Udzielanie, zabezpieczanie i spłata kredytu na zakup artykułów przemysłowych i opłacanie należności za usługi.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 5 września 1972 r.
w sprawie udzielania, zabezpieczania i spłaty kredytu na zakup artykułów przemysłowych i opłacanie należności za usługi.

Na podstawie art. 11 i 32 ust. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 1960 r. o prawie bankowym (Dz. U. z 1960 r. Nr 20, poz. 121, z 1964 r. Nr 8, poz. 50 i z 1966 r. Nr 24, poz. 151) oraz § 4 statutu Powszechnej Kasy Oszczędności stanowiącego załącznik do uchwały nr 12 Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 1961 r. w sprawie zatwierdzenia statutu Powszechnej Kasy Oszczędności (Monitor Polski z 1961 r. Nr 9, poz. 52, z 1969 r. Nr 48, poz. 370 i z 1972 r. Nr 38, poz. 209) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Powszechna Kasa Oszczędności (PKO) oraz spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe (SOP) mogą udzielać kredytu na zakup artykułów przemysłowych w jednostkach gospodarki uspołecznionej i opłacanie należności za usługi świadczone dla ludności przez te jednostki, zwanego dalej "kredytem", następującym osobom:
1)
zatrudnionym w jednostkach gospodarki uspołecznionej oraz w innych jednostkach i instytucjach państwowych,
2)
zatrudnionym w jednostkach gospodarki nie uspołecznionej na podstawie umowy o pracę,
3)
żołnierzom zawodowym i żołnierzom służby okresowej oraz funkcjonariuszom Milicji Obywatelskiej, Służby Więziennej i Korpusu Technicznego Pożarnictwa,
4)
członkom związków twórczych,
5)
członkom spółdzielni pracy,
6)
rzemieślnikom,
7)
wykonującym pracę nakładczą oraz zatrudnionym na podstawie umów agencyjnych albo umów zlecenia,
8)
pobierającym emerytury lub renty.
2.
Spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe mogą ponadto udzielać kredytu:
1)
członkom spółdzielni produkcyjnych,
2)
właścicielom lub użytkownikom gospodarstw rolnych, ogrodniczych, sadowniczych i hodowlanych.
3.
Naczelny Dyrektor PKO i Prezes Zarządu Centralnego Związku SOP mogą zezwolić na udzielenie kredytu innym grupom osób lub innym osobom niż wymienione w ust. 1 i 2.
§  2.
1.
Kredyt może być udzielony wyłącznie osobie posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych.
2.
Osobom pozostającym w stosunku pracy lub w stosunku służbowym kredyt może być udzielony, jeżeli przepracowały w danym zakładzie pracy co najmniej 3 miesiące. Ograniczenie to nie obowiązuje, jeżeli zmiana zatrudnienia nastąpiła w trybie przeniesienia służbowego lub w trybie równoznacznym. Osobom wykonującym pracę nakładczą oraz osobom zatrudnionym na podstawie umów agencyjnych lub umów zlecenia kredyt może być udzielony po upływie co najmniej 3 miesięcy od zawarcia tych umów z zakładami pracy.
3.
Kredyt nie może być udzielony pracownikom sezonowym, pracownikom w okresie próbnym, jak również osobom zameldowanym na pobyt czasowy oraz osobom w wieku przedpoborowym i poborowym, z wyjątkiem osób zwolnionych od obowiązku służby wojskowej.
4.
Kredyt nie może być udzielony pracownikom w okresie wypowiedzenia stosunku pracy, chyba że wypowiedzenie nastąpiło w związku z mającym nastąpić przejściem na emeryturę lub rentę.
5.
Ograniczeń przewidzianych w ust. 2-4 nie stosuje się w razie złożenia na zabezpieczenie spłaty kredytu kaucji w postaci wkładu na książeczce oszczędnościowej lub bonów oszczędnościowych PKO.
6.
PKO i SOP mogą odmówić udzielenia kredytu, jeżeli osoba ubiegająca się o kredyt nie spłaciła w ustalonym terminie uprzednio udzielonego jej kredytu, dopuszczając do egzekucji, albo jeżeli osoba ta lub jej poręczyciele nie dają wystarczającej gwarancji spłaty należności. PKO i SOP mogą ponadto odmówić udzielenia kredytu lub ograniczyć jego wysokość osobie, która zalega ze spłatą innych zobowiązań pieniężnych, np. podatkowych.
§  3.
Naczelny Dyrektor PKO co do osób wymienionych w § 1 ust. 1, a Prezes Zarządu Centralnego Związku SOP co do osób wymienionych w § 1 ust. 1 i 2 ustalą górną granicę, do jakiej kredyt może być tym osobom udzielony.
§  4.
1.
Osoby wymienione w § 1 ust. 1 obowiązane są przedstawić przy zawieraniu umów o kredyt dowody osobiste z wpisami o miejscu stałego zamieszkania. Ponadto osoby wymienione w § 1 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 7 powinny przedłożyć zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia, wystawione przez zakład pracy na formularzu powszechnego użytku o symbolu CWD-Hr 1.
2.
Zaświadczenia wydawane członkom związków twórczych powinny zawierać dane o wysokości wynagrodzenia (zarobków) oraz stwierdzenie, że członek jest zrzeszony w związku co najmniej od 3 miesięcy.
3.
Naczelny Dyrektor PKO i Prezes Zarządu Centralnego Związku SOP, każdy we własnym zakresie, ustalą, jakie dokumenty powinny przedstawić osoby wymienione w § 1 ust. 1 pkt 6 i 8 oraz w ust. 2.
§  5.
Osoby ubiegające się o kredyt, zatrudnione w zakładach pracy objętych działalnością ajencji PKO i zawierające umowy o kredyt w tych ajencjach, powinny przedstawić dowody osobiste z wpisami o miejscu zatrudnienia, a zamiast zaświadczeń, o których mowa w § 4 ust. 1, mogą składać pisemne oświadczenia o wysokości miesięcznego wynagrodzenia i o okresie zatrudnienia.
§  6.
Zabezpieczenie spłaty udzielonego kredytu może być dokonane w formie poręczenia na umowach o kredyt lub przez złożenie przez kredytobiorcę kaucji w postaci wkładu na książeczce oszczędnościowej lub bonów oszczędnościowych PKO.
§  7.
1.
Dla zabezpieczenia przez poręczenie spłaty kredytu udzielanego na podstawie umów o kredyt zawieranych z kredytobiorcami przez placówki PKO, z wyjątkiem ajencji PKO w zakładach pracy, wymagane jest poręczenie:
1)
przy kredycie do kwoty 5.000 zł - jednego poręczyciela,
2)
przy kredycie powyżej kwoty 5.000 zł - jednego lub więcej poręczycieli w zależności od sumy ich miesięcznego wynagrodzenia brutto i wysokości kredytu.
2.
Dla zabezpieczenia przez poręczenie spłaty kredytu udzielanego na podstawie umów o kredyt zawieranych przez ajencje PKO w zakładach pracy z kredytobiorcami, będącymi pracownikami tych zakładów pracy, wymagane jest poręczenie:
1)
dla pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy do 5 lat:
a)
przy kredycie do kwoty 5.000 zł - jednego poręczyciela,
b)
przy kredycie powyżej kwoty 5.000 zł - jednego lub więcej poręczycieli w zależności od sumy ich miesięcznego wynagrodzenia brutto i wysokości kredytu,
2)
dla pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy powyżej 5 do 10 lat przy kredycie powyżej kwoty 5.000 zł - jednego lub więcej poręczycieli w zależności od sumy ich miesięcznego wynagrodzenia brutto i wysokości kredytu,
3)
dla pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy powyżej 10 lat przy kredycie powyżej kwoty 10.000 zł - jednego lub więcej poręczycieli w zależności od sumy ich miesięcznego wynagrodzenia brutto i wysokości kredytu.
3.
Nie są wymagane poręczenie ani kaucja przy umowach o kredyt, zawieranych przez ajencje PKO w zakładach pracy z kredytobiorcami, będącymi pracownikami tych zakładów:
1)
do kwoty 5.000 zł od pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy powyżej 5 do 10 lat,
2)
do kwoty 10.000 zł od pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy powyżej 10 lat.
4.
Do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy objętym działalnością ajencji PKO wlicza się także okresy pracy w poprzednich zakładach pracy, jeżeli zmiana zatrudnienia nastąpiła w trybie przeniesienia służbowego lub w trybie równoznacznym.
§  8.
1.
Dla zabezpieczenia przez poręczenie spłaty kredytu udzielanego przez SOP wymagane jest poręczenie:
1)
przy kredycie do kwoty 5.000 zł - jednego poręczyciela,
2)
przy kredycie powyżej kwoty 5.000 zł - jednego lub więcej poręczycieli w zależności od ich możliwości płatniczych i wysokości kredytu.
2.
Nie są wymagane poręczenie ani kaucja przy kredycie udzielanym przez SOP rolnikom i członkom SOP, wywiązującym się rzetelnie z zobowiązań, jeżeli ich stan majątkowy dostatecznie zabezpiecza spłatę kredytu.
§  9.
1.
Poręczycielami mogą być osoby uprawnione do korzystania z kredytu, z wyjątkiem osób:
1) 1
pobierających wynagrodzenie miesięczne brutto niższe niż 2.000 zł,
2)
zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w nie uspołecznionych zakładach pracy przy umowach o kredyt zawieranych przez ich pracodawców,
3)
wykonujących pracę nakładczą lub zatrudnionych na podstawie umów agencyjnych lub umów zlecenia,
4)
pobierających emerytury lub renty,
5)
cudzoziemców dewizowych,
6)
których wynagrodzenie zajęte jest w trybie egzekucji.
2.
Poręczyciele przedstawiają przy zawieraniu umów o kredyt:
1)
dowody osobiste z wpisami o miejscu stałego zamieszkania i miejscu zatrudnienia, a w razie braku w dowodzie osobistym wpisu o miejscu zatrudnienia - nadto inny dokument stwierdzający zatrudnienie,
2)
pisemne oświadczenia o wysokości miesięcznego wynagrodzenia (zarobków).
3.
Prezes Zarządu Centralnego Związku SOP ustali, czy i jakie dokumenty powinny przedstawić przy udzielaniu poręczenia osoby wymienione w § 1 ust. 2.
§  10.
Zaświadczenia lub oświadczenia o wysokości wynagrodzenia (zarobków), o których mowa w § 4 ust. 1, § 5 i § 9 ust. 2 pkt 2, powinny zawierać również stwierdzenie, czy wynagrodzenie nie jest zajęte w trybie egzekucji.
§  11.
Szczegółowe zasady zabezpieczenia kredytu przez złożenie kaucji ustalą Naczelny Dyrektor PKO i Prezes Zarządu Centralnego Związku SOP.
§  12.
1.
Spłata kredytu dokonywana jest w ratach miesięcznych w liczbie określonej przez kredytobiorcę, nie przekraczającej liczby rat ustalonej przez Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług dla danego artykułu przemysłowego wymienionego w liście artykułów przemysłowych dopuszczonych do sprzedaży ratalnej, a w razie usług - w liście usług, które mogą być świadczone ludności na warunkach kredytu ratalnego.
2.
Prezes Zarządu Centralnego Związku SOP może ustalić inne niż wymienione w ust. 1 terminy spłaty kredytu udzielonego rolnikom prowadzącym gospodarstwa rolne, ogrodnicze, sadownicze i hodowlane oraz rzemieślnikom, odpowiadające terminom wpływu należności za produkcję gospodarstwa lub warsztatu rzemieślniczego.
3. 2
(skreślony).
§  13.
1.
PKO i SOP przysługuje, do czasu spłaty udzielonego kredytu, ustawowe prawo zastawu na artykule przemysłowym nabytym przez kredytobiorcę.
2.
Przy udzielaniu kredytu na zakup artykułów przemysłowych PKO i SOP dla zabezpieczenia swych roszczeń związanych z udzieleniem kredytu mogą zawrzeć z kredytobiorcą dodatkową umowę o przeniesieniu na ich rzecz własności tych artykułów do czasu spłaty kredytu.
§ 14. 3
(skreślony).
§  15.
Traci moc zarządzenie Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 1969 r. w sprawie zabezpieczenia spłaty kredytu ratalnego (Monitor Polski z 1970 r. Nr 1, poz. 2 i z 1972 r. Nr 1, poz. 6).
§  16.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
1 § 9 ust. 1 pkt 1 zmieniony przez § 1 zarządzenia z dnia 12 sierpnia 1974 r. (M.P.74.29.178) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 28 sierpnia 1974 r.
2 § 12 ust. 3 skreślony przez § 1 zarządzenia z dnia 14 września 1973 r. (M.P.73.40.241) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 października 1973 r.
3 § 14 skreślony przez § 1 zarządzenia z dnia 14 września 1973 r. (M.P.73.40.241) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 października 1973 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1972.44.236

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Udzielanie, zabezpieczanie i spłata kredytu na zakup artykułów przemysłowych i opłacanie należności za usługi.
Data aktu: 05/09/1972
Data ogłoszenia: 18/09/1972
Data wejścia w życie: 18/09/1972