Społeczna opieka nad zabytkami.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA KULTURY I SZTUKI
z dnia 26 stycznia 1963 r.
w sprawie społecznej opieki nad zabytkami. *

Na podstawie art. 71 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury i muzeach (Dz. U. Nr 10, poz. 48) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Ilekroć w dalszych przepisach mowa jest o konserwatorze, należy przez to rozumieć wojewódzkiego konserwatora zabytków (konserwatora miasta wyłączonego z województwa).
2.
Użyty w dalszych przepisach skrót "PTTK" oznacza Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze.
§  2.
1.
Przedmiotem opieki społecznej nad zabytkami może być każdy zabytek nieruchomy.

Zakres opieki społecznej obejmuje:

1)
podejmowanie starań o utrzymanie w należytym stanie zabytku i jego najbliższego otoczenia,
2)
troska o należyte zagospodarowanie zabytku,
3)
popularyzację znaczenia historycznego, naukowego lub artystycznego zabytku dla celów dydaktyczno-oświatowych.
2.
Organizację opieki społecznej nad zabytkami powierza się Polskiemu Towarzystwu Turystyczno-Krajoznawczemu.
§  3.
1.
Opiekę społeczną nad zabytkami sprawują opiekunowie społeczni nad zabytkami, zwani dalej opiekunami.
2.
Opiekunami mogą być:
1)
osoby fizyczne pełnoletnie, nie karane sądownie za przestępstwa z chęci zysku,
2)
osoby prawne,
3)
zespoły osób zarejestrowane w instytucjach, organizacjach, stowarzyszeniach lub szkołach, które wykazały zainteresowanie celami opieki społecznej nad zabytkami lub posiadają pewien dorobek w tej dziedzinie.
§  4.
Kandydat na opiekuna zgłasza zamiar sprawowania opieki nad wybranym przez siebie zabytkiem lub grupą zabytków zarządowi okręgu PTTK, właściwemu ze względu na miejsce znajdowania się zabytku.
§  5.
1.
Zarząd okręgu PTTK wpisuje kandydata na listę opiekunów po uzyskaniu zgody właściwego konserwatora.
2.
Konserwator wyrażając zgodę na osobę kandydata określa zabytek lub grupę zabytków powierzonych jego opiece.
§  6.
1.
Zarząd okręgu PTTK zawiadamia kandydata o wpisaniu na listę opiekunów.
2.
Odpisy zawiadomień przesyła się do wiadomości właściwym ze względu na miejsce znajdowania się zabytku:
1)
prezydium gromadzkiej rady narodowej lub rady narodowej osiedla,
2)
prezydium powiatowej (miejskiej, dzielnicowej) rady narodowej,
3)
konserwatora.
§  7.
1.
Opiekun otrzymuje legitymację wystawioną przez Zarząd Główny PTTK na wniosek zarządu okręgu PTTK i poświadczoną przez konserwatora.
2.
Wzór legitymacji ustala Zarząd Główny PTTK w porozumieniu z Zarządem Muzeów i Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Sztuki.
§  8.
Zakres czynności opiekuna obejmuje udzielanie pomocy organom służby konserwatorskiej w sprawach dotyczących ochrony zabytku lub zabytków powierzonych jego opiece, a w szczególności:
1)
zawiadamianie właściwego konserwatora oraz prezydium rady narodowej właściwych ze względu na miejsce położenia zabytku o zagrożeniu całości lub części zabytku, a ponadto
2)
zawiadomienie organów Milicji Obywatelskiej o okolicznościach, stanowiących bezpośrednie zagrożenie zabytku, jeżeli zwłoka w działaniu mogłaby spowodować szkodę.
§  9.
W działalności swojej opiekun obowiązany jest stosować się do zarządzeń i wskazówek organów służby konserwatorskiej.
§  10.
1.
W razie odbywania podróży na zlecenie konserwatora opiekunowi przysługuje zwrot kosztów podróży oraz diety w wysokości i na zasadach ustalonych dla pracowników państwowych.
2.
Wydatki z tego tytułu pokrywa się z kredytów budżetu terenowego, przewidzianych na ochronę zabytków.
§  11.
Wykonanie zarządzenia zleca się dyrektorowi Zarządu Muzeów i Ochrony Zabytków, wojewódzkim konserwatorom zabytków (konserwatorom zabytków miast wyłączonych z województw) oraz zarządowi głównemu PTTK.
§  12.
Traci moc zarządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 grudnia 1954 r. w sprawie społecznych opiekunów nad zabytkami (Monitor Polski z 1955 r. Nr 18, poz. 189).
§  13.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
* Niniejsze zarządzenie traci moc z dniem 1 stycznia 1999 r. w części sprzecznej z ustawą z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz.U.62.10.48) w brzmieniu ustalonym przez art. 18 pkt 26 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U.98.106.668).

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1963.17.97

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Społeczna opieka nad zabytkami.
Data aktu: 26/01/1963
Data ogłoszenia: 04/03/1963
Data wejścia w życie: 04/03/1963