Upamiętnienie 100. lecia nadania praw miejskich Gdyni
UCHWAŁASEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJz dnia 13 lutego 2026 r.w sprawie upamiętnienia 100-lecia nadania praw miejskich Gdyni
Utworzenie portu nad Bałtykiem stało się jednym z zasadniczych przedsięwzięć II Rzeczypospolitej. W 1921 roku na terenie dawnej kaszubskiej wsi rozpoczęto budowę Tymczasowego Portu Wojennego i Schroniska dla Rybaków. Decyzja ta była wynikiem analiz i wizji specjalistów, wśród których szczególną rolę odegrał Tadeusz Wenda, główny projektant i budowniczy portu, wskazujący Gdynię jako miejsce wyjątkowo dogodne dla powstania nowoczesnego portu, zdolnego obsługiwać potrzeby zarówno wojskowe, jak i handlowe.
Już w sierpniu 1923 roku do portu w Gdyni wpłynął pierwszy oceaniczny statek handlowy, co miało znaczenie nie tylko praktyczne, lecz także symboliczne - potwierdzało trwałe włączenie Polski w morskie szlaki komunikacyjne. Wobec dynamicznego rozwoju portu i powstającej wokół niego zabudowy Rada Ministrów 10 lutego 1926 roku wydała rozporządzenie, na mocy którego Gdynia 4 marca 1926 roku uzyskała prawa miejskie.
W kolejnych latach tempo rozwoju miasta było bezprecedensowe. Uruchomienie w 1930 roku pierwszej pasażerskiej linii transatlantyckiej na trasie Gdynia - Nowy Jork nadało miastu wymiar globalny. W połowie lat 30. Gdynia była największym portem przeładunkowym na Bałtyku i jednym z najnowocześniejszych portów Europy, a zarazem jednym z najbardziej wyrazistych osiągnięć gospodarczych II Rzeczypospolitej.
Szczególne miejsce w historii Gdyni zajmuje Eugeniusz Kwiatkowski, minister przemysłu i handlu, który konsekwentnie podkreślał, że rozwój portu i Wybrzeża jest procesem całościowym, obejmującym infrastrukturę, przemysł, finanse, komunikację oraz więzi łączące Pomorze z resztą kraju. W jego ujęciu każdy nowy element portowej rzeczywistości wzmacniał potencjał państwa i jego zdolność do samodzielnego funkcjonowania w gospodarce światowej.
Gdynia była także miastem idei. Stefan Żeromski postrzegał dostęp Polski do morza jako konieczność nie tylko ekonomiczną, lecz również cywilizacyjną - warunek pełnego rozwoju narodowego i kulturowego. Te idee znalazły w Gdyni swoje praktyczne urzeczywistnienie, czyniąc z miasta symbol nowoczesnego myślenia o państwie.
W przededniu II wojny światowej Gdynia liczyła około 127 tysięcy mieszkańców. Zajmowała ważne miejsce w kulturze, m.in. w twórczości Melchiora Wańkowicza, który widział w niej jedno z najbardziej sugestywnych świadectw energii i ambicji odrodzonej Polski.
Doświadczenie wojny przyniosło miastu tragiczne straty. Po heroicznej obronie Gdyni, w której szczególnie odznaczył się płk Stanisław Dąbek, we wrześniu 1939 roku niemiecki agresor rozpoczął wysiedlanie polskiej ludności miasta, a znaczna jej część została zamordowana w Piaśnicy i Stutthofie. Gdynię przekształcono w zaplecze wojenne. Wycofujący się w 1945 roku Niemcy dokonali celowych zniszczeń infrastruktury portowej, próbując unicestwić dorobek II Rzeczy- pospolitej.
Po wojnie Gdynia została odbudowana i ponownie zajęła ważne miejsce w polskiej gospodarce morskiej. Jej mieszkańcy dawali świadectwo przywiązania do godności pracy i wolności, czego dramatycznym symbolem stały się grudniowa rewolta 1970 roku oraz późniejsze protesty robotnicze na Wybrzeżu, dzięki którym w 1980 roku narodziła się "Solidarność".
W 100-lecie nadania praw miejskich Gdyni Sejm Rzeczypospolitej Polskiej oddaje hołd wszystkim, którzy ją tworzyli - architektom politycznym projektu, Kaszubom, dla których była ona ziemią ojców, oraz tym, którzy do niej przybyli z różnych stron Polski i świata i współtworzyli miasto budowane dzięki wizji, pracy i zbiorowej odpowiedzialności.
Gdynia pozostaje jednym z najtrwalszych symboli historii Polski.
| Identyfikator: | M.P.2026.262 |
| Rodzaj: | uchwała |
| Tytuł: | Upamiętnienie 100. lecia nadania praw miejskich Gdyni |
| Data aktu: | 2026-02-13 |
| Data ogłoszenia: | 2026-03-05 |