Upamiętnienie Andrzeja Wajdy w 100. rocznicę urodzin
UCHWAŁASEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJz dnia 27 lutego 2026 r.w sprawie upamiętnienia Andrzeja Wajdy w 100. rocznicę urodzin
Urodzony 6 marca 1926 roku w Suwałkach reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta i scenograf, jeden z najwybitniejszych twórców w historii światowego kina. Senator I kadencji wybrany z listy Komitetu Obywatelskiego "Solidarność" w 1989 roku. Jeden z twórców polskiej szkoły filmowej.
Zadebiutował w 1955 roku "Pokoleniem", które zapoczątkowało jego trylogię wojenną. "Kanał" oraz "Popiół i diament", w których podjął refleksję nad doświadczeniem wojny, przyniosły Andrzejowi Wajdzie międzynarodowe uznanie. Lata 70. ugruntowały pozycję artysty jako reżysera łączącego artyzm z zaangażowaniem społecznym i politycznym. To wtedy stworzył filmy uznane przez krytykę za arcydzieła: "Wesele", "Ziemię obiecaną" oraz "Panny z Wilka". Dzięki "Człowiekowi z marmuru" oraz "Bez znieczulenia" stał się jednym z głównych twórców kina moralnego niepokoju. "Człowiek z żelaza" - artystyczny zapis narodzin "Solidarności" - przyniósł mu jeden z największych międzynarodowych sukcesów, podobnie jak późniejsza, monumentalna ekranizacja "Pana Tadeusza".
W 2007 roku Wajda zrealizował bardzo osobisty i nominowany do Oscara "Katyń". Do tematów historii i pamięci powrócił w filmie "Wałęsa. Człowiek z nadziei". Po jego premierze powiedział: "Przypominam dzieje Lecha Wałęsy, bo to jest bohater naszych czasów, a nagle wokół niego zebrali się politycy, którzy chcą na tym coś zarobić i próbują stworzyć pozory, że ten przywódca robotników był w jakimś sensie użyty przez kogoś. (...) To jest fantastyczne, że pojawił się taki bohater, który przywrócił Polsce wolność i doprowadził do zrealizowania swoich celów bez rozlewu krwi". Zwieńczeniem jego twórczości filmowej były przejmujące "Powidoki" - inspirowana biografią wybitnego malarza Władysława Strzemińskiego refleksja nad losem artysty w starciu z władzą.
Jako reżyser teatralny zadebiutował w 1959 roku "Kapeluszem pełnym deszczu" w gdańskim Teatrze Wybrzeże, wprowadzając na scenę wyrazisty realizm i nowoczesną formę inscenizacji. W kolejnych latach, sięgając po klasykę dramatu, stworzył własny rozpoznawalny język teatralny. Współtworzył złotą erę Starego Teatru w Krakowie, reżyserując wybitne inscenizacje "Biesów" oraz "Nocy listopadowej". Jego "Antygona" - wystawiona zaraz po zakończeniu stanu wojennego - stała się symbolicznym głosem w obronie wolności. Z kolei w Teatrze Powszechnym w Warszawie w "Sprawie Dantona", wciągając widzów w sam środek scenicznego sporu, stworzył przejmujące studium rewolucji i odpowiedzialności jednostki wobec terroru władzy.
Andrzej Wajda był żołnierzem Armii Krajowej. Nim skończył łódzką filmówkę, studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Zafascynowany kulturą Japonii, zainicjował budowę Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie. Laureat nagrody Oscara za całokształt twórczości. Za "Człowieka z żelaza" otrzymał Złotą Palmę na festiwalu w Cannes. Był laureatem Honorowego Złotego Lwa w Wenecji, Honorowego Złotego Niedźwiedzia w Berlinie oraz Polskiej Nagrody Filmowej Orzeł. Założył Mistrzowską Szkołę Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy. Odznaczony Orderem Orła Białego.
Andrzej Wajda zmarł 9 października 2016 roku w Warszawie. Spoczął na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, przekonany o wyjątkowym znaczeniu dokonań Andrzeja Wajdy dla polskiej i światowej kultury, oddaje hołd temu wybitnemu reżyserowi filmowemu i teatralnemu w 100. rocznicę jego urodzin.
| Identyfikator: | M.P.2026.258 |
| Rodzaj: | uchwała |
| Tytuł: | Upamiętnienie Andrzeja Wajdy w 100. rocznicę urodzin |
| Data aktu: | 2026-02-27 |
| Data ogłoszenia: | 2026-03-04 |