Zasady tworzenia rezerw państwowych i gospodarowania tymi rezerwami.

UCHWAŁA Nr 168
RADY MINISTRÓW
z dnia 11 grudnia 1989 r.
w sprawie zasad tworzenia rezerw państwowych i gospodarowania tymi rezerwami.

W celu umożliwienia aktywnego oddziaływania na rynek wewnętrzny, realizacji szczególnie ważnych zadań gospodarczych oraz zapewnienia wykonywania zadań obronnych i mobilizacyjnych w gospodarce narodowej - w związku z art. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z 1988 r. Nr 30, poz. 207 oraz z 1989 r. Nr 20, poz. 104, Nr 29, poz. 154 i Nr 34, poz. 178) Rada Ministrów uchwala, co następuje:
§  1.
1.
Rezerwy państwowe paliw, surowców, materiałów, artykułów żywnościowych, maszyn i urządzeń oraz innych wyrobów, zwanych dalej "artykułami", stanowią specjalne, wyodrębnione zapasy służące zapewnieniu realizacji gospodarczych i obronnych zadań w gospodarce narodowej.
2.
Rezerwy państwowe służą w szczególności:
1)
eliminowaniu lub łagodzeniu skutków zakłóceń w zaopatrzeniu produkcji i rynku, wynikłych z nieprzewidzianych okoliczności,
2)
realizacji zadań związanych z obronnością i bezpieczeństwem państwa,
3)
kształtowaniu polityki w wymianie towarowej w powiązaniu z koniunkturą cen na rynkach zagranicznych.
§  2.
Rezerwy państwowe dzieli się na:
1)
rezerwy państwowe gospodarcze,
2)
rezerwy państwowe specjalistyczne.
§  3.
1.
Rezerwy państwowe gospodarcze są przeznaczone do:
1)
funkcjonowania podstawowych działów gospodarki narodowej oraz na cele związane z obronnością i bezpieczeństwem państwa,
2)
osłony rynku przed nieprzewidzianymi zakłóceniami i eliminowania lub łagodzenia skutków tych zakłóceń,
3)
realizacji aktywnej polityki zaopatrzeniowej w powiązaniu z sytuacją na rynkach zagranicznych.
2.
W rezerwach państwowych gospodarczych wyodrębnia się stany zastrzeżone, służące celom określonym w ust. 1 pkt 1 i 2.
3. 1
Rezerwy państwowe gospodarcze tworzy Minister Rynku Wewnętrznego, z wyjątkiem rezerw państwowych produktów rolnych oraz półproduktów i artykułów żywnościowych, które tworzy Prezes Agencji Rynku Rolnego.
4. 2
Zadania w zakresie tworzenia i gospodarowania rezerwami państwowymi gospodarczymi realizuje Główny Zarząd Rezerw Państwowych, nadzorowany przez Ministra Rynku Wewnętrznego oraz Agencja Rynku Rolnego.
§  4.
1.
Rezerwy państwowe specjalistyczne są przeznaczone do realizacji zadań obronnych w gospodarce narodowej oraz na potrzeby mobilizacyjne Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w czasie osiągania stanu gotowości obronnej państwa.
2.
Rezerwy państwowe specjalistyczne tworzą:
1)
materiałowe rezerwy w przemyśle - Ministrowie Przemysłu oraz Transportu, Żeglugi i Łączności,
2)
rezerwy materiałów wybuchowych - Minister Przemysłu,
3)
rezerwy komunikacyjne - Ministrowie: Transportu, Żeglugi i Łączności, Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych oraz Przemysłu,
4)
rezerwy służby zdrowia - Minister Zdrowia i Opieki Społecznej,
5)
rezerwy górnictwa i energetyki - Minister Przemysłu,
6)
rezerwy agregatów prądotwórczych - Ministrowie: Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, Zdrowia i Opieki Społecznej, Transportu, Żeglugi i Łączności oraz Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej,
7)
rezerwy urządzeń i materiałów do budowy zapasowych ujęć wody pitnej - Minister Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych,
8) 3
rezerwy artykułów żywnościowych - Prezes Agencji Rynku Rolnego.
§  5.
W uzasadnionych przypadkach rezerwy państwowe specjalistyczne mogą tworzyć również ministrowie nie wymienieni w § 4 na podstawie decyzji Prezydium Rządu.
§  6.
1. 4
Rezerwy państwowe gospodarcze są tworzone na podstawie planu ustalanego przez Prezydium Rządu na wniosek Ministra Rynku Wewnętrznego oraz Prezesa Agencji Rynku Rolnego stosownie do przepisu § 3 ust. 3..
2.
Plan, o którym mowa w ust. 1, określa:
1)
stany zastrzeżone (stany minimalne) artykułów przeznaczonych zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 i 2,
2)
zadania zgromadzenia artykułów, dla których nie wyodrębnia się stanów zastrzeżonych lub przekraczające te stany,
3)
środki finansowe na realizację zadań rzeczowych określonych w pkt 1 i 2.
§  7.
1.
Zadania rzeczowe w zakresie rezerw państwowych specjalistycznych (z uwzględnieniem rozmieszczenia) ustalają ministrowie tworzący te rezerwy, w porozumieniu odpowiednio z Ministrami Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych.
2. 5
Limity środków finansowych na tworzenie i utrzymywanie rezerw państwowych specjalistycznych ustala Prezydium Rządu na wniosek Ministra Rynku Wewnętrznego z ministrami tworzącymi te rezerwy.oraz na wniosek Prezesa Agencji Rynku Rolnego w odniesieniu do rezerw, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 8
§  8.
1. 6
Gospodarka finansowa w zakresie rezerw państwowych gospodarczych jest prowadzona przez Główny Zarząd Rezerw Państwowych w formie gospodarstwa pomocniczego, a przez Agencję Rynku Rolnego - zgodnie z zasadami obowiązującymi zakłady budżetowe.
2.
Z budżetu centralnego są pokrywane wydatki:
1) 7
na wzrost środków obrotowych gospodarstwa pomocniczego oraz zakładu budżetowego, stosownie do wzrostu rezerw gospodarczych, określonego w planie, o którym mowa w § 6,
2)
związane z kosztami utrzymania rezerw państwowych gospodarczych.
3.
Rezerwy państwowe specjalistyczne oraz koszty ich tworzenia i utrzymywania są finansowane ze środków budżetowych w ramach limitu wydatków obronnych, w trybie określonym przez Ministra Finansów dla finansowania zadań gospodarki narodowej w zakresie obronności.
§  9.
1.
Rezerwy państwowe gospodarcze objęte stanami zastrzeżonymi (stanami minimalnymi) mogą być zwalnianie, w formie sprzedaży, w sytuacji zagrożeń realizacji szczególnie ważnych zadań gospodarczych oraz w razie powstania innych nadzwyczajnych okoliczności.
2. 8
Decyzję o zwolnieniu rezerw, o których mowa w ust. 1, podejmuje Prezes Rady Ministrów na wniosek Ministra Rynku Wewnętrznego oraz Prezesa Agencji Rynku Rolnego, zaopiniowany przez Ministra Obrony Narodowej lub Ministra Spraw Wewnętrznych, jeżeli zwolnienie obejmowałoby stany zastrzeżone dla Sił Zbrojnych.
3.
Decyzja, o której mowa w ust. 2, określa jednocześnie termin i sposób odbudowy rezerw oraz przeznaczenie wpływów uzyskanych w wyniku zwolnienia rezerw.
§  10.
1. 9
Decyzję o zwolnieniu rezerw państwowych gospodarczych nie wymienionych w § 9 podejmują odpowiednio Minister Rynku Wewnętrznego lub Prezes Agencji Rynku Rolnego.
2.
Zakup i sprzedaż artykułów, o których mowa w ust. 1, odbywa się na warunkach swobodnie zawieranych umów, z uwzględnieniem rachunku ekonomicznego, polityki zaopatrzeniowej i kształtowania się cen na rynkach zagranicznych.
§  11.
1.
Główny Zarząd Rezerw Państwowych może operatywnie tworzyć rezerwy ponad ustalenia planu, o którym mowa w § 6.
2. 10
Zadania, o których mowa w ust. 1, są finansowane z dochodów Głównego Zarządu Rezerw Państwowych oraz Agencji Rynku Rolnego.
3. 11
Przy sprzedaży artykułów, o których mowa w ust. 1, mogą być pobierane dodatkowe opłaty z tytułu kosztów zakupu, magazynowania i sprzedaży rezerw, stanowiące dochody Głównego Zarządu Rezerw Państwowych oraz Agencji Rynku Rolnego.
§  12.
Artykuły zgromadzone w rezerwach państwowych gospodarczych mogą być wykorzystywane do transakcji koniunkturalnych w handlu zagranicznym.
§  13.
1.
Rezerwy państwowe specjalistyczne mogą być okresowo wykorzystywane w formie zwolnień zwrotnych w razie zagrożenia realizacji szczególnie ważnych zadań gospodarczych lub związanych z realizacją zadań na rzecz Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz powstania innych nadzwyczajnych okoliczności (klęski żywiołowe).
2.
Zwolnienia zwrotne z rezerw, o których mowa w ust. 1, następują w formie umowy sprzedaży, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w § 15.
3.
Koszty związane ze zwolnieniem zwrotnym artykułów z rezerw państwowych specjalistycznych ponosi jednostka gospodarcza korzystająca ze zwolnienia
§  14.
Decyzję o zwolnieniu zwrotnym z rezerwy państwowych specjalistycznych podejmują:
1)
minister tworzący określone rezerwy - do wysokości 30% stanu rezerw danego artykułu na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, a w przypadku pracującego systemowo sprzętu trwałego użytku z rezerw komunikacyjnych oraz z rezerw górnictwa i energetyki - na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy,
2)
Ministrowie Obrony Narodowej lub Spraw Wewnętrznych, na wniosek właściwego ministra - jeżeli zwolnienie zwrotne ma być udzielone w ilości lub na okres przekraczający określone w pkt 1 uprawnienia ministra tworzącego rezerwy.
§  15.
1.
Ministrowie wymienieni w § 4 ust. 2 pkt 3 są upoważnieni do nieodpłatnego zwolnienia sprzętu zgromadzonego w rezerwach komunikacyjnych:
1)
w uzgodnieniu z Ministrami Obrony Narodowej lub Spraw Wewnętrznych - dla szkolenia obronnego jednostek organizacyjnych resortu,
2)
na wniosek Ministrów Obrony Narodowej lub Spraw Wewnętrznych - na cele szkoleniowe wojska i jednostek resortu spraw wewnętrznych.
2.
Ministrowie, którzy nadzorują jednostki organizacyjne wykorzystujące okresowo sprzęt na cele szkoleniowe, zapewnią jego zwrot do rezerw państwowych specjalistycznych w pełnej sprawności technicznej oraz w stanie umożliwiającym dalsze składowanie.
§  16.
1.
Ministrowie, o których mowa w § 14 pkt 1, są obowiązani zawiadamiać Ministrów Obrony Narodowej lub Spraw Wewnętrznych o podjętych decyzjach w sprawie zwolnień zwrotnych lub zwolnień na cele szkoleniowe z rezerw specjalistycznych.
2.
W razie powstania szczególnie ważnych okoliczności uzasadniających przesunięcie ustalonego terminu zwrotu zwolnionych rezerw państwowych specjalistycznych, decyzję podejmuje organ upoważniony do decyzji o zwolnieniu - z zachowaniem trybu i zasad określonych w § 14.
§  17.
1.
Zwolnienia bezzwrotne artykułów z rezerw państwowych specjalistycznych ministrowie tworzący te rezerwy po uzgodnieniu odpowiednio z Ministrami Obrony Narodowej lub Spraw Wewnętrznych ujmują w planach rocznych tych rezerw.
2.
W razie konieczności dokonania nieplanowanego zwolnienia bezzwrotnego z rezerw państwowych specjalistycznych, decyzje podejmują odpowiednio Ministrowie Obrony Narodowej lub Spraw Wewnętrznych na wniosek ministra tworzącego te rezerwy.
§  18.
Dysponowanie rezerwami państwowymi w czasie osiągania stanu gotowości obronnej państwa następuje na zasadach i w trybie określonych przez Komitet Obrony Kraju.
§  19.
Magazynowanie rezerw państwowych, okresowa wymiana (odświeżanie) i konserwacja są odpłatne i stanowią zadania obligatoryjne.
§  20.
Ogólne stany i rozmieszczenie rezerw państwowych specjalistycznych oraz stany zastrzeżone w rezerwach państwowych gospodarczych stanowią tajemnicę państwową.
§  21.
1. 12
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, w porozumieniu z Ministrami: Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych i Rynku Wewnętrznego oraz Prezesem Agencji Rynku Rolnego wprowadzi sprawozdawczość z gromadzenia rezerw państwowych specjalistycznych.
2. 13
Informacje dotyczące ruchu i stanów rezerw państwowych gospodarczych, dla których wyodrębnia się stany zastrzeżone, Minister Rynku Wewnętrznego oraz Prezes Agencji Rynku Rolnego składają co kwartał Prezesowi Rady Ministrów.
§  22. 14
Przez użyte w uchwale określenie "ministrowie" rozumie się również kierowników urzędów centralnych, Prezesa Agencji Rynku Rolnego oraz terenowe organy administracji państwowej o właściwości ogólnej, jeżeli pełnią funkcję organów założycielskich przedsiębiorstw.
§  23.
Traci moc uchwała nr 169 Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 1984 r. w sprawie zasad tworzenia rezerw państwowych i gospodarowania tymi rezerwami.
§  24.
Uchwała wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1990 r.
1 § 3 ust. 3 zmieniony przez § 1 pkt 1 lit. a) uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
2 § 3 ust. 4 zmieniony przez § 1 pkt 1 lit.b) uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
3 § 4 ust. 2 pkt 8 zmieniony przez § 1 pkt 2 uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
4 § 6 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 3 uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
5 § 7 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 4 uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
6 § 8 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 5 lit. a) uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
7 § 8 ust. 2 pkt 1 zmieniony przez § 1 pkt 5 lit. b) uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
8 § 9 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 6 uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
9 § 10 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 7 uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
10 § 11 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 8 uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
11 § 11 ust. 3 zmieniony przez § 1 pkt 8 uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
12 § 21 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 9 lit. a) uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
13 § 21 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 9 lit. b) uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.
14 § 22 zmieniony przez § 1 pkt 10 uchwały nr 211 z dnia 22 grudnia 1990 r. (M.P.90.49.376) zmieniającego nin. uchwałę z dniem 29 grudnia 1990 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1989.41.329

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Zasady tworzenia rezerw państwowych i gospodarowania tymi rezerwami.
Data aktu: 11/12/1989
Data ogłoszenia: 15/12/1989
Data wejścia w życie: 01/01/1990