauczyciele niewykwalifikowani pobierają 1.800 marek płacy rocznej oraz dodatek ekonomiczny wojenny w wymiarze następującym: w miastach I klasy (Warszawa, Łódź, Lublin, Sosnowiec, Częstochowa) - 600 marek rocznie, w miastach II klasy (dawnych gubernjalnych i powiatowych) - 480 marek, w innych miejscowościach - 360 marek.

Art.  7.

Nauczyciele niewykwalifikowani, czyniący zadość wymaganiom ustępu 2 art. 2 niniejszego dekretu, będą stabilizowani po złożeniu egzaminu, którego warunki zarządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego określone zostaną.

Czas pracy w szkolnictwie przed złożeniem egzaminów zalicza się do lat służbowych.

Art.  8.

Do lat służby nauczycielskiej wlicza się praca w szkolnictwie bez względu na to, pod jakim rządem szkolnictwo to się znajdowało.

Art.  9.

Wszyscy nauczyciele stali i tymczasowi, zatrudnieni w gminach wiejskich, otrzymują bezpłatnie mieszkanie z opałem lub odpowiedni równoważnik w gotowiźnie.

Jeżeli lokal, dostarczony przez gminę, nie odpowiada normalnym wymaganiom życiowym, dozór szkolny lub inspektor szkolny może zażądać zmiany lokalu na inny.

Mieszkanie lub odpowiedni równoważnik w gotowiźnie wyznacza dozór szkolny, zależnie od stosunków rodzinnych nauczyciela (kawaler, żonaty, dzietny). Wyznaczenie równoważnika pieniężnego jest tylko wtedy dopuszczalne, jeżeli w danej miejscowości można wynająć mieszkanie, odpowiadające normalnym warunkom życiowym. W przeciwnym razie dozór szkolny lub inspektor szkolny dostarcza na koszt gminy odpowiednie mieszkania.

Zarządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, wydane w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych, określi bliżej warunki, którym odpowiadać winny mieszkania nauczycieli.

Art.  10.

Nauczyciele zarówno stali, jak tymczasowi, w gminach wiejskich otrzymywać będą przynajmniej 2 morgi gruntu na własny użytek. Jeżeli gmina nie może wydzielić nauczycielowi gruntu, winna dostarczyć co roku odpowiedniej, określonej dla danej gminy przez dozór szkolny, ilości produktów rolnych w naturze lub wypłacić taki równoważnik pieniężny, za który określoną powyżej ilość produktów podług cen bieżących nabyć można, po strąceniu w obu wypadkach kosztów produkcji.

Art.  11.

Na zarządzenia i czynności urzędów gminnych, opiek i dozorów szkolnych w przedmiotach, o których mowa w artykułach 9 i 10 niniejszego dekretu, służy interesowanym skarga do Rady szkolnej okręgowej w przeciągu jednego miesiąca od dnia ogłoszenia zarządzenia. Decyzja Rady szkolnej okręgowej jest ostateczną.

Art.  12.

W gminach miejskich nauczyciele otrzymywać będą z funduszów gminnych wzamian za dodatki, wymienione w artykułach 9 i 10, dodatek pieniężny wyrównawczy. Gminy miejskie pod tym względem dzielą się na 4 kategorje:

do

I - szej

należy Warszawa i Łódź;

do

II - ej

- miasta,

liczące

powyżej 50.000 ludności;

do

III - ej

"

"

od 20.000 do 50.000;

do

IV - ej

- miasta pozostałe.

I.

W miastach I kategorji dodatek ten wynosi:

a)

dla nauczycieli nieżonatych, nauczycielek niezamężnych, wdowców i wdów bezdzietnych, a także dla nauczycielek, których mężowie pobierają, jako nauczyciele, dodatek wyrównawczy - 1.200 mk. rocznie;

b)

dla żonatych i zamężnych, a bezdzietnych, z wyjątkiem nauczycielek zamężnych, o których mowa w ustępie a) niniejszego artykułu - 1.800 mk. rocznie;

c)

dla nauczycieli i nauczycielek dzietnych z wyjątkiem nauczycielek, o których mowa w ustępie a) niniejszego artykułu - 2.400 mk. rocznie.

II.

W miastach II - giej kategorji:

a)

..................

840

marek

rocznie,

b)

..................

1.200

"

"

c)

..................

1.500

"

"

III.

W miastach III - ej kategorji:

a)

..................

600

marek

rocznie,

b)

..................

840

"

"

c)

..................

1.200

"

"

IV.

W miastach IV - tej kategorji:

a)

..................

480

marek

rocznie,

b)

..................

720

"

"

c)

..................

1.080

"

"

O ile nauczyciel otrzymuje mieszkanie w naturze, zmniejsza się dodatek wyrównawczy pieniężny w stosunku, który ustala dozór szkolny.

Art.  13.

Gminy miejskie mogą być przenoszone do wyższej kategorji miast bądź z własnej inicjatywy, bądź na skutek zarządzenia Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, powziętego po porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych.

Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych może zaliczać gminy wiejskie typu przemysłowego do jednej z kategorji miast, artykułem 12 niniejszego dekretu określonych.

Art.  14.

Poza dodatkami, powyżej wymienionemi, może być nadto przyznany nauczycielom, wybitnie zasłużonym w szkolnictwie powszechnem i na polu pracy kulturalno - oświatowej, awans do VIII - ej kategorji płac. Awans ten nauczyciel może otrzymać nie wcześniej, niż po 24 latach pracy szkolnej.

Awans przyznaje Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na mocy uchwały dozoru szkolnego, powziętej większością conajmniej ⅔ głosów, po zatwierdzeniu przez Radę szkolną okręgową.

Ogólna liczba nauczycieli, korzystających z tego awansu, nie może przekraczać 10% liczby czynnych nauczycieli stałych.

Art.  15.

Każdy nauczyciel jest obowiązany do 30 - godzinnej pracy tygodniowo. Za każdą godzinę nauki dodatkowej, udzielanej z polecenia władzy przełożonej, nauczyciel pobiera - jeśli nauka, udzielana ponad normą, trwa najmniej przez jeden miesiąc - 90 marek za godzinę w stosunku rocznym.

Art.  16.

Wynagrodzenie nauczycieli przedmiotów nieobowiązkowych określone będzie zarządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Art.  17.

Nauczyciel, będący kierownikiem szkoły, otrzymuje oprócz wynagrodzenia za pracę nauczycielską osobne wynagrodzenie za kierownictwo.

Wynagrodzenie to wynosić będzie rocznie za kierownictwo: 2 - klasową szkołą - 120 marek, 3 - klasową - 240 mk., 4 - klasową - 360 mk., 5 - klasową - 480 mk., 6 - klasową - 600 mk., 7 - klasową - 720 mk., za każdy oddział równoległy 60 mk.

Art.  18.

Kierownikiem szkoły wieloklasowej może zostać nauczyciel po trzech latach pracy w szkole w charakterze nauczyciela stałego.

Art.  19.

Płace zasadnicze, dodatek ekonomiczny wojenny, dodatki za wysługę lat, za kierownictwo i godziny nadliczbowe nauczycieli szkół powszechnych pokrywa skarb państwa; wszelkie inne świadczenia pokrywają gminy.

Art.  20.

Wszelkie należności wypłacane będą nauczycielom w ratach miesięcznych za każdy miesiąc zgóry, prócz wynagrodzenia za godziny nadobowiązkowe, które wypłacane będzie dwa razy do roku zdołu.

Art.  21.

Gminy wiejskie i miejskie mogą przyznawać bądź z własnej inicjatywy, bądź z inicjatywy państwowych organów szkolnych nauczycielom z własnych funduszów dodatki niezależnie od poborów, niniejszym dekretem określonych.

Art.  22.

Dzieci stałych nauczycieli i nauczycielek szkół powszechnych są wolne od opłaty za naukę w szkołach państwowych. Dzieci stałych nauczycieli i nauczycielek, kształcące się poza miejscem zamieszkania rodziców, mają pierwszeństwo przy przyjmowaniu do burs, utrzymywanych przy tych szkołach państwowych, w których się kształcą.

Art.  23.

Przepisy o służbie nauczycieli oraz o wynagrodzeniu emerytalnem osobnemi ustawami objęte będą.

Art.  24.

Z chwilą wejścia w życie niniejszego dekretu wszelkie świadczenia na rzecz nauczycieli, płynące tak ze skarbu państwa, jak i funduszów gminnych na zasadzie ustaw i zarządzeń zarówno władz państwowych, jak i organów komunalnych, ustają.

Jeżeli jednak na zasadzie zarządzeń dotychczasowych nauczyciel pobiera większą płacę od tej, która przypadałaby w myśl dekretu niniejszego, w takim razie różnica wypłacana mu pędzie z funduszów gminnych.

Art.  25.

Wszystkie dotychczasowe przepisy, dotyczące stabilizacji i wynagrodzenia nauczycieli szkół powszechnych, znoszą się.

Art.  26.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1919 r.

Art.  27.

Dekret niniejszy rozciąga się na część państwa polskiego, stanowiącą terytorjum dawnego t. zw. Królestwa Kongresowego.

Przepisy przechodnie.

§  1.
Nauczyciele, czynni w chwili wejścia w życie niniejszego dekretu, odpowiadają warunkom, przewidzianym w p. 1 art. 2 niniejszego dekretu, o ile posiadają:
a)
świadectwo ukończenia seminarjum nauczycielskiego, bądź
b)
świadectwo ukończenia conajmniej 6 - ciu klas polskiej szkoły średniej ogólnokształcącej i złożenia uzupełniającego egzaminu pedagogicznego, bądź
c)
świadectwo rosyjskie t. zw. nauczyciela "początkowego" i nauczyciela "domowego".

Warunki uzupełniającego egzaminu pedagogicznego oznaczy Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

§  2.
O przynależności nauczyciela do jednej z kategorji, wymienionych w § 1 przepisów przechodnich do niniejszego dekretu, wypadkach wątpliwych rozstrzyga Minister Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.
§  3.
Sposób wypłaty wynagrodzenia nauczycieli zostanie unormowany osobnem zarządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Dan w Warszawie, dnia 18 grudnia 1918 r.

ZAŁĄCZNIK. 

TABELA PŁAC
Lata pracy Płaca zasadnicza roczna Za wysługę dodatek 3 - letni Dodatek ekonomiczny Ogólne pobory
I II III I II III
1-3 2.700 - 900 720 540 3.600 3.420 3.240
4-6 2.700 300 " " " 3.900 3.720 3.540
7-9 2.700 600 " " " 4.200 4.020 3.840
10-12 2.700 900 " " " 4.500 4.320 4.140
13-15 3.600 - 1.200 960 720 4.800 4.560 4.320
16-18 3.600 300 " " " 5.100 4.860 4.620
19-21 3.600 600 " " " 5.400 5.160 4.920
22-24 3.600 900 " " " 5.700 5.460 5.220
Awans w myśl artykułu 14 - go
25-27 4.500 - 1.500 1.200 900 6.000 5.700 5.400
28-30 4.500 600 " " " 6.600 6.300 6.000
31-33 4.500 1.200 " " " 7.200 6.900 6.600
34-35 4.500 1.800 " " " 7.800 7.500 7.200
* Z dniem 8 lutego 1919 r. zmienia się przepisy przechodnie do nin. dekretu, zgodnie z dekretem z dnia 8 lutego 1919 r. o zmianie przepisów przechodnich do dekretu o stabilizacji i wynagrodzeniu nauczycieli szkół powszechnych (Dz.U.19.15.208).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz. Praw P. Pol.1918.21.65

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Dekret tymczasowy o stabilizacji i wynagrodzeniu nauczycieli szkół powszechnych.
Data aktu: 18/12/1918
Data ogłoszenia: 28/12/1918
Data wejścia w życie: 01/01/1919