Beata Igielska

Absolwenci kierunków pedagogicznych coraz rzadziej wybierają pracę w szkole. Zniechęca ich m.in. bałagan prawny. Oprócz kryzysu edukacyjnego szkoły czekać więc może kryzys kadrowy. Dziś statystyczny polski nauczyciel to prawie czterdziestopięcioletnia kobieta. MEN zapewnia, że robi wiele, by ten negatywny trend odwrócić.

Sejmowa Komisja Finansów Publicznych głosami posłów PiS odrzuciła w piątek poprawkę klubu Lewicy sprawie zwiększenia subwencji oświatowej o około 800 mln zł. Nadal więc brakuje na wrześniowe podwyżki dla nauczycieli. Wzrost subwencji miałby nastąpić kosztem budżetu Wojsk Obrony Terytorialnej – ok. 689 mln zł oraz Funduszu Kościelnego - ok. 85 mln zł.

Najwyższa Izba Kontroli w 2020 r. zbada organizację pracy nauczycieli w szkołach publicznych i kształcenie w szkołach specjalnych. Przyjrzy się też m.in. finansowaniu szkolnictwa wyższego  – wynika z planu pracy NIK na bieżący rok. Raporty z tych kontroli mają byc opublikowane pod koniec tego roku lub dopiero w przyszłym.

Nagrody dla nauczycieli budzą sporo emocji, szczególnie w małych gminach wiejskich. Nie chodzi tylko o prestiż, ale również o zastrzyk gotówki. Regulaminy są, bo muszą być, ale charakteryzują się dużym poziomem ogólności, kryteria bywają rozmyte. Dlatego i nauczycielskich pretensji bywa sporo. Samorządy zaś na ten temat najchętniej milczą.

Od 1 marca 2020 roku wzrosną emerytury, renty i świadczenia kompensacyjne o najniższy przewidziany ustawą wskaźnik, tak jak postulowali to pracodawcy w czasie negocjacji w Radzie Dialogu Społecznego. Waloryzacja wyniesie 3,24 proc. Nie taką podwyżkę wyobrażały sobie związki zawodowe.

Tylko niektóre szkoły niepubliczne i prywatne dały nauczycielom podwyżki wynagrodzenia. Najgorsza sytuacja jest w małych szkołach wiejskich prowadzonych przez stowarzyszenia rodziców na prawach szkół publicznych. Tam nauczyciele pracują czasami za mniejsze wynagrodzenie niż dostawaliby, gdyby byli zatrudnieni zgodnie z Kartą Nauczyciela.

Rok temu kuratoria nie dawały zgód na likwidację nierentownych szkół, bo hamowała je perspektywa podwójnego rocznika. W tym roku mogą podchodzić do sprawy nieco łagodniej, ale nadal o masowej likwidacji małych placówek nie będzie mowy. Kuratoria zapewniają, że każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie.

Szykują się zmiany w rozporządzeniu dotyczącym nagród dla nauczycieli - kurator będzie mógł je przyznawać z własnej inicjatywy. Do tej pory wniosek o nagrodzenie pedagoga składał dyrektor. Nauczyciele obawiają się, że nagrody w rękach umocowanych politycznie kuratorów mogą stać się narzędziem nie merytorycznym lecz politycznym.

Wzrosła liczba postępowań dyscyplinarnych wobec nauczycieli. To pokłosie nowelizacji Karty Nauczyciela z 1 września 2019 roku obligującej dyrektorów szkół do zawiadamia rzecznika dyscyplinarnego o każdym czynie naruszającym dobro dziecka. Przepis ten jest jednak krytykowany i może wkrótce się zmienić.

Spośród 20 najlepszych uczelni w Polsce wyłoniono dziesięć uczelni badawczych, które w latach 2020–2026 będą otrzymywać subwencję zwiększoną o 10 proc. Uczelnie postrzegają to jako zaszczyt, ale też ogromne obciążenie. Niektóre, aby sprostać wyzwaniom, zdecydowały się na zmianę statutu.