Ustalenie wykazów chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej, z tytułu których przysługują świadczenia rentowe i odszkodowawcze.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH
z dnia 9 października 1995 r.
w sprawie ustalenia wykazów chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej, z tytułu których przysługują świadczenia rentowe i odszkodowawcze. *

Na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214 i z 1995 r. Nr 4, poz. 17) i art. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 53, poz. 345, z 1983 r. Nr 16, poz. 79, z 1985 r. Nr 20, poz. 85 i Nr 38, poz. 181 oraz z 1989 r. Nr 35, poz. 192) zarządza się, co następuje:
§  1.
Wykaz chorób, z tytułu których przysługują świadczenia wymienione w ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 53, poz. 345, z 1983 r. Nr 16, poz. 79, z 1985 r. Nr 20, poz. 85 i Nr 38, poz. 181 oraz z 1989 r. Nr 35, poz. 192) oraz chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej, powodujących inwalidztwo w związku ze służbą, a także wywołujące je przyczyny, ustala się w załączniku nr 1 do zarządzenia.
§  2.
Wykaz chorób i schorzeń, które istniały przed przyjęciem do służby, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach, ustala się w załączniku nr 2 do zarządzenia.
§  3.
Traci moc zarządzenie nr 43 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 1973 r. w sprawie wykazu chorób pozostających w związku ze służbą w Milicji Obywatelskiej, z tytułu których przysługują odszkodowania i renty (Dz. Urz. MSW Nr 4-A, poz. 14).
§  4.
Zarządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr  1

WYKAZ CHORÓB POWSTAŁYCH W ZWIĄZKU ZE SZCZEGÓLNYMI WŁAŚCIWOŚCIAMI LUB WARUNKAMI SŁUŻBY

Lp. Nazwa choroby Szczególne właściwości i warunki służby, wywołujące chorobę
1 2 3
1 Zatrucia ostre i przewlekłe substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć Prace, przy których istnieje narażenie na działanie szkodliwych dla zdrowia substancji chemicznych
2 Pylice płuc Prace narażające na wdychanie pyłów mogących wywołać zwłóknienie tkanki płucnej
3 Przewlekłe choroby układu oddechowego, powstałe w następstwie działania substancji: toksycznych, drażniących, uczulających (alergenów) lub czynników mechanicznych (nasilone wydechy) Prace narażające na działanie substancji toksycznych lub drażniących, pyłów, par, gazów, aerozoli o właściwościach uczulających (działanie alergenów, gra na instrumentach dętych)
4 Choroby spowodowane działaniem promieni jonizujących i ciał promieniotwórczych (również nowotwory, choroby narządu wzroku i skóry spowodowane działaniem tych czynników) Prace narażające na działanie promieniowania jonizującego i ciał promieniotwórczych
5 Trwałe uszkodzenie zdrowia w wyniku oddziaływania pola elektromagnetycznego Prace narażające na działanie pola elektromagnetycznego
6 Odmrożenia lub trwałe skutki odmrożeń Prace w warunkach działania ujemnych temperatur
7 Zmiany w układzie nerwowym, naczyniowym i ruchowym, wywołane działaniem drgań mechanicznych (zespół wibracyjny) Prace narażające na działanie drgań mechanicznych (wibracje)
8 Przewlekłe choroby układu ruchu powstałe w warunkach służby (pracy) związanej z wymuszoną postawą ciała, nadmiernym przeciążeniem i mikrourazami: złamania powolne, zapalenie pochewek ścięgnistych i kaletek maziowych, uszkodzenia i zwyrodnienia łękotek, zmiany zapalne mięśni przyczepów ścięgnistych, martwica kości nadgarstka i uszkodzenie krążka międzykręgowego, przeciążeniowe zmiany zwyrodnieniowe Prace wymagające długotrwałego obciążenia ograniczonych grup mięśni, przymusowej postawy ciała lub narażające na często powtarzające się mikrourazy albo powodujące ucisk na pnie nerwów, ruchy monotypowe, wykonywane w szybkim tempie, np. u radiotelegrafistów, stenografów, oraz inne prace narażające na stały ucisk i nadmierne obciążenie aparatu kostno-stawowego
9 Choroby narządu wzroku wywołane zawodowymi czynnikami fizycznymi lub chemicznymi

Uwaga: zmiany wywołane działaniem

promieniowania jonizującego

należy kwalifikować według

lp. 4

Prace narażające na działanie długotrwałe promieniowania podczerwonego, nadfioletowego, pola elektromagnetycznego wysokiej częstotliwości, spójnego promieniowania świetlnego, generowanego przez układy laserowe, drażniących substancji chemicznych, długotrwała praca związana z wykonywaniem czynności wymagających podwyższonej koncentracji wzroku na zminiaturyzowanych elementach, w warunkach niewystarczającego oświetlenia oraz praca przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych
10 Uszkodzenie narządu słuchu związane z narażeniem na: działanie nadmiernego hałasu lub dźwięków o wysokich i niskich częstotliwościach Prace narażające na długotrwałe działanie hałasu o dużej intensywności lub dźwięków o wysokich i niskich częstotliwościach
11 Przewlekłe choroby krtani (niedowłady strun głosowych, guzki śpiewacze) Prace związane z nadmiernym, długotrwałym obciążeniem narządu głosu (praca wykładowców, telefonistów itp.)
12 Przewlekłe choroby skóry i błon śluzowych spowodowane warunkami pracy

Uwaga: zmiany o charakterze

złośliwym należy

kwalifikować według lp. 13,

zmiany wywołane działaniem

promieniowania jonizującego

według lp. 4, a choroby

zakaźne, inwazyjne

(pasożytnicze) według lp.

15

Prace narażające na styczność z substancjami drażniącymi lub uczulającymi
13 Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie styczności z czynnikami rakotwórczymi:

a) nowotwory skóry,

b) nowotwory dróg moczowych,

c) nowotwory układu oddechowego

Uwaga: nowotwory powstałe w

następstwie działania

promieniowania jonizującego

należy kwalifikować według

lp. 4

Prace narażające na długotrwałą styczność z produktami suchej destylacji węgla, ropy naftowej, łupków bitumicznych, smołowca oraz asfaltu.

Prace narażające na długotrwałą styczność z benzenoaminami oraz ich pochodnymi, jak np. alfa- i beta-naftyloamina, benzydyna.

Prace narażające na wdychanie substancji rakotwórczych

14 Choroby wywołane pracą w podwyższonym lub obniżonym ciśnieniu atmosferycznym oraz w warunkach działania przeciążeń grawitacyjnych (przyśpieszeń) Prace wykonywane w warunkach podwyższonego lub obniżonego ciśnienia atmosferycznego narażające na nagłe zmiany ciśnienia oraz działania przeciążeń
15 Choroby zakaźne i inwazyjne (choroby pasożytnicze, odzwierzęce oraz tropikalne u osób przebywających w krajach egzotycznych i inne, jak np. promienica, drożdżyca, aspergilloza), w przypadkach gdy źródło choroby znajdowało się w środowisku służby Prace wymagające bezpośredniego stykania się z zakaźnym środowiskiem i materiałem
16 Żylaki podudzi z trudno gojącymi się owrzodzeniami Prace wymagające długotrwałego przebywania w pozycji stojącej lub przymusowej
17 Ostry zespół przegrzania i jego następstwa Praca w warunkach znacznego dyskomfortu cieplnego
18 Psychozy reaktywne oporne na leczenie, powstałe w szczególnych warunkach służby Ostre lub przewlekłe urazy psychiczne (stres psychiczny) spowodowane zdarzeniami zaistniałymi w czasie pełnienia służby w powietrzu, na wodzie i lądzie

ZAŁĄCZNIK Nr  2

WYKAZ CHORÓB I SCHORZEŃ, KTÓRE ISTNIAŁY PRZED PRZYJĘCIEM DO SŁUŻBY, LECZ ULEGŁY POGORSZENIU LUB UJAWNIŁY SIĘ W CZASIE TRWANIA SŁUŻBY WSKUTEK SZCZEGÓLNYCH WŁAŚCIWOŚCI LUB WARUNKÓW SŁUŻBY NA OKREŚLONYCH STANOWISKACH

Lp. Nazwa choroby Szczególne właściwości i warunki służby powodujące pogorszenie stanów chorobowych w czasie trwania służby
1 2 3
1 Gruźlica Służba w warunkach trudnych (atmosferycznych, polowych), specjalnie niekorzystne warunki zakwaterowania sprzyjające zachorowaniu itp.
2 Choroba reumatyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, zapalenie zesztywniające stawów kręgosłupa, choroba zwyrodnieniowa stawów Długotrwała służba związana z działaniem ujemnych wpływów atmosferycznych oraz z pracą fizyczną narażającą stale na urazy mechaniczne
3 Przewlekłe schorzenia układu oddechowego i zatok przynosowych oraz trwałe następstwa tych schorzeń Długotrwała służba w szkodliwych dla zdrowia warunkach ujemnego oddziaływania na ustrój wpływów atmosferycznych lub środowiska pracy
4 Przewlekłe stany zapalne nerwów Długotrwała służba narażająca na ujemne wpływy atmosferyczne, oziębienie itp.
5 Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy oraz przewlekłe powtarzające się nieżyty jelit lub żołądka upośledzające stan odżywienia Długotrwała służba w warunkach nadmiernego napięcia nerwowego, zwiększonej odpowiedzialności i nieregularnego trybu odżywiania
6 Przewlekłe zapalenie nerek Długotrwała ciężka praca w warunkach oziębienia ciała i działania wilgoci
7 Choroba wieńcowa Długotrwała służba na odpowiedzialnych stanowiskach, wymagająca napięcia nerwowego oraz nienormowanego czasu pracy
8 Zapalenie mięśnia sercowego w przebiegu chorób infekcyjnych (o etiologii wirusowej, bakteryjnej lub pasożytniczej) oraz osierdzia w przebiegu tych chorób Służba w warunkach długotrwałego narażenia na ujemne wpływy atmosferyczne usposabiające do powstawania chorób infekcyjnych lub w niekorzystnych warunkach zakwaterowania
9 Nadciśnienie tętnicze nie poddające się leczeniu w warunkach służby i powikłania w jego przebiegu Długotrwała służba w warunkach wymagających dużego napięcia nerwowego, zwiększonej odpowiedzialności, nienormowanego czasu pracy
10 Encefalopatie różnego pochodzenia (po urazach czaszki, zatruciach, po neuroinfekcjach) powstałe po wstąpieniu do służby, przebiegające pod postacią zaburzeń o obrazie nerwicy, zespołu nerwicowego lub charakteropatii Długotrwała służba związana z nienormowanym czasem pracy, długotrwałymi i częstymi stanami napięć emocjonalnych.

Mikrourazy i zatrucia nadpręgowe (np. spalinami) wywołujące ujawnienie się lub zaostrzenie kompensowanych dotąd wad psychicznych, usposabiające do nawarstwienia reakcji nerwicowych

11 Zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń - choroba Bürgera Długotrwała służba w warunkach częstego znacznego ochłodzenia atmosferycznego
12 Przewlekłe nerwice wywołane warunkami służby Długotrwała służba na odpowiedzialnych stanowiskach, wymagająca długotrwałego i nadmiernego napięcia nerwowego, o nieregularnym trybie życia
* Z dniem 6 lutego 2003 r. nin. zarządzenie traci moc w zakresie dotyczącym Policji w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, z tytułu których przysługują odszkodowania określone w ustawie (Dz.U.03.6.75) - zob. art. 15 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Milicji Obywatelskiej, ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, ustawy o uposażeniu żołnierzy, ustawy o Policji, ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ustawy o kontroli skarbowej, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o Służbie Więziennej oraz ustawy o Inspekcji Celnej (Dz.U.01.81.877).

Z dniem 1 marca 2003 r. nin. zarządzenie traci moc w stosunku do funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej, w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 stycznia 2003 r. w sprawie wykazu chorób funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby oraz chorób i schorzeń, które istniały przed przyjęciem do służby, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby na określonych stanowiskach (Dz.U.03.26.229) - zob. art. 15 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Milicji Obywatelskiej, ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, ustawy o uposażeniu żołnierzy, ustawy o Policji, ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, ustawy o kontroli skarbowej, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy o Służbie Więziennej oraz ustawy o Inspekcji Celnej (Dz.U.01.81.877).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1995.55.611

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Ustalenie wykazów chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej, z tytułu których przysługują świadczenia rentowe i odszkodowawcze.
Data aktu: 09/10/1995
Data ogłoszenia: 03/11/1995
Data wejścia w życie: 18/11/1995