Zm.: zarządzenie w sprawie korzystania z materiałów archiwalnych.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA OŚWIATY I SZKOLNICTWA WYŻSZEGO
z dnia 13 stycznia 1968 r.
zmieniające zarządzenie w sprawie korzystania z materiałów archiwalnych.

Na podstawie art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych (Dz. U. Nr 19, poz. 149) zarządza się, co następuje:
§  1.
W zarządzeniu Ministra Kultury i Sztuki z dnia 22 marca 1957 r. w sprawie korzystania z materiałów archiwalnych (Monitor Polski z 1957 r. Nr 24, poz. 173 i z 1966 r. Nr 5, poz. 44) wprowadza się następujące zmiany:
1)
§ 1 otrzymuje brzmienie:

"§ 1. 1. Materiały archiwalne przechowywane w archiwach państwowych udostępnia się dla celów naukowo-badawczych, urzędowych, popularyzacji nauki i kultury narodowej oraz w interesie osób prywatnych.

2. Jeżeli archiwum posiada mikrofilm lub fotokopie materiałów archiwalnych, nie udostępnia się w zasadzie oryginałów.

3. Udostępnianie materiałów archiwalnych o charakterze osobistym, korespondencji rodzinnej osób żyjących oraz depozytów może nastąpić za zgodą zainteresowanych osób i instytucji lub po upływie terminu zastrzeżonego przez te osoby i instytucje.";

2)
§ 3 otrzymuje brzmienie:

"§ 3. 1. We wniosku o zezwolenie na korzystanie z materiałów archiwalnych należy dokładnie określić materiały, które mają być udostępnione, w jakim celu i w jakiej formie.

2. Wniosek o udostępnienie materiałów archiwalnych dla celów naukowo-badawczych powinien ponadto zawierać dokładne określenie tematu pracy i jej chronologicznych granic.";

3)
§ 5 otrzymuje brzmienie:

"§ 5. 1. Zezwolenia na korzystanie z materiałów archiwalnych dla celów naukowo-badawczych przez profesorów, docentów etatowych i samodzielnych pracowników naukowo-badawczych oraz przez osoby skierowane przez instytuty naukowo-badawcze i inne placówki naukowe, szkoły wyższe, instytucje wydawnicze, muzea, związki pracy twórczej i organizacje społeczne udzielają:

1) w odniesieniu do materiałów archiwalnych powstałych przed dniem 1 września 1939 r. - dyrektor (kierownik) właściwego archiwum państwowego,

2) w odniesieniu do materiałów archiwalnych powstałych w okresie od dnia 1 września 1939 r. do dnia 31 grudnia 1950 r. - dyrektor archiwum centralnego lub wojewódzkiego w porozumieniu z komisją opiniodawczo-doradczą w składzie:

a) w Archiwum Akt Nowych - dyrektor Archiwum jako przewodniczący, pracownik naukowo-badawczy z działu akt, w którym znajdują się wskazane we wniosku materiały archiwalne, oraz przedstawiciel Ministerstwa Oświaty i Szkolnictwa Wyższego,

b) w archiwach wojewódzkich - dyrektor archiwum jako przewodniczący, pracownik naukowo-badawczy z działu akt, w którym znajdują się materiały archiwalne wskazane we wniosku, oraz przedstawiciel prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej,

3) w odniesieniu do materiałów archiwalnych powstałych po dniu 31 grudnia 1950 r. - Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych na wniosek właściwej komisji opiniodawczo-doradczej (pkt 2).

2. Zezwolenia na korzystanie z materiałów archiwalnych powstałych po dniu 1 września 1939 r. tajnych i poufnych udziela się tylko w wyjątkowych wypadkach za zgodą Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych na wniosek właściwej komisji opiniodawczo-doradczej i na zasadach określonych w zarządzeniu nr 12 Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 1963 r. w sprawie udostępniania danych liczbowych, informacji statystycznych i innych materiałów służbowych (Monitor Polski Nr 9, poz. 42 i Nr 20, poz. 108) oraz w zarządzeniu nr 54 Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 marca 1963 r. w sprawie udostępniania prasie danych liczbowych, informacji statystycznych i innych materiałów służbowych (Monitor Polski Nr 20, poz. 108).

3. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych ustali tryb przekwalifikowania w celu pozbawienia cech tajności lub poufności materiałów archiwalnych powstałych po dniu 1 września 1939 r., które zostały przekazane do archiwum jako tajne lub poufne.";

4)
§ 6 otrzymuje brzmienie:

"§ 6. 1. Zezwolenia na korzystanie z materiałów archiwalnych przez instytucje i obywateli państw obcych udzielają:

1) dyrektorzy archiwów centralnych i wojewódzkich - na wniosek polskich urzędów państwowych, instytucji naukowych lub organizacji politycznych, naukowych albo społecznych,

2) Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych w porozumieniu z Ministrem Spraw Zagranicznych - w razie braku wniosku, o którym mowa w pkt 1.

2. Tryb wydawania zezwolenia, ustalony w ust. 1 pkt 1, nie dotyczy akt tajnych i poufnych. Zezwolenia na korzystanie z akt tajnych i poufnych udziela Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych na zasadach określonych w zarządzeniach Prezesa Rady Ministrów wskazanych w § 5 ust. 2.

3. Instytucjom i obywatelom państw obcych udostępnia się dla celów naukowo-badawczych jedynie materiały archiwalne powstałe przed dniem 1 września 1939 r. w zakresie uznanym za słuszny przez dyrektora archiwum państwowego lub Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych może wyrazić zgodę na udostępnienie instytucjom i placówkom naukowym państw obcych materiałów archiwalnych powstałych w latach 1939-1945, niezbędnych dla celów ścigania i badania zbrodni hitlerowskich.";

5)
§ 12 otrzymuje brzmienie:

"§ 12. Osoby, które uzyskały zezwolenie na korzystanie z materiałów archiwalnych dla celów naukowo-badawczych, mogą:

1) korzystać z inwentarzy, spisów, rejestrów, skorowidzów i innych pomocy archiwalnych potrzebnych do wykonania pracy,

2) zamawiać w pracowniach archiwum państwowego odlewy pieczęci oraz odbitki fotograficzne i mikrofilmy materiałów archiwalnych powstałych przed dniem 1 września 1939 r., z tym że jeden egzemplarz każdej reprodukcji należy złożyć w dyrekcji archiwum.";

6)
§ 13 otrzymuje brzmienie:

"§ 13. Po ukazaniu się wydawnictwa opartego na materiałach przechowywanych w archiwach państwowych autor obowiązany jest niezwłocznie złożyć dwa egzemplarze pracy w archiwum, z którego materiałów korzystał w głównej mierze. Obowiązek ten nie dotyczy rozpraw zamieszczonych w czasopismach i pracach zbiorowych.";

7)
w § 14 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

"2. W razie odmowy udzielenia zezwolenia na korzystanie z materiałów archiwalnych ze względu na zły stan ich zachowania można sporządzić na wniosek osoby zainteresowanej fotokopie lub mikrofilm żądanych materiałów w zakresie uznanym za słuszny przez dyrektora archiwum."

§  2.
Zarządzenie wchodzi w życie po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1968.4.24

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Zm.: zarządzenie w sprawie korzystania z materiałów archiwalnych.
Data aktu: 13/01/1968
Data ogłoszenia: 01/02/1968
Data wejścia w życie: 02/03/1968