Ustalenie wykazów chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz okresów, w których po zwolnieniu ze służby wojskowej może powstać inwalidztwo wskutek choroby.

ZARZĄDZENIE
MINISTRÓW OBRONY NARODOWEJ I SPRAW WEWNĘTRZNYCH
z dnia 10 października 1968 r.
w sprawie ustalenia wykazów chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz okresów, w których po zwolnieniu ze służby wojskowej może powstać inwalidztwo wskutek choroby.

Na podstawie art. 7 ust. 5 i art. 10 ust. 5, art. 63 oraz w związku z art. 16 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 11) zarządza się, co następuje:
§  1.
Za pozostające w związku ze służbą wojskową uważa się:
1)
choroby, które powstały w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby - wymienione w załączniku nr 1 do zarządzenia oraz
2)
choroby, które powstały lub ujawniły się wskutek istotnego pogorszenia stanów chorobowych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby - wymienione w załączniku nr 2 do zarządzenia.
§  2.
Za pozostające w związku ze służbą wojskową uważa się również choroby zawodowe określone w przepisach wydanych na podstawie art. 16 ust. 2 i art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6), jeżeli choroby te powstały wskutek pełnienia służby w warunkach narażających na choroby zawodowe lub wykonywania pracy w takich warunkach.
§  3.
1.
Prawo do renty inwalidzkiej przewidzianej w ustawie z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 11) przysługuje żołnierzowi, który oprócz spełnienia innych warunków wymaganych do uzyskania tej renty stał się inwalidą:
1)
w ciągu 2 lat po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej - jeżeli inwalidztwo powstało wskutek choroby wymienionej pod lp. 1, 2 i 4-9 załącznika nr 1 do .a albo chorób zawodowych, o których mowa w § 2,
2)
w ciągu 3 lat po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej - jeżeli inwalidztwo powstało wskutek choroby wymienionej pod lp. 3, 10, 11 i 12 załącznika nr 1 do zarządzenia.
2.
Prawo do renty rodzinnej przysługuje również uprawnionym członkom rodziny po żołnierzu, który zmarł:
1)
w ciągu 2 lat po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej z powodu choroby określonej w ust. 1 pkt 1,
2)
w ciągu 3 lat po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej z powodu choroby określonej w ust. 1 pkt 2.
3.
Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w razie ponownego powstania inwalidztwa po ustaniu uprawnienia do renty inwalidzkiej z powodu ustania inwalidztwa, z tym że okres, o którym mowa w tym przepisie, liczy się od ustania prawa do renty.
§  4.
Tracą moc:
1)
zarządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 maja 1961 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej albo wskutek istotnego pogorszenia stanów chorobowych w związku z tymi właściwościami lub warunkami służby (Monitor Polski Nr 45, poz. 205),
2)
zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 11 października 1961 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej w wojskach wewnętrznych albo wskutek istotnego pogorszenia stanów chorobowych w związku z tymi właściwościami lub warunkami służby.
§  5.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr 1

WYKAZ CHORÓB POWSTAŁYCH W ZWIĄZKU ZE SZCZEGÓLNYMI WŁAŚCIWOŚCIAMI LUB WARUNKAMI SŁUŻBY WOJSKOWEJ

Lp. Nazwa choroby Czynnik szkodliwy wywołujący chorobę
1 2 3
1 Zatrucia ostre i przewlekłe substancjami chemicznymi oraz następstwa tych zatruć Praca w bezpośredniej styczności ze szkodliwymi dla zdrowia związkami chemicznymi lub gazami spalinowymi
2 Przewlekłe choroby skóry, błon śluzowych i zapalenie rogówki oka Praca w bezpośredniej styczności z drażniącymi i żrącymi związkami chemicznymi
3 Choroby spowodowane działaniem promieniowania jonizującego i ciał promieniotwórczych oraz promieniowań elektromagnetycznych z zakresu mikrofalowego, dłuższych fal radiowych i spójnego promieniowania świetlnego generowanego przez układy laserowe Praca narażająca na działanie promieniowania jonizującego i ciał promieniotwórczych oraz promieniowań elektromagnetycznych z zakresu mikrofalowego i spójnego promieniowania świetlnego generowanego przez układy laserowe
4 Choroby spowodowane szybkimi zmianami ciśnienia atmosferycznego (dekompresje, rekompresje), działaniem przyspieszeń i przeciążeń oraz działaniem niedotlenienia Nagłe zmiany ciśnień, zwiększone lub zmniejszone ciśnienie, gwałtowne zmiany przyspieszenia
5 Następstwa wywołane działaniem nadciśnienia oddechowego Praca wymagająca oddychania w warunkach nadciśnienia oddechowego
6 Uszkodzenie narządu słuchu Pozostawanie w zasięgu silnych hałasów lub gwałtowne zmiany ciśnienia atmosferycznego
7 Zmiany w układzie nerwowym, naczyniowym i ruchowym, wywołane działaniem drgań mechanicznych Praca narażająca na działanie drgań mechanicznych (wibracji)
8 Uszkodzenia siatkówki na skutek olśnienia Praca w warunkach narażających na olśnienia
9 Choroby zakaźne, robaczyce oraz grzybice wskutek styczności z materiałem zakaźnym, jeżeli brak podstaw do przypuszczenia, że źródło choroby znajdowało się poza warunkami służby Praca wymagająca bezpośredniego stykania się z zakaźnym środowiskiem lub zakaźnymi materiałami
10 Schorzenia tropikalne Pobyt w krajach tropikalnych
11 Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie styczności z czynnikiem rakotwórczym:

- nowotwory skórne

- nowotwory dróg moczowych

- nowotwory układu oddechowego

Praca narażająca na długotrwałą styczność z produktami suchej destylacji węgla, ropy naftowej, łupków bitumicznych, smołowca, asfaltu i innych tego rodzaju substancji, praca narażająca na długotrwałą styczność z benzenoaminami i naftalenoaminami oraz ich pochodnymi, np.: alfa i betanaftyloaminami, benzydyną, praca narażająca na wdychanie substancji rakotwórczych, a w szczególności niektórych węglowodorów wielopierścieniowych, związków chromu
12 Pylice płuc: pylica płuc krzemowa, pylica krzemianowa i inne zwłóknienia płuc w postaci czystej lub mieszanej, spowodowane wdychaniem pyłu (jak: silicoantracosis, silicosiderososis itp.) oraz współistniejąca gruźlica płuc Praca narażająca na wdychanie pyłu zawierającego dwutlenek krzemu w postaci wolnej lub związanej oraz innych pyłów mogących wywołać zwłóknienia tkanki płucnej

ZAŁĄCZNIK Nr 2

WYKAZ CHORÓB, KTÓRE POWSTAŁY LUB UJAWNIŁY SIĘ WSKUTEK ISTOTNEGO POGORSZENIA STANÓW CHOROBOWYCH W ZWIĄZKU ZE SZCZEGÓLNYMI WŁAŚCIWOŚCIAMI LUB WARUNKAMI SŁUŻBY WOJSKOWEJ

Lp. Nazwa choroby Czynnik szkodliwy wywołujący chorobę
1 2 3
1 Gruźlica Służba w warunkach trudnych (atmosferycznych, polowych), specjalnie niekorzystne warunki zakwaterowania sprzyjające zachorowaniu itp.
2 Choroba reumatyczna (ostry gościec stawowy), gościec przewlekle postępujący, zapalenie zesztywniające kręgosłupa, gościec zwyrodnieniowy, gościec tkanek miękkich oraz gośćcowe zmiany układu krążenia i narządu wzroku Długotrwała służba związana z pracą fizyczną narażającą stale na urazy mechaniczne oraz ujemne wpływy atmosferyczne
3 Przewlekłe stany zapalne nerwów Długotrwała służba narażająca na ujemne wpływy atmosferyczne, oziębienie itp.
4 Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy oraz przewlekłe powtarzające się nieżyty żołądka lub jelit upośledzające stan odżywienia Długotrwała służba (co najmniej 12 miesięcy) w warunkach wymagających dużego napięcia nerwowego, zwiększonej odpowiedzialności i nieregularnego trybu życia
5 Podostre i przewlekłe zapalenie nerek Długotrwała ciężka praca fizyczna, częste przeziębienia, a zwłaszcza dłuższe oziębienia ustroju i działanie wilgoci
6 Nerwice, które powstały w warunkach służby wojskowej Ostre urazy psychiczne (nadmierne obciążenie obowiązkami służbowymi), związane z warunkami służby wojskowej
7 Choroby, do których powstania przyczynił się w sposób zasadniczy pobyt w niewoli, obozie koncentracyjnym lub innym miejscu odosobnienia przez nieprzyjaciela Szczególne właściwości i warunki związane z pobytem w tych miejscach

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1968.44.314

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Ustalenie wykazów chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz okresów, w których po zwolnieniu ze służby wojskowej może powstać inwalidztwo wskutek choroby.
Data aktu: 10/10/1968
Data ogłoszenia: 28/10/1968
Data wejścia w życie: 28/10/1968