Wykaz prac wykonywanych przez nauczycieli w warunkach szkodliwych dla zdrowia oraz szczegółowe zasady wypłacania dodatku za te prace.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ
z dnia 26 września 1983 r.
w sprawie wykazu prac wykonywanych przez nauczycieli w warunkach szkodliwych dla zdrowia oraz szczegółowych zasad wypłacania dodatku za te prace.

Na podstawie art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19, Nr 25, poz. 187, Nr 31, poz. 214 i z 1983 r. Nr 5, poz. 33) zarządza się, co następuje:
§  1.
Wykaz prac, których wykonywanie przez nauczycieli stanowi podstawę do przyznania dodatku za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, oraz oznaczenie stopnia szkodliwości zawiera załącznik do zarządzenia.
§  2.
Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, zwany dalej "dodatkiem", przysługuje nauczycielom wykonującym pracę w warunkach określonych w załączniku, jeżeli:
1)
stężenia lub natężenia czynników szkodliwych dla zdrowia przekraczają najwyższe dopuszczalne normy lub niemożliwe jest zachowanie innych higienicznych norm pracy oraz
2)
praca wykonywana jest w tych warunkach przez co najmniej 40 godzin w miesiącu.
§  3.
Dodatek przyznaje się na podstawie wyników badania środowiska pracy, przeprowadzonych przez jednostkę upoważnioną do tego rodzaju badań, stwierdzających, że praca jest wykonywana w warunkach, o których mowa w § 2.
§  4.
Dodatek przyznaje się na okres przejściowy do czasu poprawy warunków pracy przez wyeliminowanie lub ograniczenie szkodliwości uzasadniających przyznanie dodatku.
§  5.
Decyzję o przyznaniu lub cofnięciu dodatku w razie zmiany warunków pracy wydaje organ właściwy do ustalenia wynagrodzenia nauczyciela.
§  6.
Szkoły i placówki zatrudniające nauczycieli prowadzą wykazy stanowisk pracy, na których przyznane zostały nauczycielom dodatki, oraz ewidencję czasu pracy tych nauczycieli.
§  7.
1.
Dodatek wypłaca się miesięcznie z dołu za czas faktycznego wykonywania pracy, z którą dodatek jest związany, oraz za okresy:
1)
urlopu macierzyńskiego,
2)
urlopu wypoczynkowego,
3)
choroby trwającej nie dłużej niż 3 miesiące,
4)
niewykonywania pracy z innych przyczyn, za które to okresy przysługuje wynagrodzenie jak za urlop wypoczynkowy.
2.
Dodatek przysługuje także, mimo czasowej nieobecności w pracy, jezeli nauczyciel przepracował w danym miesiącu co najmniej 40 godzin w warunkach szkodliwych dla zdrowia.
§  8.
Tracą moc:
1)
zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 31 sierpnia 1972 r. w sprawie dodatku za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia dla nauczycieli w resorcie zdrowia i opieki społecznej oraz nauczycieli szkół zorganizowanych w zakładach społecznych służby zdrowia oraz w zakładach leczniczo-opiekuńczych (Dz. Urz. MZiOS z 1972 r. Nr 8, poz. 82 i z 1981 r. Nr 6, poz. 24),
2)
zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 25 lipca 1974 r. w sprawie wykazu prac wykonywanych przez nauczycieli i nauczycieli akademickich w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych oraz zasad wypłacania dodatku za te prace (Monitor Polski z 1974 r. Nr 29, poz. 176 i z 1978 r. Nr 11, poz. 41) w zakresie dotyczącym nauczycieli.
§  9.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 sierpnia 1982 r.

ZAŁĄCZNIK

WYKAZ PRAC, KTÓRYCH WYKONYWANIE PRZEZ NAUCZYCIELI STANOWI PODSTAWĘ DO PRZYZNANIA DODATKU ZA PRACĘ W WARUNKACH SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA

Stopień szkodliwości Lp. Rodzaj pracy Przykłady występowania czynnika szkodliwego
1 2 3 4
I 1 Praca w temperaturze efektywnej powyżej 25oC lub poniżej 10oC wynikającej z procesu technologicznego hutnictwo, obsługa pieców ceramicznych, piekarniczych, cieplarni itp., chłodnictwo, browarnictwo itp.
I 2 Prace w środowisku mokrym o wilgotności względnej powietrza przekraczającej 80% lub bezpośrednim kontakcie z wodą pralnie, farbiarnie, garbarnie itp.
I 3 Prace narażające na działanie substancji szkodliwych, z wyjątkiem substancji o działaniu kumulującym różne prace badawcze i dydaktyczne oraz malarnie, lakiernie, galwa nizernie itp.
I 4 Spawanie elektryczne i gazowe
I 5 Prace przy wykonywaniu leków w narażeniu na promieniowanie nadfioletowe apteki, laboratoria, pracownie galenowe półprzemysłowe i przemysłowe wykonywanie leków
I 6 Prace narażające na działanie pyłów nie zwłókniających tkanki płucnej prace w kontakcie z pyłami pochodzenia organicznego, a także niektórych metali i tworzyw syntetycznych pozbawionych działania toksycznego i alergizującego
II 7 Prace narażające na szkodliwe działanie miejscowej wibracji prostowanie blach, nitowanie, szlifiernie, narzędzia pneumatyczne ręczne narzędzia o napędzie mechanicznym itp.
II 8 Prace narażające na szkodliwe działanie hałasu spowodowanego procesem technologicznym hałas prace przy urządzeniach wytwarzających
II 9 Prace w podwyższonym lub obniżonym ciśnieniu, wynikającym z procesu technologicznego prace w kesonach, komorach ciśnieniowych itp.
II 10 Prace narażające na działanie substancji toksycznych o charakterze kumulującym różne prace badawcze i dydaktyczne
II 11 Prace narażające na działanie pyłów wywołujących zwłóknienie tkanki płucnej prace w kontakcie z pyłami zawierającymi krystaliczną krzemionkę, np. pył kwarcowy, piasek, azbest, mika, talk, cement itp.
III 12 Prace narażające na działanie promieniowania jonizującego obsługa aparatów rentgenowskich, defektoskopów, praca przy otwartych źródłach promieniowania itp.
III 13 Prace w polu elektromagnetycznym wysokiej częstotliwości w zakresie 0,1-300 000 MHz w strefie zagrożenia piece indukcyjne, radar, aparatura fizykoterapeutyczna, urządzenia nadawcze telewizyjne itp.
III 14 Prace związane z narażeniem na kontakt z materiałem zakaźnym lub zakaźnie chorymi ludźmi lub zwierzętami weterynaria, mikrobiobiologia, laboratoria analityczne, oddziały zakaźne itp.
III 15 Prace pod ziemią górnictwo

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1983.33.183

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Wykaz prac wykonywanych przez nauczycieli w warunkach szkodliwych dla zdrowia oraz szczegółowe zasady wypłacania dodatku za te prace.
Data aktu: 26/09/1983
Data ogłoszenia: 12/10/1983
Data wejścia w życie: 12/10/1983, 01/08/1982